IV SA/Wr 237/21
WyrokWSA we Wrocławiu2021-05-11
Skład orzekający: Ewa Kamieniecka, Tomasz Świetlikowski, Marta Pająkiewicz-Kremis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o czasowym wstrzymaniu wprowadzania do obrotu produktu zakwalifikowanego jako suplement diety, wydana do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego jego potencjalnego spełniania wymagań produktu leczniczego, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o czasowym wstrzymaniu wprowadzania do obrotu produktu zakwalifikowanego jako suplement diety, wydana do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego przez Głównego Inspektora Sanitarnego (GIS) w przedmiocie jego potencjalnego spełniania wymagań produktu leczniczego, jest zasadna. Podstawą prawną takiej decyzji jest art. 32 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, który wymaga jedynie 'podejrzenia' o niespełnianiu wymagań przez produkt, a nie definitywnego ustalenia jego statusu. Postępowanie w zakresie ustalenia, czy produkt jest suplementem diety, czy produktem leczniczym, należy do kompetencji GIS, a decyzja o wstrzymaniu obrotu ma charakter zapobiegawczy i ochronny.Stan faktyczny
Spółka zakwalifikowała produkt jako suplement diety i powiadomiła o jego wprowadzeniu do obrotu. Główny Inspektor Sanitarny (GIS) wszczął postępowanie wyjaśniające, czy produkt nie spełnia wymagań produktu leczniczego i zobowiązał spółkę do przedłożenia opinii Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych (URPL). Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (PPIS) wstrzymał czasowo wprowadzanie produktu do obrotu do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego przez GIS. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (DPWIS). Spółka zaskarżyła decyzję DPWIS, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2021 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. we W. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazania czasowego wstrzymania wprowadzenia do obrotu produktu kwalifikowanego przez przedsiębiorcę jako suplement diety do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego oddala skargę w całości.
Przystępując do rozstrzygania Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn.
Zaskarżoną decyzją - po rozpatrzeniu sprawy z odwołania [...] Sp. z o.o. z/s we W. (dalej: spółka, strona, skarżąca) – D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. (dalej: DPWIS) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. (dalej: PPIS) nakazującą spółce czasowe wstrzymanie wprowadzania do obrotu (w tym sprzedaży za pośrednictwem strony internetowej) produktu - kwalifikowanego przez przedsiębiorcę jako suplement diety - pn. "[...]" do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego wszczętego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w W. (dalej: GIS). Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2019 r., poz. 59 ze zm. - dalej: u.P.I.S.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. - dalej: K.p.a.).
Z akt sprawy wynika, że - postanowieniem z 2 września 2020 r. - GIS poinformował spółkę o rozpoczęciu odnośnie suplementu diety pn. "[...]" postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2018 r., poz. 1541 ze zm. - dalej: u.b.ż.ż.) i zobowiązał spółkę do przedłożenia opinii Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (dalej: URPL) celem ustalenia, czy produkt ten nie spełnia wymagań produktu leczniczego, określonych przepisami prawa farmaceutycznego. W skierowanym do spółki piśmie akcentował, że skład produktu podaje w wątpliwość jego kwalifikację do grupy suplementów diety, które mają na celu uzupełnienie normalnej diety dzięki zawartości substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, z wyłączeniem właściwości charakterystycznych dla produktów leczniczych.
W dniu 25 września 2020 r. upoważnieni przedstawiciele PPIS - w związku
z pismem DPWIS z 7 września 2020 r. powiązanym z ww. postanowieniem GIS - przeprowadzili kontrolę w magazynach spółki. Ustalili, że produkt pn. "[...]" znajduje się w obrocie gospodarczym. W wyniku powyższego PPIS wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji nakazującej wstrzymanie wprowadzania do obrotu handlowego
i zaprzestanie prezentacji, reklamy i sprzedaży za pośrednictwem strony internetowej produktu pn. "[...]" (suplement diety) przez spółkę do czasu przedłożenia do GIS opinii URPL informującej, czy produkt nie spełnia wymagań produktu leczniczego. Następnie wydał decyzję nakazując spółce: czasowe wstrzymanie wprowadzania do obrotu (w tym sprzedaży za pośrednictwem strony internetowej) produktu - kwalifikowanego przez przedsiębiorcę jako suplement diety - pn. "[...]" do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego wszczętego przez GIS postanowieniem z 2 września 2020 r. zobowiązującym spółkę do przedłożenia opinii URPL potwierdzającej, czy produkt ten nie spełnia wymagań produktu leczniczego,
w świetle przepisów prawa farmaceutycznego. Podstawę prawną decyzji stanowiły: art. 12 ust. 1 u.P.I.S., art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż., art. 104 i 108 § 1 K.p.a.
