IV SA/Wr 235/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 30 stycznia 2025 r. nr SKO 4101/31/2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Stronia Śląskiego z dnia 30 listopada 2024 r. nr OPS.5104.190074.1688.10.24. Zaskarżoną decyzją z 30 stycznia 2025 r., SKO 4101/31/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Stronia Śląskiego (dalej: Burmistrz, organ I instancji) z 30 listopada 2024 r., nr OPS.5104.190074.1688.10.24 odmawiającą przyznania P. S. (dalej: strona, skarżący) zasiłku celowego na remont/odbudowę budynku mieszkalnego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że w związku z powodzią, która nawiedziła obszar m.in. gminy S. strona w dniu 4 października 2024 r. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku na remont budynku mieszkalnego. Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Burmistrz decyzją z 30 listopada 2024 r. odmówił przyznania wnioskowanej pomocy. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał m.in. przepisy materialnoprawne art. 3 ust. 1, art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1 oraz art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, ze zm.; dalej: uops). Motywując swoje stanowisko wskazał, że uwzględnił także Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 roku, zatwierdzone przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Zasady). Podał następnie, że w dniu 14 października 2024 r. Gminna Komisja do spraw ustalania szkód i szacowania strat w infrastrukturze komunalnej w budynkach oraz lokalach mieszkalnych i budynkach gospodarczych dokonała oględzin szkód oraz oceny z udziałem osoby posiadającej uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania strat. Na podstawie prac komisji stwierdzono, iż zgłoszone szkody są skutkiem zalania w wyniku cofnięcia się kanalizacji. Następnie organ I instancji oceniając złożony wniosek wskazał że, choć teren gminy S. został objęty stanem klęski żywiołowej w związku z wystąpieniem powodzi, nie oznacza to, że wszystkie powstałe na jej obszarze szkody mają z taką klęską związek. Powołał przy tym art. 16 pkt 43 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U z 2023 r. poz. 1478, ze zm.; dalej: ustawa - Prawo wodne), według którego, przez powódź należy rozumieć czasowe pokrycie przez wodę terenu, który w normalnych warunkach nie jest pokryty wodą, w szczególności wywołane przez wezbranie wody w ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kanałach oraz od strony morza, z wyłączeniem pokrycia przez wodę terenu wywołanego przez wezbranie wody w systemach kanalizacyjnych. Wyjaśnił w tym kontekście stronie, że szkody w jego budynku mieszkalnym powstały w wyniku cofnięcia się kanalizacji a nie powodzi. Jak bowiem argumentował, w miejscu, w którym stoi budynek, nie doszło do wezbrania wody w żadnym cieku ani pokrycia nią obszaru, na którym stoi. W związku z powyższym - w ocenie Burmistrza - wniosek nie może zostać rozpatrzony pozytywnie i nie kwalifikuje się do udzielenia pomocy finansowej. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia strona zarzuciła, że kwestionowana decyzja organu I instancji nie odpowiada prawu. W pierwszej kolejności wskazała, że otrzymała zasiłek powodziowy w kwocie 2000 zł i 8000 zł. Niezrozumiała jest zatem dla niej decyzja odmowna w zakresie przyznania zasiłku celowego na remont, skoro podstawy przyznania zasiłków są praktycznie tożsame, związane z wystąpieniem powodzi. Dalej strona zarzuciła, że Burmistrz bezpodstawnie przyjął, iż wnioskowany zasiłek celowy na remont domu mieszkalnego nie przysługuje z uwagi na fakt, iż nie wystąpiło bezpośrednie zalanie domu, a jedynie doszło do cofnięcia kanalizacji, co spowodowało zalanie pomieszczeń. Argumentował w szczególności, że zasiłek powodziowy, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 654; dalej: specustawa powodziowa) przyznawany jest poszkodowanemu - tj. osobie, która na skutek powodzi doznała szkód majątkowych. Zasiłek przyznawany jest niezależnie od dochodów na w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Dalej wskazał, że Rada Ministrów w drodze rozporządzenia wprowadziła stan klęski żywiołowej, stosownie do przepisów ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1897 ). Na podstawie jej art. 4 ust. 1, stan klęski żywiołowej może być wprowadzony na