IV SA/Wr 237/13

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku adwokata ustanowionego z urzędu P. W. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie [...] zł wraz z podatkiem VAT w kwocie [...] zł w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., adwokatowi ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 180 zł, podwyższone o stawkę podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221,40 zł; II. odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia 30 września 2013 r. oddalił skargę. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we W. z dnia 1 października 2013 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Pismem z dnia [...] Okręgowa Rada Adwokacka we [...] wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokata P. W. Następnie wyznaczony przez Radę Adwokacką pełnomocnik z urzędu, pismem z dnia [...], złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku Sądu. Opinia ta zawiera wniosek o przyznanie wynagrodzenia z tytułu jej sporządzenia w łącznej wysokości [...] zł obejmującej: kwotę [...] zł i podatek VAT [...] zł. Opinia ta zawiera również oświadczenie, że pomoc prawna udzielona z urzędu nie została opłacona w całości ani w części. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm. ). Przepis § 19 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5 oraz 2) niezbędne udokumentowane wydatki adwokata. Natomiast § 20 tego rozporządzenia stanowi, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna określona w pkt 1 wynosi w niniejszej sprawie 240 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik z urzędu złożył wniosek o przyznanie wynagrodzenia w wysokości [...] zł podwyższonego o podatek VAT [...] zł. We wniosku tym powołał się na § 19, z którego wynika, że zasądzona opłata nie może przekraczać kwoty 150 % stawki minimalnej oraz na § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " i pkt 1 lit "c" rozporządzenia. Pełnomocnik z urzędu został wyznaczony przez właściwą Okręgową Radę Adwokacką, w dniu [...]., czyli po wydaniu przez Sąd w dniu 30 września 2013 r. wyroku oddalającego skargę, kończącego postępowanie w I instancji. Powyższe oznacza, iż wyznaczony pełnomocnik z urzędu nie prowadził sprawy w I instancji. Oceny tej nie zmienia fakt, iż Sąd - po otrzymaniu w dniu [...] zawiadomienia z Okręgowej Rady Adwokackiej, który pełnomocnik został wyznaczony w niniejszej sprawie - pismem z dnia 4 listopada 2013 r. przesłał odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem na adres kancelarii wyznaczonego pełnomocnika urzędu, doręczony pełnomocnikowi w dniu [...]. Stanowisko to potwierdza również okoliczność, iż skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, osobiście w Sądzie w dniu [...] o godz. [...], czyli już po zakończeniu tego samego dnia o godz. [...] rozprawy, na której zapadł wspomniany wyrok oddalający skargę, kończący postępowanie w I instancji. Dnia [...] skarżąca złożyła również odrębny wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wynagrodzenie adwokata za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, który nie prowadził sprawy w I instancji, wynosi zatem 75% stawki minimalnej, czyli 180 zł (75 % x 240 zł). Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i sług; Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, należało przyznać adwokatowi ustanowionemu z urzędu, który nie prowadził sprawy w I instancji, wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł =221,40 zł). Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia w kwocie przekraczającej stawkę minimalną. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa § 2 ust. 1 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5, przy czym rozdział 5 określa stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasądzając natomiast opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1). Ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. W przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego (post. Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt III AKz 643/09, LEX nr 553823). Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (post. SA w Krakowie z dnia 13 września 2006 r., II AKz 350/06, KZS 2006/10/21). W świetle powyższego, przyjąć trzeba, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zasądzenia wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych, ponieważ pełnomocnik nie wskazał żadnych szczególnych okoliczności wymagających zwiększonego nakładu pracy ani też na czym miałaby polegać jego szczególna aktywność, o której mowa w orzecznictwie, uzasadniająca przyznanie wynagrodzenia w podwyższonej wysokości. Aktywność pełnomocnika z urzędu przejawiła się bowiem w przejrzeniu akt sprawy w dniu [...] i sporządzeniu wspomnianej już opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w dniu [...]. Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit "b" i § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w sentencji.