Spółka odwołała się od decyzji PPIS. Zaskarżyła tę decyzję w całości.
Po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym DPWIS utrzymał w mocy decyzję PPIS. Dowodził, że GIS prowadzi wobec spółki postępowanie mające na celu wyjaśnienie, czy produkt spożywczy pn. "[...]", zakwalifikowany przez spółkę jako suplement diety, nie spełnia wymagań produktu leczniczego. Wskazał, że w ramach postępowania GIS zobowiązał spółkę do udokumentowania, czy produkt ten spełnia wymagania, o których mowa w art. 30 ust. 1 u.b.ż.ż. i przedłożenia opinii URPL, która jest dla GIS wiążąca w prowadzonym postępowaniu. Stwierdził, że GIS działał zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 1 u.b.ż.ż.
DPWIS uznał, iż - z uwagi na powyższe (podejrzenie GIS, że sporny produkt nie spełnia wymagań określonych dla suplementów diety) - stwierdzając, że produkt znajduje się w obrocie, PPIS zobowiązany był podjąć decyzję o czasowym wstrzymaniu wprowadzania produktu do obrotu lub wycofaniu go z obrotu do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez GIS. Dowodził, że obowiązek ten wynikał z art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż. Podkreślił, że - działając na podstawie art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż. - PPIS nie prowadzi postępowania zmierzającego do ustalenia okoliczności, o których mowa w art. 30 ust. 1 u.b.ż.ż., gdyż postępowanie takie prowadzone jest przez GIS i że winien on jedynie ustalić, czy środek ten znajduje się w obrocie. Argumentował, że celem regulacji zawartej w art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż. jest wyłącznie czasowe uniemożliwienie obrotu produktem do momentu zakończenia postępowania wyjaśniającego toczącego się przed GIS. Podkreślił, że czasowe wstrzymanie wprowadzania produktu do obrotu nie przesądza jeszcze o jego losie jako suplementu diety. Akcentował, że postępowanie wyjaśniające GIS, a co za tym idzie instytucja czasowego wstrzymania wprowadzania produktu do obrotu, ma na celu ochronę zdrowia i życia konsumentów. Dodał, że w sytuacji wyjaśnienia okoliczności na korzyść spornego produktu zostanie on dopuszczony do obrotu. Organ odwoławczy motywował, iż w sprawie nie budzi wątpliwości, że produkt, którego dotyczy sprawa, został wprowadzony do obrotu handlowego, co potwierdza protokół kontroli z 25 września 2020 r. Tym samym zaistniały podstawy do wydania przez PPIS skarżonej odwołaniem decyzji. Wbrew zarzutom odwołania organ II instancji nie dopatrzył się w sprawie naruszenia przepisów art. 9, art. 10 i art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. Odnośnie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności DPWIS stwierdził, że było ono niezbędne, z uwagi na ochronę wartości (dóbr) wskazanych
w art. 108 § 1 zdanie pierwsze K.p.a. (m.in. ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego oraz na inny interes społeczny). Co do zarzutu nierównego traktowania podmiotów przez dopuszczenie do obrotu produktów ze składnikiem [...] oferowanych przez inne podmioty, organ odwoławczy wskazał, że podmioty zgłaszające ww. produkty wprowadziły je do obrotu na podobnych zasadach, na jakich zrobiła to spółka i że
w rejestrze GIS są to produkty nierozpatrzone. W skardze na decyzję DPWIS spółka zarzuciła naruszenie przepisów:
I. prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 6 ust. 1 oraz 32 ust. 1 u.b.ż.ż. w zw. z art. 14 ust. 1 i 2 a także art. 17 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, ze względu na powzięcie przez organ podejrzenia, że produkt może nie spełniać wymagań prawa żywnościowego
w oparciu jedynie o postanowienie GIS zobowiązujące do przedłożenia opinii URPL potwierdzającej, czy produkt nie spełnia wymagań produktu leczniczego, w świetle przepisów prawa farmaceutycznego; w postanowieniu GIS brak ustaleń dotyczących niespełniania ww. wymagań przez produkt (podano jedynie w wątpliwość jego kwalifikację jako suplementu diety);