obszarze, na którym wystąpiła klęska żywiołowa, a także na obszarze, na którym wystąpiły lub mogą wystąpić skutki tej klęski. W ocenie strony, nie ulega wątpliwości, że zalanie domu mieszkalnego było wynikiem stanu klęski żywiołowej, zdarzenia losowego nieprzewidywalnego związanego ż nawalnymi opadami deszczu i powodzią, która doprowadziła do awarii budowli przeciwpowodziowych i infrastruktury technicznej (zalanie terenu na skutek zniszczenia infrastruktury technicznej). Okoliczność tą potwierdza pismo z Z. w S. wskazujące na zniszczenia w infrastrukturze. Konkludując strona powołując zarówno art. 40 ust. 2 uops jak i regulację Zasad wyraziła zapatrywanie, że jest osobą poszkodowaną przez powódź. Tym samym, decyzja odmowna nie znajduje uzasadnienia. W wyniku złożonego odwołania SKO decyzją z 30 stycznia 2025 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ II instancji przytoczył przepisy art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 39 ust. 1 i 2, art. 40 ust. 2 i 3 i art. 110 ust. 2 uops. Przytoczył następnie pkt 6 części I Zasad, według których, zasiłki remontowo-budowlane przyznawane są rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, zwanymi dalej "osobami uprawnionymi", jeśli w dniu wystąpienia powodzi: 1) prowadziły gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym lub; 2) posiadały i stale użytkowały budynek gospodarczy; – które zostały zniszczone lub uszkodzone w wyniku tego zdarzenia. Podzielając stanowisko przyjęte w weryfikowanej decyzji Burmistrza SKO przyjęło, że niezbędną i podstawową przesłanką umożliwiającą zakwalifikowanie określonego zjawiska hydrologicznego jako powodzi jest pokrycie terenu wodą, który w normalnych warunkach taką wodą nie jest pokryty, przy jednoczesnym wyłączeniu zalania nieruchomości wskutek napływu wody w urządzeniach stanowiących sieć wodno-kanalizacyjną. Zdaniem organu II instancji w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania, że szkody poniesione przez stronę zostały spowodowane wskutek powodzi. Nieruchomość nie została bowiem poddana bezpośredniemu działaniu fali powodziowej czy zalaniu wodą wypływającą z cieków lub zbiorników wodnych. Zniszczenia na dolnej kondygnacji budynku powstały bowiem poprzez zalanie nieczystościami komunalnymi wypływającymi z umiejscowionych tam urządzeń sanitarnych. SKO uznało, że w wyniku odcinkowego uszkodzenia przez powódź kanalizacji sanitarnej, system kanalizacyjny napełniony został wodą powodziową, co przyczyniło się do niedrożności instalacji kanalizacyjnej i cofnięcia się ścieków do budynku strony. Niemniej zniszczenia powstałe w wyniku wylania się zawartości sieci kanalizacyjnej przez przyłącze kanalizacyjne w świetle definicji wyrażonej w art. 16 pkt 43 ustawy - Prawo wodne nie mogą zostać uznane za uszkodzenia powstałe w wyniku powodzi, zatem wobec strony nie znajdują zastosowania regulacje Zasad odnoszące się do zasiłku na odbudowę budynku mieszkalnego zniszczonego lub uszkodzonego w wyniku powodzi. W skardze na decyzję SKO strona zarzuciła naruszenie: 1. Przepisów prawa materialnego, w szczególności: • art 16 pkt 43 ustawy - Prawo wodne, poprzez jego błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że zalanie nieruchomości poprzez cofnięcie się kanalizacji w wyniku powodzi nie stanowi skutku powodzi w rozumieniu tego przepisu; • art. 39 ust. 1 i 2, art. 40 ust. 2 i 3, art. 18 ust. 1 pkt 4 uops, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i bezzasadne odmówienie przyznania zasiłku celowego na remont domu; 2. Przepisów postępowania, w tym: • art. 7 i art. 77 §1 Kpa, poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz pominięcie dowodów potwierdzających zalanie domu w wyniku cofnięcia się kanalizacji uszkodzonej na skutek powodzi; • art. 8 Kpa, poprzez naruszenie zasady pogłębionego zaufania obywatela do organów państwa, w sytuacji, gdy w podobnych przypadkach przyznano pomoc finansową. Motywując swoje stanowisko skarżący w szczególności argumentował, że bezpośrednią i wyłączną przyczyną cofnięcia się kanalizacji było zalanie zewnętrznych elementów infrastruktury wodno-kanalizacyjnej przez wodę powodziową. W wyniku uszkodzenia kanalizacji do głównego kolektora dostała się ogromna ilość wody powodziowej, co spowodowało przeciążenie systemu i wylanie się zanieczyszczonej wody przez