IV SA/Wr 234/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska po rozpoznaniu w dniu 5 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy skargi Z. R. na postanowienie Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wyłączenia od udziału w sprawie postanawia: odrzucić skargę. Postanowieniem z dnia 20 marca 2019 r., nr [...] Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., działając na podstawie art. 27 § 1 k.p.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 5 oraz art. 27 § 1 w związku z art. 24 § 3 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Z. R. (dalej strona, skarżący) o wyłączenie wskazanych imiennie członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. od orzekania w sprawie z wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 16 stycznia 2019 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia 3 września 2018 r., nr [...] odmawiającą stronie przyznania dodatku mieszkaniowego, na wniosek złożony dnia 6 sierpnia 2018 r. stwierdził, że część z wymienionych członków podlega – z mocy prawa – wyłączeniu oraz odmówił wyłączenia pozostałych, wskazanych członków Kolegium. Powyższe postanowienie zawierało pouczenie, że jest ostateczne i nie podlega zaskarżeniu. Pismem z dnia 20 maja 2019 r. Z. R. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na wskazane postanowienie. Skarżący podkreślił, że skargę wnosi w ustawowym terminie i domaga się stwierdzenia nieważności postępowania oraz stwierdzenia nieważności decyzji w celu wznowienia sprawy przez inny organ administracji publicznej i uzupełnienia materiału dowodowego o wywiad środowiskowy i informacje jakie są wymagane przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Ponadto skarżący wystąpił o wymierzenie organowi grzywny za rażące naruszenie prawa oraz zażądał rozpoznania sprawy w trybie przyspieszonym. W odpowiedzi na skargę Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że zakwestionowane postanowienie w świetle brzmienia art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 2 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, orzekając w sprawach skarg między innymi na: postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Podstawową przesłanką warunkującą możliwość zaskarżenia postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym do sądu administracyjnego jest to, czy służy na nie zażalenie, chyba że postanowienie kończy postępowanie lub rozstrzyga sprawę co do istoty. Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. zażalenie przysługuje na postanowienie tylko w przypadkach wskazanych w k.p.a. Tym samym, katalog postanowień zaskarżalnych do sądu administracyjnego, wydanych w postępowaniu prowadzonym - jak w tej sprawie - na podstawie przepisów k.p.a. jest zamknięty. Ocena możliwości merytorycznego rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez sąd administracyjny wymaga przeanalizowania, czy zgodnie z k.p.a. na postanowienie w przedmiocie wyłączenia organu lub pracownika organu przysługuje zażalenie, ewentualnie czy kończy ono postępowanie w danej instancji lub rozstrzyga sprawę co do istoty. Innymi słowy czy jest to postanowienie, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 lub 3 p.p.s.a., bowiem tylko na takie postanowienia przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Regulacja dotycząca wyłączenia członka organu kolegialnego zawarta jest w art. 27 k.p.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1. O wyłączeniu tego członka w przypadkach określonych w art. 24 § 3 postanawia przewodniczący organu kolegialnego lub organu wyższego stopnia na wniosek strony, członka organu kolegialnego albo z urzędu (art. 27 § 1). Art. 24 § 3 k.p.a., na podstawie którego wydano zaskarżone postanowienie stanowi, że bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. W orzecznictwie sądowym wyrażony jest pogląd, że wyłączenie pracownika lub odmowa jego wyłączenia od udziału w postępowaniu administracyjnym w określonej sprawie na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. powinno nastąpić w formie postanowienia. Brak takiego postanowienia, a w szczególności odmowa wyłączenia pracownika może stanowić o wadliwości postępowania, wadliwość postępowania zaś powoduje istotną wadliwość decyzji w nim wydanej. Na postanowienie w tym przedmiocie nie przysługuje zażalenie (art. 141 § 1 k.p.a.), jednakże strona postanowienie o odmowie wyłączenia pracownika może kwestionować w postępowaniu odwoławczym od decyzji wydanej w sprawie, o czym stanowi art. 142 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 1990 r., sygn. akt SA/Po 1555/89, ONSA 1990 nr 2-3, poz. 44). Powyższe odnosić należy również do członków organu kolegialnego. Zaskarżone postanowienie nie jest też postanowieniem kończącym postępowanie ani rozstrzygającym sprawę co do istoty, gdyż określony w nim przedmiot bez wątpienia świadczy o jego incydentalnym charakterze. W sytuacji zatem, gdy na postanowienie o wyłączeniu organu, pracownika organu lub członka organu kolegialnego nie przysługuje zażalenie i nie jest ono postanowieniem kończącym postępowanie ani rozstrzygającym sprawę co do istoty, nie spełnia wymogów z art. 3 § 2 pkt 2 lub 3 p.p.s.a. W konsekwencji skarga na tego rodzaju postanowienia do sądu administracyjnego nie przysługuje. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. W takiej sytuacji nie było już potrzeby odrębnego rozpatrzenia pozostałych, wynikających ze skargi i z nią ściśle związanych żądań, obejmujących kwestię wymierzenia grzywny, wyłączenia sędziego i referendarzy sądowych czy połączenia spraw do wspólnego rozpoznania. W szczególności bezprzedmiotowe było rozpatrywanie ostatnich dwóch wymienionych żądań, jako że wskazane przez stronę osoby – w chwili złożenia wniosku – nie zostały wyznaczone do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, czy choćby pojawiających się w jej toku zagadnień związanych z prawem pomocy. Poza tym wniosek ten – w ocenie Sądu – odnosi się do innych wymienionych przez skarżącego spraw, a nie do przedmiotowego postępowania. Oznaczone natomiast przez skarżącego sprawy nie mogły zostać objęte jedną skargą i nie pozostawały ze sobą w tego rodzaju związku, że należało je połączyć do wspólnego rozpoznania czy tym bardziej rozstrzygnięcia z niniejszą sprawą.