2. art. 138 ust. 1 i ust. 2 lit. d) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego (...) przez przyjęcie, że produkt nie spełnia wymagań przewidzianych przepisami prawa i tym samym wydanie decyzji wstrzymującej wprowadzanie produktu do obrotu, podczas gdy rzekome nieprawidłowości dotyczące produktu nie zostały stwierdzone ani przez GIS, ani PPIS, oraz zaniechanie wzięcia pod uwagę działań skarżącej w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości;
3. art. 22 Konstytucji RP przez nieuzasadnione działania organów PIS ograniczające wolność działalności gospodarczej;
II. postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 8 § 1 K.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, przejawiający się w podjęciu działań nieproporcjonalnych
w stosunku do przedsiębiorcy i produktu wprowadzanego przez niego do obrotu;
2. art. 10 § 1 i 2 K.p.a. poprzez naruszenie przez organ zasady informowania oraz czynnego udziału strony w postępowaniu, polegające na uniemożliwieniu spółce przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, w wyniku braku zawiadomienia, że organ zebrał materiały dowodowe umożliwiające wydanie decyzji, a także przez błędne stwierdzenie, że w związku z wprowadzaniem produktu do obrotu zachodzi niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo istnieje grożąca niepowetowana szkoda materialna;
3. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. wskutek zaniechania podjęcia przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
4. art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. polegające na braku wyczerpującego wyjaśnienia przez organ podstawy faktycznej i prawnej decyzji, przez przedstawienie wyłącznie argumentacji na poparcie swojego stanowiska oraz brak rozpoznania sprawy
w sposób obiektywny oraz indywidualny;
5. art. 108 § 1 K.p.a. poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, podczas gdy nie zaistniała przesłanka ochrony zdrowia lub życia ludzkiego (...). Skarżąca wniosła o: uchylenie w całości obu wydanych w sprawie decyzji, umorzenie postępowania z uwagi na brak przesłanek uzasadniających jego wszczęcie, zasądzenie kosztów. Skarżąca uzasadniła swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie spór dotyczy zasadności wydania decyzji o czasowym wstrzymaniu wprowadzenia do obrotu (w tym sprzedaży za pośrednictwem strony internetowej) produktu - kwalifikowanego przez przedsiębiorcę jako suplement diety - pn. "[...]" do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego wszczętego przez GIS. Rozstrzygnięcie sporu wymaga analizy przepisów Rozdziału 8 u.b.ż.ż. pt. "Żywność wprowadzana po raz pierwszy do obrotu". Zgodnie z art. 29 ust. 1 u.b.ż.ż., w celu monitorowania produktów wprowadzanych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podmiot działający na rynku spożywczym, który wprowadza lub ma zamiar wprowadzić po raz pierwszy do obrotu:
1) preparaty do początkowego żywienia niemowląt oraz środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, które nie należą do grup określonych
w art. 24 ust. 2 pkt 1-3,
2) suplementy diety,
3) środki spożywcze, do których dodawane są witaminy, składniki mineralne lub substancje, o których mowa w załączniku III część B i C do rozporządzenia nr 1925/2006
- jest obowiązany powiadomić o tym Głównego Inspektora Sanitarnego. Stosownie do art. 30 ust. 1 u.b.ż.ż., po otrzymaniu powiadomienia, o którym mowa w art. 29 ust. 1, Główny Inspektor Sanitarny może przeprowadzić postępowanie mające na celu wyjaśnienie, czy produkt objęty powiadomieniem, ze względu na jego skład, właściwości poszczególnych składników oraz przeznaczenie: 1) jest środkiem spożywczym zgodnie z zaproponowaną przez podmiot działający na rynku spożywczym kwalifikacją oraz czy spełnia wymagania dla danego rodzaju środka spożywczego, w szczególności, czy jako:
a) środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego wyraźnie różni się od żywności przeznaczonej do powszechnego spożycia oraz czy odpowiada szczególnym potrzebom żywieniowym, zgodnie z jego przeznaczeniem, o którym mowa w art. 3 ust. 3 pkt 43, i spełnia wymagania określone w przepisach wydanych na podstawie art. 26 ust. 1 i 2,
b) suplement diety lub środek spożywczy, do którego dodano witaminy, składniki mineralne lub inne substancje wykazujące efekt odżywczy lub inny fizjologiczny spełnia warunki określone w przepisach wydanych - odpowiednio - na podstawie art. 27 ust. 6 i 7 oraz w rozporządzeniu 1925/2006;
2) nie spełnia wymagań innego rodzaju produktu przeznaczonego do używania przez ludzi, w szczególności produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego, produktu kosmetycznego w rozumieniu przepisów o produktach kosmetycznych lub wyrobu medycznego w rozumieniu przepisów o wyrobach medycznych. Z treści art. 30 ust. 2 u.b.ż.ż. wynika, że Główny Inspektor Sanitarny powiadamia niezwłocznie podmiot, o którym mowa w art. 29 ust. 1, o rozpoczęciu postępowania, o którym mowa w ust. 1. Przepis art. 31 ust. 1 u.b.ż.ż. stanowi, że
w przypadku przeprowadzania postępowania, o którym mowa w art. 30 ust. 1, Główny Inspektor Sanitarny może zobowiązać podmiot, o którym mowa w art. 29 ust. 1, do udokumentowania, że środek spożywczy spełnia wymagania, o których mowa w art. 30 ust. 1 u.b.ż.ż., w szczególności do przedłożenia opinii Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, która jest dla GIS wiążąca w prowadzonym postępowaniu. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż. w myśl którego, w przypadku podejrzenia, że środek spożywczy, o którym mowa w art. 29 ust. 1, niespełniający wymagań określonych dla tego środka, znajduje się w obrocie, właściwy państwowy powiatowy lub graniczny inspektor sanitarny podejmuje decyzję o czasowym wstrzymaniu wprowadzania tego środka spożywczego do obrotu lub wycofaniu z obrotu do czasu zakończenia postępowania, o którym mowa w art. 30 ust. 1. W sprawie poza sporem pozostaje fakt, że spółka powiadomiła GIS - zgodnie z art. 29 ust. 1 u.b.ż.ż. - o wprowadzeniu po raz pierwszy do obrotu na terytorium RP produktu pn. "[...]", zakwalifikowanego przez nią jako suplement diety. Po otrzymaniu powiadomienia - stosownie do art. 30 ust. 1 u.b.ż.ż. (postanowieniem
z 2 września 2020 r.) - GIS zawiadomił spółkę o rozpoczęciu postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie, czy objęty powiadomieniem produkt nie spełnia wymagań produktu leczniczego oraz zobowiązał spółkę do przedłożenia opinii URPL, czy produkt nie spełnia wymagań produktu leczniczego, określonych przepisami prawa farmaceutycznego. W postanowieniu GIS wskazał, że zgodnie
z dokumentacją przedłożoną przez przedsiębiorcę zalecana dzienna porcja ww. produktu (1 kapsułka) zawiera 100 mg wyciągu z kadzidłowca indyjskiego ([...]) 50:1 standaryzowanego na 20% AKBA (kwas-3-O-acetylo-11-keto-betabosweliowy). Informował, że według monografii WHO (na temat wybranych ziół leczniczych: tom 4 s. 48-60) w odniesieniu do [...] dawka terapeutyczna stanowi od 1 do 3 g surowca. Podał, że ekstrakt z [...] jest używany
w wielu preparatach ziołowych ze względu na zawartą w nim substancję czynną - kwas b. Związek ten działa silnie zapalnie. Stosowany jest m.in. jako środek przeciwartretyczny i przeciwwrzodowy. GIS zaznaczył, że na silne działanie wskazują również jego pochodne, tj. kwas acetylo -11 keto-β-boswełiowy. Nadto zwrócił uwagę na prezentację produktu. Zaznaczył, że oznakowanie produktu (pulsujący staw kolanowy i zaczerwienione powierzchnia stawowa) narusza wymagania art. 7 ust. 3 rozporządzenia 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r.