przyłącze kanalizacyjne do jego domu. Powódź stanowiła więc pierwotna przyczynę uszkodzenia kanalizacji, która bezpośrednio doprowadziła do zalania nieruchomości. Pomimo tego – jak przekonywał skarżący - organ bezzasadnie odmówił przyznania zasiłku, powołując się na definicję powodzi zawartą w ustawie – Prawo wodne, wskazując, że zalanie nie nastąpiło bezpośrednio przez wodę powodziową, lecz w wyniku cofnięcia kanalizacji. Stanowisko to w jego ocenie jest jednak nieprawidłowe, gdyż uszkodzenie kanalizacji zostało bezpośrednio wywołane przez powódź, a co za tym idzie, szkoda powstała jako jej bezpośredni skutek. Zaznaczył przy tym, że w podobnych przypadkach wnioskodawcom przyznano już pomoc finansową, co potwierdza, że organ w jego sprawie nie dochował zasady równego traktowania. Jak wskazał otrzymał już bowiem zasiłki powodziowe w kwocie 2 000 oraz 8 000 zł, co jednoznacznie wskazuje, że organ uznał go za osobę poszkodowaną w wyniku powodzi. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), w zakresie realizowanej kontroli, sąd nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez sąd. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja SKO, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie odpowiadają prawu, a tym samym winny zostać uchylone. Na samym wstępie - przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi - wypada zaakcentować, że wspomniany wyżej brak związania zarzutami skargi nakłada na Sąd – przede wszystkim - obowiązek zrekonstruowania materialnoprawnego wzorca przyznania wnioskowanej pomocy. Sąd zatem wskazuje, że na podstawie powołanego przez organy obu instancji art. 40 ust. 2 uops zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, przy czym według art. 39 ust. 1-2 uops zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i 2 uops, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Wniosek skarżącego o przyznanie pomocy w formie ww. zasiłku związany był z wystąpieniem na terenie jego zamieszkania powodzi i objęcia obszaru gminy S. stanem klęski żywiołowej. Gmina ta została również objęta rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wykazu gmin, w których są stosowane szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r., oraz rozwiązań stosowanych na ich terenie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1371). Zauważyć następnie należy, że ustawodawca dokonał zmian normatywnych, mających zastosowanie w sprawach dotyczących pomocy państwa udzielanej poszkodowanym wskutek powodzi z września 2024 r., modyfikujących warunki przyznania zasiłku celowego. Zmiany te wprowadzono kolejno: 1) ustawą z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1473, ze zm.; dalej: ustawa zmieniająca); 2) ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1717; dalej: ustawa z dnia 21 listopada 2024 r.). W szczególności należy podkreślić – co ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy – że mocą art. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. wprowadzono zmiany do ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, zaś mocą jej art. 19 wprowadzono zmiany do ustawy zmieniającej, dodając do niej art. 69b. Przy tym przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. weszły, co do zasady, w życie w dniu 26 listopada 2024 r. Czyli podkreślić należy, co ma istotne znaczenie dla kierunku rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy, że omawiane zmiany obowiązywały już zarówno w dacie wydania zaskarżonej decyzji SKO z 30 stycznia 2025 r., jak i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z 30 listopada 2024 r. Zgodnie z dodanym art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, obowiązującym od dnia 26 listopada 2024 r., zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 uops, z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego, jest przyznawany osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej tej osoby albo rodziny. Część zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, wypłaca się w kwocie 50 tys. zł przed wydaniem decyzji o ustaleniu prawa do tego zasiłku, na podstawie wniosku złożonego przez osobę poszkodowaną w terminie 4 dni od dnia złożenia wniosku (art. 69b ust. 3 ustawy zmieniającej). W przypadku nieustalenia prawa do zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, albo ustalenia kwoty tego zasiłku w wysokości niższej niż określona w art. 69b ust. 3 albo 4 ustawy zmieniającej, wypłacona część zasiłku podlega zwrotowi odpowiednio w kwocie wypłaconej albo w kwocie różnicy między kwotą wypłaconą a kwotą zasiłku ustaloną zgodnie z art. 69b ust. 4 i 5 ustawy zmieniającej (art. 69b ust. 6 ustawy zmieniającej). Część zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, podlegającą zwrotowi, uznaje się za świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w art. 6 pkt 16 uops (art. 69b ust. 7 ustawy zmieniającej). W ustawie z dnia 21 listopada 2024 r. nie występują przepisy przejściowe, co wskazuje na konieczność stosowania art. 69b ustawy zmieniającej do osoby albo rodziny, które poniosły stratę w wyniku klęski żywiołowej, to jest powodzi we wrześniu 2024 r., z uwzględnieniem stanu faktycznego danej sprawy. W art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. unormowano, że przepisy art. 69b ustawy zmieniającej stosuje się również do wniosków o przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Złożone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy dokumenty i oświadczenia na potrzeby ustalenia dochodu i sytuacji majątkowej nie podlegają rozpoznaniu. Podsumowując dokonaną analizę obowiązującego stanu prawnego wypada zatem zauważyć, że w przepisach art. 69b ustawy zmieniającej prawodawca ustanowił szczególną podstawę prawną udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego dla osób, które poniosły straty wskutek powodzi we wrześniu 2024 r., w stosunku do ogólnej podstawy prawnej określonej w art. 40 ust. 2 uops. Chociaż wspomniany przepis nawiązuje do treści art. 40 ust. 2 uops, to w istocie ustanawia nową formę świadczenia w postaci "zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego". Co jest jednak najistotniejsze w świetle jednoznacznego brzmienia art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej omawiany zasiłek celowy "jest przyznawany" osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi a nie "może być przyznany" - jak stanowi art. 40 ust. 2 uops. Oznacza to, że decyzja w sprawie takiego zasiłku nie jest decyzją wydawaną przy zastosowaniu uznania administracyjnego, lecz pozostaje decyzją związaną. Przyznanie pomocy jest więc obligatoryjne, jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria udzielenia pomocy ze środków publicznych (por. wyrok WSA w Opolu z 10 lipca 2025 r., I SA/Op 368/25). Pomoc udzielana na podstawie omówionych wyżej regulacji stanowi wykonywanie przez gminę zadania zleconego z zakresu administracji rządowej (art. 18 ust. 1 pkt 4 uops). Sposób wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego ustala wojewoda (art. 22 pkt 1 uops), zaś gmina, realizując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, kieruje się ustaleniami przekazanymi przez wojewodę (art. 110 ust. 2 uops). Choć ustanowione w oparciu o art. 22 pkt 1 uops wytyczne wojewody nie mają charakteru aktu prawa miejscowego, a więc nie mogą stanowić podstawy prawnej podejmowanych decyzji administracyjnych w sprawie przyznania zasiłków celowych na podstawie art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej w zw. z art. 40 ust. 2 uops, to jednak wiążą gminę na podstawie art. 110 ust. 2 uops i powinny być respektowane przez gminę przy wypłacie zasiłków celowych ze środków finansowych przekazanych gminie z budżetu państwa na ten cel (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 3501/16). Dodatkowo nie można stracić z pola widzenia, że celem art. 110 ust. 2 uops jest ujednolicenie zasad postępowania, aby uniknąć sytuacji nierównego traktowania osób, które znalazły się w identycznej lub podobnej sytuacji w wyniku klęski żywiołowej (wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., II GSK 2985/16). W uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć organy obu instancji powołały zatwierdzone 18 października 2024 r. przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. W postanowieniach ogólnych Zasad podano, że pomoc jest udzielana między innymi w formie pomocy remontowo-budowlanej, przyznawanej na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 uops, na którą składają się: a) zasiłek na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, zwany dalej: "zasiłkiem na odbudowę budynku mieszkalnego"; b) zasiłek na remont albo odbudowę budynku gospodarczego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, zwany dalej: "zasiłkiem na odbudowę budynku gospodarczego", obydwa przyznawane przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, co koresponduje z art. 110 ust. 7 uops, na mocy którego wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Konsekwentnie, przytoczony przez SKO pkt 6 części I Zasad stanowi, że zasiłki remontowo-budowlane przyznawane są rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, zwanymi dalej "osobami uprawnionymi", jeśli w dniu wystąpienia powodzi: 1) prowadziły gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym lub; 2) posiadały i stale użytkowały budynek gospodarczy; – które zostały zniszczone lub uszkodzone w wyniku tego zdarzenia. O ile Zasady nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego, to jednak tego rodzaju wytyczne odzwierciedlają założenia, na jakie przeznaczone zostało finansowanie z budżetu państwa w celu realizacji zadania zleconego z zakresu administracji rządowej. Wiąże się to jednocześnie z możliwościami finansowymi organu pomocy społecznej realizującego zadanie zlecone. Wykonując zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej i dokonując wypłaty środków finansowych przekazanych na zasiłki celowe na usuwanie skutków klęski żywiołowej, organ pomocowy powinien zatem uwzględniać przeznaczenie środków publicznych określone w wytycznych organu rządowego. Dlatego też organ pomocowy powinien dokonać oceny określonych okoliczności występujących w danej sprawie nie tylko w świetle norm prawa materialnego powszechnie obowiązujących zawartych w uops, lecz także z uwzględnieniem Zasad (por. wyrok WSA w Opolu z 10 lipca 2025 r., I SA/Op 368/25). Niemniej od razu należy wskazać, że uwzględnienie Zasad nie może niweczyć ustawowych uwarunkowań oraz celu pomocy, który jest czytelny. Zgodnie z art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej zasiłek przyznawany jest – co wskazano już wyżej - osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej tej osoby albo rodziny. Przy tym względy systemowe nakazują powiązać status beneficjenta pomocy z definicją "poszkodowanego", którą wprowadził art. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi. Chodzi tutaj o osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, które na skutek powodzi doznały szkód majątkowych lub utraciły, chociażby czasowo, możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości lub lokalu. Można zatem przyjąć że podstawową materialnoprawną przesłanką przyznania pomocy w oparciu o art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, w związku z art. 40 ust. 2 uops jest powstanie "straty/szkody w wyniku/na skutek powodzi" oraz to że ta strata/szkoda dotyczy budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego. Dalej merytoryczne przesłanki pomocy – jako zasiłku celowego - uzupełniają także regulacje uops. Wykładni przepisów należy zatem dokonywać w świetle zasad ogólnych Działu I, Rozdziału 1 uops. Celem pomocy społecznej jest umożliwianie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 uops), a rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby tych osób powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 uops). Poza poniesieniem straty osoba ubiegająca się o przyznanie pomocy musi znajdować się w trudnej sytuacji życiowej, której sama nie może pokonać, a ponadto przyznanie zasiłku i jego wysokość są ograniczone możliwościami pomocy społecznej. Nadto należy pamiętać o ogólnej przesłance przyznania zasiłku celowego w art. 39 ust. 1 uops, tj. o przesłance "niezbędnej potrzeby bytowej". Przez to pojęcie należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie (zob. W. Maciejko w: W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, s. 192 w: I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Lex el. 2021). Niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 4 września 2014 r., II SA/Go 482/14 oraz wyrok WSA w Gliwicach z 18 kwietnia 2023 r., II SA/Gl 74/23). Naturalnie ustawowe przesłanki przyznania świadczenia są normatywnie uzupełnione przez wspomniane Zasady. Chodzi tutaj jednak nie tyle o aspekt limitowania świadczonej pomocy lecz – o czym też wcześniej wspomniano – o uniknięcie nierównego traktowania osób, które znalazły się w identycznej lub podobnej sytuacji w wyniku klęski żywiołowej oraz o racjonalne wydatkowanie środków publicznych. Należy bowiem mieć cały czas na uwadze obligatoryjny charakter wzmiankowanej pomocy. Przenosząc przytoczone rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy dostrzec, że odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia organy obu instancji przyjęły, że zgłoszone przez skarżącego szkody w budynku mieszkalnym nie powstały "w wyniku powodzi". Natomiast taki związek przyczynowy wynika z cytowanych regulacji Zasad. Ponadto organy kierowały się definicją powodzi wynikającą z art. 16 pkt 43 ustawy – Prawo wodne. Według przytoczonego przepisu, przez powódź rozumie się czasowe pokrycie przez wodę terenu, który w normalnych warunkach nie jest pokryty wodą, w szczególności wywołane przez wezbranie wody w ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kanałach oraz od strony morza, z wyłączeniem pokrycia przez wodę terenu wywołanego przez wezbranie wody w systemach kanalizacyjnych. Konsekwentnie Burmistrz uznał, że szkody w budynku mieszkalnym powstały w wyniku cofnięcia się kanalizacji a nie powodzi. Argumentował również, w miejscu, w którym stoi budynek, nie doszło do wezbrania wody w żadnym cieku ani pokrycia nią obszaru, na którym stoi. Takie zapatrywanie podtrzymało SKO uznając, że budynek nie został poddany "bezpośredniemu" działaniu fali powodziowej czy zalaniu wodą wypływającą z cieków lub zbiorników wodnych. Zniszczenia powstały natomiast poprzez zalanie nieczystościami komunalnymi wypływającymi z umiejscowionych tam urządzeń sanitarnych. Tymczasem jak akcentowało SKO zniszczenia powstałe w wyniku wylania się zawartości sieci kanalizacyjnej przez przyłącze kanalizacyjne w świetle definicji wyrażonej w art. 16 pkt 43 ustawy - Prawo wodne nie mogą zostać uznane za uszkodzenia powstałe w wyniku powodzi. Oceniając takie stanowisko Sąd przede wszystkim wskazuje, że zarówno Burmistrz jak i organ II instancji rozpatrując sprawę skarżącego w sposób kwalifikowany naruszyły przepisy prawa materialnego, albowiem w ogóle pominęły opisane wyżej zmiany normatywne dotyczące przedmiotowej pomocy, które zostały wprowadzone ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. Tym samym, nie uwzględniły obowiązujących od dnia 26 listopada 2024 r. przepisów zawartych w art. 69b ustawy zmieniającej, które – co należy przypomnieć – odnosiły się również wobec wniosków złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. Dodatkowo ani organ I instancji, ani SKO w istocie nie dokonały wszechstronnej analizy przepisów art. 39 ust. 1, art. 40 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 3 i 4 uops oraz art. 2 specustawy powodziowej w kontekście definicji "poszkodowano wskutek powodzi" (chociaż same wspomniane przepisy regulacji uops formalnie zostały powołane). Przy tym powyższego uchybienia nie można rozpatrywać jedynie w kontekście formalnego braku procesowego struktury decyzji w zakresie podstawy prawnej i uzasadnienia prawnego (braku przytoczenia brzmienia przepisów prawa), tj. jako naruszenia art. 107 § 1 pkt 4 i 6, § 3 Kpa w zw. z art. 69b ustawy zmieniającej. Organy w istocie koncentrując się jedynie na treści regulacji wspomnianych Zasad oraz sytuacji skarżącego w kontekście ustawowej definicji "powodzi" całkowicie pominęły normatywne znaczenie przepisów rangi ustawowej a konkretnie zarówno cytowanych wyżej przepisów art. 39 ust. 1, art. 40 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 3 i 4 uops; art. 2 specustawy powodziowej a także – co najistotniejsze – nowo wprowadzonego art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej. Tym samym, uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 Kpa w aspekcie braku prawidłowego wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonej decyzji w kontekście ww. przepisów prawa. Sąd następnie podkreśla, że według art. 1 specustawy powodziowej, przepisy ustawy stosuje się w sprawach związanych z usuwaniem skutków powodzi w rozumieniu art. 16 pkt 43 ustawy - Prawo wodne. A zatem oczywiście nie budzi wątpliwości, że treść wspomnianej definicji prawnej istotnie musi znaleźć zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Skoro newralgiczny dla sprawy art. 69b ustawy zmieniającej umiejscowiony jest pośród przepisów nowelizujących specustawę powodziową, to pozostaje z tą ustawą w nierozerwalnym związku funkcjonalnym. Niemniej - z drugiej strony - językowa wykładnia zarówno art. 2 specustawy powodziowej gdzie mowa jest m.in. o "osobie fizycznej która na skutek powodzi doznała szkód majątkowych", art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej gdzie mowa jest o "stracie w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r." jak i brzmienie przytoczonych wyżej regulacje Zasad, gdzie mowa jest o budynku mieszkalnym, który "został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi" wcale nie musi prowadzić do jednoznacznej konkluzji, że chodzi tutaj jedynie o "bezpośrednie" działanie fali powodziowej czy zalaniu wodą wypływającą z cieków lub zbiorników wodnych (tak jak wynikałoby w szczególności z motywów zaskarżonej decyzji SKO). Sąd wskazuje bowiem, że regulacje wspomnianych Zasad jak i regulacje ustawowe powinny być harmonijnie stosowane, tak aby nie niweczyły celu i istoty pomocy społecznej. Muszą więc respektować generalny status "poszkodowanego" a także obligatoryjny a nie uznaniowych charakter świadczenia. Ponadto należy wskazać, że przepisy rangi ustawowej wyraźnie przewidują sytuację przyznawania pomocy w kontekście szkód powstałych "bezpośrednio" w wyniku wystąpienia powodzi (zob. np. art. 4 ust. 1 specustawy powodziowej dotyczący pomocy dla poszkodowanych przedsiębiorców). Takiego zawężenia art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej literalnie nie zawiera. Przy tym zagadnienie to – z uwagi na pominięcie art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej - wogóle zostało przeoczone przez organy obu instancji. Dodatkowo – oceniając czy wnioskowane szkody skarżący poniósł istotnie "w wyniku powodzi" – nie można stracić z pola widzenia treści załączonego do odwołania zaświadczenia z 25 listopada 2024 r. podpisanego przez Prezesa Z. w S. Sp. z o.o. Wskazano tam mianowicie, że w dniach 14 – 15 września 2024 w wyniku powodzi została całkowicie uszkodzona kanalizacja sanitarna w obrębie Stacji Narciarskiej – K. Długość uszkodzonego odcinka kanalizacji łącznie ze studzienkami wynosiła [...] m. Przez uszkodzone studzienki kanalizacyjne do głównego kolektora DN200 dostało się bardzo dużo wody powodziowej – kolektor był prawdopodobnie zapełniony w całości. Dalej istotne jest stwierdzenie, że jak wynika z zaświadczenia - "mogło to spowodować wylanie się części wody powodziowej przez przyłącze kanalizacyjne" na posesji skarżącego. Sąd wskazuje, że treść tego dokumentu została pominięta przez organ II instancji. Tymczasem wskazuje ona, że teren posesji skarżącego mógł zostać zalany wodą powodziową, która wylała się poprzez sieć kanalizacyjną. Oznacza to, że chociaż istotnie pokrycie przez wodę terenu zostało wywołane przez wezbranie wody w systemach kanalizacyjnych, te jednak samo wezbranie wody w kanalizacji było bezpośrednim wynikiem powodzi. Dlatego – zdaniem Sądu - zarówno zaskarżona decyzja SKO, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, okazały się rozstrzygnięciami przedwczesnymi. Jeszcze raz należy podkreślić, że przede wszystkim dokonano prawnej oceny wniosku skarżącego w oparciu o błędną wykładnię (a właściwie pominięcie) kluczowych dla sprawy przepisów ustawowych, w tym opisanych wyżej przepisów art. 69b ustawy zmieniającej. Abstrahując od tego dokonano oceny sytuacji skarżącego bez właściwego rozważenia związku pomiędzy powodzią a skutkiem w postaci zalania budynku przez cofnięcie się wód w kanalizacji. Zabrakło w tym kontekście w szczególności rozważań oraz ustaleń co do istnienia związku przyczynowego pomiędzy powodzią a powstałą szkodą w aspekcie oceny prawidłowości działania systemu kanalizacyjnego. Chodzi tutaj mianowicie o wskazanie, czy uszkodzona instalacja została wyposażona w zabezpieczenia przed cofnięciem się wód w kanalizacji oraz czy takie ewentualne zabezpieczenia prawidłowo funkcjonowały. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy dotyczącej przyznania prawa do pomocy, o którą wnioskuje skarżący rzeczą organów będzie przede wszystkim wyeliminowanie wskazanych w niniejszym uzasadnieniu uchybień związanych z wykładnią przepisów prawa – w szczególności przepisów zawartych w regulacji art. 69b ustawy zmieniającej, których konieczność zastosowania w niniejszej sprawie zostanie wszechstronnie rozważona.