w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności /.../ (Dz. U. UE. L z 2011 r., t. 304, s. 18). W dniu 25 września 2020 r. PPIS przeprowadził
w spółce kontrolę (udokumentowaną protokołem), która potwierdziła m.in., że produkt został zgłoszony powiadomieniem o zamiarze wprowadzenia go po raz pierwszy do obrotu na terytorium RP 14 lipca 2020 r. i że został on faktycznie wprowadzony do obrotu handlowego (stwierdzono, że prezentowany/reklamowany jest on na stronie [...]. W świetle powyższych, ujawnionych i niespornych okoliczności sprawy, zasadnie wywiódł organ II instancji, że sam fakt wszczęcia przez GIS postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 30 ust. 1 u.b.ż.ż. oraz jego niezakończenie stanowi przesłankę generującą obowiązek wydania decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż. Dyspozycja art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż. obliguje właściwy organ inspekcji sanitarnej do podjęcia decyzji o czasowym wstrzymaniu wprowadzenia produktu do obrotu w przypadku wystąpienia przesłanek w tym przepisie wskazanych. Przepis ten jest jasny i czytelny oraz nie wymaga dodatkowej interpretacji. Decyzja wydana w trybie art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż. obowiązuje do czasu zakończenia postępowania, o którym mowa w art. 30 ust. 1, tj. postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez GIS i ma do tego czasu uniemożliwić obrót produktem, co do którego organ powziął uzasadnione podejrzenie, że nie spełnia wymagań dla suplementu diety. Termin "do czasu zakończenia postępowania" nie odnosi się natomiast do postępowania prowadzonego przez państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, który nie prowadzi postępowania w zakresie ustalenia, czy dany produkt jest środkiem specjalnego przeznaczenia medycznego
i nie spełnia wymagań innego rodzaju produktu, a w szczególności leczniczego,
a więc postępowania wszczętego na podstawie art. 30 u.b.ż.ż. Postępowanie to prowadzi GIS co jednoznacznie wynika z art. 31 ust. 2 u.b.ż.ż. Natomiast PPIS po ustaleniu, że wątpliwy produkt trafił do obrotu ma obowiązek wydania decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż. Zgodnie z art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż. wystarczającą przesłanką do wydania decyzji jest "podejrzenie", że środek spożywczy nie spełnia wymagań dla tego środka. Niewątpliwie podejrzenie wymaga mniejszego stopnia pewności oceny stanu faktycznego, lecz powinno być ono uzasadnione (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2020 r., II GSK 514/18; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 12 lutego 2020 r., IV SA/Wr 414/19; oba wyroki dostępne: CBOSA). W sprawie organ I instancji odwołał się wprost do treści art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż.
i decyzję o czasowym wstrzymaniu wprowadzania do obrotu (w tym sprzedaży za pośrednictwem strony internetowej) produktu uzasadniał wynikami przeprowadzonej w spółce kontroli, stanowiskiem GIS podającym w wątpliwość jego kwalifikację do grupy suplementów diety, jak i zobowiązaniem spółki - w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego - do przedstawienia opinii URPL w zakresie tego, czy produkt nie spełnia wymagań produktu leczniczego, określonych przepisami prawa farmaceutycznego. Końcowe rozstrzygnięcie organu I instancji opiera się więc na ustawowych przesłankach z art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż. i znajduje oparcie w materiale dowodowym zebranym w sprawie. Organ II instancji przedstawił zaś wyczerpującą wykładnię art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż. stanowiącego podstawę orzekania o czasowym wstrzymaniu wprowadzania spornego produktu do obrotu. Stosowanie tego przepisu powiązał z faktem prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez GIS w trybie art. 30 ust. 1 u.b.ż.ż. oraz - podobnie jak organ I instancji - uznał, że wydanie przez GIS postanowienia z 2 września 2020 r. zobowiązującego spółkę do przedłożenia opinii URPL potwierdza, że zachodzi podejrzenie, że suplement diety, którego ono dotyczy, nie spełnia wymagań określonych dla tego środka. Należało tym samym stwierdzić, że zarówno organ I, jak i organ II instancji podały podstawy swoich wątpliwości co do cech produktu pn. "[...]" powołując się na stanowisko GIS, przy czym, przed podjęciem decyzji w trybie art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż., nie były zobowiązane do prowadzenia postępowania dowodowego celem ustalenia, czy dany produkt spełnia przewidziane dla niego wymagania. Do oceny produktu uprawniony jest GIS.
W okolicznościach określonych w art. 32 ust.1 u.b.ż.ż. nie prowadzi się postępowania zmierzającego do ustalenia okoliczności, o których mowa w art. 30 ust.1 u.b.ż.ż. Ustawodawca nie przewidział możliwości równoległego prowadzenia dwutorowych postępowań przez dwa organy o różnej właściwości rzeczowej, wyjaśniających właściwości wprowadzonego do obrotu po raz pierwszy na terytorium RP produktu (por. powołane wcześniej wyroki). W związku z tym wszelkie argumenty skarżącej spółki odnoszące się do kwalifikacji i cech produktu, przemawiające za jego bezpieczeństwem, kierowane do organów orzekających w sprawie nie mogą odnieść zamierzonego skutku prawnego. Nie mają one zatem znaczenia dla oceny przesłanek odnoszących się do możliwości zastosowania art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż. Czasowe wstrzymanie wprowadzania produktu do obrotu nie przesądza o jego kwalifikacji jako suplementu lub produktu leczniczego. Postępowanie wyjaśniające GIS, a co za tym idzie instytucja czasowego wstrzymania wprowadzania produktu do obrotu, ma na celu ochronę konsumentów, ich zdrowia i życia. Podjęcie decyzji o czasowym wstrzymaniu wprowadzania do obrotu środka spożywczego niespełniającego wymagań określonych dla tego środka następuje wtedy, gdy zachodzi podejrzenie co do jego występowania w obrocie. Obowiązkiem organu w tej sprawie było zatem wyłącznie ustalenie, czy suplement diety pn. "[...]" znajduje się w obrocie. Natomiast podejrzenie, że jest to produkt niespełniający wymagań określonych dla tego suplementu związane jest
z działaniem GIS, który jest organem właściwym do prowadzenia postępowania mającego na celu dokonanie takich właśnie ustaleń. Sprzeczne byłoby bowiem
z ratio legis u.b.ż.ż wymaganie od dwóch różnych organów (GIS i PPIS) prowadzenie równolegle tożsamych postępowań w celu ustalenia, czy dany produkt objęty powiadomieniem spełnia wymagania określone dla tego środka. W konsekwencji, jako niezasadne przedstawiają się zarzuty postawione w pkt I (1-3) skargi. Jak już to bowiem stwierdzono wyżej, zadaniem organu w tym postępowaniu nie jest wykazywanie przesłanek, że produkt spełnia lub nie spełnia w tym wypadku definicji suplementu diety, lecz czasowe wstrzymanie wprowadzenia takiego produktu do obrotu, tj. do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez GIS. Sąd nie podzielił zasadności sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia przepisów postępowania na skutek zebrania i przeprowadzenia oceny materiału dowodowego przez organ II instancji wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., który to zarzut skarżąca spółka powiązała z pominięciem przez ten organ złożonych przez nią wyjaśnień w sprawie. Powtórzyć w tym miejscu jeszcze raz trzeba, że stosując przepis art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż. organ nie prowadzi postępowania dowodowego ukierunkowanego na ustalenie, czy dany produkt spełnia przewidziane dla niego wymagania. Wyjaśnienie wątpliwości, czy produkt stanowi środek spożywczy (suplement diety), czy produkt leczniczy, leży w zakresie działania GIS, zgodnie z art. 30 u.b.ż.ż. Celem art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż. jest natomiast jedynie uniemożliwienie, ze względu na konieczność ochrony zdrowia obywateli, wprowadzenia takiego produktu do obrotu do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez GIS. W tym zakresie ustawa o bezpieczeństwie żywności
i żywienia kompetencje przyznała właściwemu państwowemu powiatowemu lub granicznemu inspektorowi sanitarnemu. W nawiązaniu do powyższego należy stwierdzić, że stosując przepis art. 32 ust.1 u.b.ż.ż. organ zobowiązany jest jedynie do ustalenia, czy produkt w odniesieniu do którego zaistniały podejrzenia
o spełnieniu wymagań przewidzianych dla tego środka znajduje się w obrocie.
W sprawie ustalono wszystkie istotne - z punktu widzenia art. 32 ust.1 u.b.ż.ż. - okoliczności faktyczne. Innymi słowy, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia przez organy inspekcji sanitarnej. Ze wskazaniem na podobną argumentację (jak wyżej przedstawiona) trzeba uzasadnić nietrafność zarzutu skargi bazującego na stwierdzeniu, że decyzja
o czasowym wstrzymaniu wprowadzenia do obrotu suplementu diety pn. "[...]" została wydana bez uprzedniego ustalenia, czy produkt ten jest produktem leczniczym, czy suplementem diety zagrażającym zdrowiu, a nawet życiu. Organ nie był zobowiązany do wykazania i stwierdzenia, że produkt jest produktem leczniczym
i w związku z tym nie było podstaw do zastosowania art. 32 ust. 2 u.b.ż.ż. Należy zauważyć, że do wydania decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż.,
w przeciwieństwie do decyzji wydawanej na podstawie art. 32 ust. 2 u.b.ż.ż., wystarczające jest samo podejrzenie co do leczniczych cech produktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2019 r., II OSK 3153/18: dostępny: CBOSA). Wbrew zarzutom skargi, w rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. Z treści skarżonej decyzji wynika, że w sprawie prawidłowo powołano, zinterpretowano i zastosowano art. 32 ust. 2 u.b.ż.ż. do niewątpliwie ustalonego stanu faktycznego sprawy.
W nawiązaniu do zarzutu naruszenia art. 108 § 1 K.p.a. przez nadanie decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności należy nadmienić, że okoliczności podniesione przez GIS w postanowieniu z 2 września 2020 r. świadczą o tym, że w sprawie - z uwagi na zagrożenie zdrowia ludzkiego związane ze spożywaniem produktu medycznego - decyzji należało nadać rygor natychmiastowej wykonalności. Za nadaniem decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności bez wątpienia przemawiał interes społeczny w postaci ochrony konsumentów przed spożywaniem produktu jako suplementu diety w sytuacji, gdy nie zostało jednoznacznie rozstrzygnięte, czy produkt ten nie spełnia wymagań produktu leczniczego. Działanie organu inspekcji sanitarnej miało na celu ochronę zdrowia ludzkiego i zostało zastosowane zgodnie z zasadą ostrożności. W tym miejscu należy powtórzyć, że celem regulacji z art. 32 ust. 1 u.b.ż.ż. jest - o czym była już mowa - wyłącznie czasowe uniemożliwienie obrotu produktem, do momentu zakończenia postępowania wyjaśniającego toczącego się przed GIS. Jest to środek zapobiegawczy, który nie ma charakteru sankcji administracyjnej a jedynie ma zapobiec negatywnym skutkom wprowadzenia do obrotu produktu nie spełniającego wymagań prawa żywnościowego.
Zdaniem Sądu przesłanki do uchylenia decyzji nie może w sprawie stanowić okoliczność, że skarżąca nie została powiadomiona o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji. Dostrzegając to uchybienie (naruszenie art. 10 K.p.a.) Sąd zwraca uwagę, że nie miało ono wpływu na wynik sprawy, gdyż dowody, w oparciu o które orzekano w sprawie, były znane skarżącej (stanowiły je materiały przesłane przez GIS, z którymi skarżąca się zapoznała wcześniej, jak i znane jej wyniki kontroli przeprowadzonej przez PPIS w magazynach spółki). Brak powiadomienia o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym nie pozbawiał zatem skarżącej spółki prawa do wypowiedzenia się
w zakresie zebranego materiału dowodowego, który był jej - jako stronie postępowania - w całości znany.
Nie dopatrzył się Sąd w sprawie naruszenia zasady zaufania do organów (art. 8 § 1 K.p.a.). Nie stanowi bowiem naruszenia tej zasady sytuacja, w której organ wydaje decyzję zgodnie z prawem, lecz nie spełniając oczekiwań strony.
Kierując się całością przedstawionej argumentacji, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), Sąd wywiedzioną w sprawie skargę w całości oddalił.
Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło