IV SA/Wr 239/18
WyrokWSA we Wrocławiu2018-08-23
Skład orzekający: Ewa Kamieniecka, Ireneusz Dukiel, Alojzy Wyszkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zalecenia pokontrolne dotyczące remontu i sprzedaży zabytkowego budynku nastawni mogą być skierowane do dzierżawcy, który nie jest właścicielem nieruchomości?Ratio decidendi
Zalecenia pokontrolne dotyczące remontu zabytkowego budynku nastawni mogą być skierowane do dzierżawcy, który posiada tytuł prawny do korzystania z zabytku, wynikający ze stosunku zobowiązaniowego, pod warunkiem, że zakres tych zaleceń mieści się w granicach jego uprawnień i obowiązków wynikających z umowy dzierżawy. Natomiast zalecenia dotyczące sprzedaży budynku i przygotowania nieruchomości do obrotu cywilnoprawnego, w tym wydzielenia działki, nie mogą być nałożone na dzierżawcę, gdyż takie czynności są domeną właściciela nieruchomości.Stan faktyczny
Pracownik organu przeprowadził kontrolę budynku nastawni wpisanego do rejestru zabytków. W zaleceniach pokontrolnych organ nakazał m.in. zabezpieczenie zabytku, jego remont oraz podjęcie działań prowadzących do sprzedaży budynku lub wprowadzenia nowej funkcji. Strona skarżąca, będąca dzierżawcą budynku, zakwestionowała zasadność skierowania do niej zaleceń dotyczących remontu i sprzedaży, argumentując, że nie jest właścicielem nieruchomości i nie jest uprawniona do takich działań. Organ podtrzymał swoje stanowisko, wskazując na obowiązki dzierżawcy wynikające z umowy i przepisów prawa.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił tiret 3 zaskarżonych zaleceń pokontrolnych w części dotyczącej podjęcia działań prowadzących do sprzedaży budynku nastawni, a w pozostałej części skargę oddalił. Zasądził od Prezydenta W. na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant starszy asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 23 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A S.A. w W. na zalecenia pokontrolne Prezydenta W. – Biura [...] z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących budynku nastawni I. uchyla tiret 3 zaskarżonych zaleceń pokontrolnych w części dotyczącej podjęcia działań prowadzących do sprzedaży budynku nastawni; II. dalej idącą skargę oddala; III. zasądza od Prezydenta W. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu 13 listopada 2017 r. pracownik Biura [...] przeprowadził kontrolę w zakresie przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków w odniesieniu do budynku nieczynnej nastawni na stacji kolejowej W., wpisanej do rejestru zabytków na podstawie decyzji D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...].
W zaleceniach pokontrolnych z dnia 27 lutego 2018 r. nr [...] organ wskazał na konieczność usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości przez:
- zabezpieczenie zabytku przez wykluczenie niekontrolowanego dostępu i zamurowanie wszystkich otworów okiennych na parterze z zapewnieniem możliwości wentylacji pomieszczeń oraz wymianę 2 sztuk drzwi zewnętrznych na parterze na antywłamaniowe w terminie do 30 kwietnia 2018 r.,
- podjęcie działań prowadzących do remontu zabytku przez:
a) wykonanie projektu budowlanego i programu prac konserwatorskich (poprzedzonego badaniami stratygraficznymi i wystąpieniem do konserwatora zabytków o wydanie wytycznych konserwatorskich),
b) wystąpienie do konserwatora zabytków o wydanie decyzji – pozwolenia konserwatorskiego na roboty i prace (remont) przy zabytku,
c) określenie przez właściciela, do kiedy zostaną wykonane roboty i prace,
w terminie do 30 czerwca 2018 r.
- podjęcie działań prowadzących do wprowadzenia do obiektu nowej funkcji (kolejowej) lub jego sprzedaży w celu wprowadzenia innej nowej funkcji, przez przedstawienie do uzgodnienia konserwatorowi zabytków "programu zagospodarowania zabytku nieruchomego wraz z otoczeniem oraz dalszego korzystania z tego zabytku z uwzględnieniem wyeksponowania jego wartości". Program powinien zawierać harmonogram wprowadzenia nowej funkcji (kolejowej) lub przygotowania nieruchomości do obrotu cywilnoprawnego, przez nadanie jej kształtu umożliwiającego samodzielne funkcjonowanie w odłączeniu od terenów kolejowych, tj. wydzielenie działki (za pozwoleniem konserwatora zabytków), zapewnienie wjazdu z drogi publicznej, miejsc parkingowych, itp. (niewątpliwie będzie to wymagać połączenia nowowydzielonej działki z częścią lub całością nieużytkowanej działki nr [...]), w terminie do 31 sierpnia 2018 r.
W zastrzeżeniach do zaleceń pokontrolnych z dnia 19 marca 2018 r. strona poinformowała, że przystąpiła do realizacji pkt 1 zaleceń pokontrolnych, natomiast kwestionuje dalsze zalecenia, ponieważ budynek nastawni nie stanowi własności kontrolowanego, a stanowi jedyni przedmiot umowy nr [...] o oddaniu do odpłatnego korzystania linii kolejowych oraz innych nieruchomości niezbędnych do zarządzania liniami kolejowymi, zawartej w dniu 27 września 2001 r. pomiędzy B S. A. a A S. A. Umowa jest stosunkiem zobowiązaniowym (umową dzierżawy) łączącym strony. A jako dzierżawca nie jest ani zobowiązany ani uprawniony do realizacji nałożonych zaleceń pokontrolnych. Ponadto pismem z dnia 5 stycznia 2018 r. właściciel (wydzierżawiający) B S. A. został poinformowany o tym, że budynek nastawni stanowi zbędny środek trwały, niesłużący do zarządzania liniami kolejowymi i A wystąpiła o wyłączenie z przedmiotu umowy budynku nastawni. W chwili obecnej wniosek dzierżawcy jest analizowany przez wydzierżawiającego. Nakładanie na dzierżawcę obowiązku remontowania obiektu jest nieuzasadnione, skoro obiekt ma zostać wyłączony z umowy, ponieważ nie służy dzierżawcy do zarządzania liniami kolejowymi. Obecnie dzierżawca nie jest uprawniony do sprzedaży obiektu. Wprowadzenie do obiektu (nowej) funkcji kolejowej, podobnie jak i jego sprzedaż, będzie zależało tylko i wyłącznie od decyzji właściciela, który jest władny do zmiany przeznaczenia obiektu oraz zawarcia umowy sprzedaży. Organ wyraźnie też wskazał, że to właściciel powinien określić, do kiedy zostaną wykonane zalecone roboty i prace. Tymczasem adresat zaleceń pokontrolnych nie jest właścicielem nastawni.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2018r. A wniosło o uchylenie zaleceń pokontrolnych w części dotyczącej tiret drugie i trzecie, zarzucając naruszenie art. 5 w związku z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2187 ze zm.), dalej u.o.z., przez błędne uznanie, że adresem zaleceń pokontrolnych powinien być dzierżawca zabytku, a nie jego właściciel oraz naruszenie art. 38 w związku z art. 39 ust. 2 u.o.z. przez nieustalenie przyczyn stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości i podmiotu za nie odpowiedzialnego oraz ograniczenie zaleceń pokontrolnych do listy prac do wykonania, co doprowadziło do błędnego założenia, że adresatem zaleceń pokontrolnych powinien być dzierżawca.
Według strony skarżącej, z postanowień umowy dzierżawy z dnia 27 września 2001 r. nie można wyprowadzić obowiązku wykonania zaleceń pokontrolnych. Dzierżawca nie jest ani zobowiązany, ani też uprawniony do realizacji nałożonych przez organ zaleceń pokontrolnych. Istota umowy dzierżawy wskazuje, że dzierżawca ma obowiązek dokonywania jedynie napraw niezbędnych do zachowania przedmiotu dzierżawy w stanie niepogorszonym (art. 697 k. c.). Ponadto właściciel został poinformowany, że budynek nastawni stanowi zbędny środek trwały, niesłużący do zarządzania liniami kolejowymi i strona wystąpiła o wyłączenie z przedmiotu umowy budynku nastawni. Wniosek dzierżawcy jest obecnie analizowany przez wydzierżawiającego.
Dzierżawca nie jest też uprawniony do sprzedaży obiektu. Wprowadzenie do obiektu nowej funkcji kolejowej, podobnie jak i jego sprzedaż, będzie zależało tylko i wyłącznie od decyzji właściciela, który jest władny do zmiany przeznaczenia obiektu oraz zawarcia umowy sprzedaży. Organ wyraźnie wskazał, że to właściciel powinien określić, do kiedy zostaną wykonane roboty i prace. Obowiązki związane z opieką nad zabytkami powinny zostać podzielone pomiędzy właściciela i posiadacza, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sytuacji, w szczególności sposobu użytkowania zabytku oraz jego stanu w chwili objęcia w posiadanie. W umowie dzierżawy nie ma zapisów zobowiązujących dzierżawcę do ponoszenia szczególnych nakładów na budynek, a tym bardziej ponoszenia ciężarów poprawiania jego zastanego stanu. Również protokół kontroli nie odnosi się do przyczyn tych nieprawidłowości, nie określa osób za nie odpowiedzialnych, a zalecenia pokontrolne zawierają jedynie listę prac do wykonania oraz termin na ich wykonanie. Za zły stan nastawni odpowiedzialny jest przede wszystkim właściciel, który przez wiele lat zaniedbywał zabytek i doprowadził go do stanu, w którym przekazał go aktualnemu dzierżawcy. Dlatego zobowiązanie dzierżawcy obiektu do przeprowadzenia prac o charakterze konserwatorskim doprowadziłoby do sytuacji, w której obiekt będzie w znacznie lepszym stanie niż w dniu zawarcia umowy dzierżawy.
W odpowiedzi na zastrzeżenia pokontrolne z dnia 17 kwietnia 2018 r. organ wyjaśnił, że u.o.z. nie ogranicza wynikających z niej praw i obowiązków jedynie do właściciela danego zabytku, ale nakłada obowiązki również na posiadacza zabytku. Zalecenia pokontrolne są kierowane do "kontrolowanej jednostki organizacyjnej", a nie tylko do właściciela. Konserwator zabytków nie jest więc zobligowany do prowadzenia kontroli z właścicielem i wydawania zaleceń pokontrolnych właścicielowi. Natomiast przywoływane przez stronę przepisy k. c. i ustalenia umowne między stronami nie mają znaczenia. Poza tym organ wskazał, że strona jest także inwestorem dużych inwestycji, które nie tylko mają charakter naprawy czy utrzymania, ale także modernizacji i ulepszenia w stosunku do stanu, jaki był w dniu objęcia nieruchomości przez stronę, np. modernizacja stacji kolejowej, przy której położona jest nastawnia. Natomiast plan wyłączenia nastawni z zakresu umowy nie ma znaczenia dla sprawy, skoro w dniu wydania zaleceń pokontrolnych budynek nastawni był objęty zakresem umowy.
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga w rozpatrywanej sprawie jest częściowo zasadna.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego na zalecenia pokontrolne wydawane na podstawie ustaleń wynikających z przeprowadzonej kontroli przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami. Zalecenia pokontrolne należy zakwalifikować jako inny niż decyzja lub postanowienie akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Strona skarżąca zarzuca, że wydane w sprawie zalecenia pokontrolne, zamieszczone w tiret 2 i 3, zostały bezpodstawnie skierowane do strony skarżącej, która nie jest właścicielem nastawni, wpisanej do rejestru zabytków.
Stosownie do art. 40 ust. 1 u.o.z. na podstawie ustaleń wynikających z kontroli, w przypadku ustalenia, że zabytek jest w nieodpowiednim stanie zachowania, wojewódzki konserwator zabytków może wydać kontrolowanej osobie fizycznej lub kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej zalecenia pokontrolne usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, w określonym terminie, o ile ich charakter nie uzasadnia wydania decyzji, o której mowa w art. 49 ust. 1. Zgodnie z art. 40 ust. 2 u.o.z. wojewódzki konserwator zabytków może odstąpić od wydania zaleceń pokontrolnych i wydać decyzję, o której mowa m. in. w art. 49 ust. 1 u.o.z. W myśl art. 49 ust. 1 u.o.z. wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie w terminie określonym w tej decyzji, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku.
Z powyższych przepisów wynika, że wojewódzki konserwator zabytków może alternatywnie wydać zalecenia pokontrolne lub odstąpić od wydania zaleceń pokontrolnych i wydać decyzję na podstawie m. in. art. 49 ust. 1 u.o.z. Wybór sposobu procesowania spośród tych dwóch ewentualności jest uzależniony od ustaleń stanu faktycznego i oceny materiału dowodowego. Rolą wojewódzkiego konserwatora zabytków jest zatem wybór odpowiedniego środka przymusu służącego ochronie zabytku.
Obowiązki nakładane na podmiot władający zabytkiem, związane z jego utrzymaniem i eksploatacją są określane nie tylko przez przepisy prawa prywatnego, ale również przez przepisy prawa publicznego, przede wszystkim przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Do opieki nad zabytkiem, polegającej w szczególności na zabezpieczeniu i utrzymaniu zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie, a także na korzystaniu z zabytku w sposób zapewniający trwale zachowanie jego wartości, zobowiązany jest nie tylko jego właściciel, ale również jego posiadacz (art. 5 u.o.z.). Zalecenia konserwatorskie, o których mowa w art. 27 u.o.z., określające sposób korzystania z zabytku, jego zabezpieczenia i wykonania prac konserwatorskich, a także zakres dopuszczalnych zmian w zabytku, mogą być wydawane na wniosek nie tylko właściciela, ale także posiadacza zabytku. W umowie m. in. dzierżawy zabytku stanowiącego własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli stan zachowania zabytku tego wymaga, należy nałożyć na dzierżawcę obowiązek przeprowadzenia w określonym terminie niezbędnych prac konserwatorskich przy tym zabytku (art. 26 u.o.z.). Pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków wydaje się na wniosek osoby fizycznej lub jednostki organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku, wynikający z m. in. ze stosunku zobowiązaniowego (art. 36 ust. 5 u.o.z.). W art. 49 ust. 1 u.o.z wskazano, że decyzja nakazująca przeprowadzenie w określonym terminie prac konserwatorskich lub robót budowlanych może być wydana na podmioty posiadające tytuł prawny do korzystania z zabytku, w tym również na podmiot posiadający tytuł prawny wynikający ze stosunku zobowiązaniowego.
Z powyższych przepisów u.o.z. należy wywnioskować, że do opieki nad zabytkami, w tym przeprowadzenia prac konserwatorskich i robót budowlanych, zobowiązany jest szeroki krąg podmiotów władających zabytkami, w tym również dzierżawców nieruchomości i inne podmioty, których tytuł prawny do korzystania z zabytku wynika ze stosunku zobowiązaniowego.
Należy też zauważyć, że umowa z dnia 27 września 2001 r. nr [...] zawarta pomiędzy B a stroną skarżącą, tj. umowa oddania do odpłatnego korzystania linii kolejowych oraz innych nieruchomości niezbędnych do zarządzania liniami kolejowymi przewiduje szerokie uprawnienia i obowiązki strony skarżącej względem składników majątkowych, stanowiących przedmiot umowy, w tym prowadzenie inwestycji w składnikach stanowiących przedmiot umowy. Stosownie do § 4 umowy przekazany przedmiot umowy zaliczony zostanie do środków trwałych strony skarżącej, która nabywa tym samym prawo dokonywania ich amortyzacji. Odpisy amortyzacyjne powiększają koszty uzyskania przychodu podmiotu dokonującego odpisów amortyzacyjnych. W myśl § 7 ust. 1 umowy strona skarżąca zobowiązana jest do utrzymywania nieruchomości niezbędnych do zarządzania liniami kolejowymi w stanie zdatnym do prawidłowej i bezpiecznej eksploatacji. Nakłady poniesione przez stronę skarżącą na inwestycje w przedmiot umowy, zakończone w czasie obowiązywania umowy, zostaną uwzględnione przy określeniu wartości skorygowanej aktywów netto przedmiotu umowy (§ 7 ust. 3).
Istotny wpływ na zakres obowiązków strony skarżącej względem składników majątkowych wchodzących w skład przedmiotu umowy ma też okres, na jaki została zawarta umowa. Umowa zostaje zawarta na okres 30 lat. Może zostać przedłużona na dalsze 20 lat na mocy zgodnych oświadczeń woli stron (§ 9 ust. 1). W przypadku rozwiązania umowy z powodu utraty przez stronę skarżącą uprawnień do prowadzenia działalności w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, strona skarżąca zobowiązana jest zwrócić przedmiot umowy w stanie zdatnym do dalszego spełniania dotychczasowych funkcji gospodarczych i zrzeka się wszelkich roszczeń z tytułu nierozliczonych do chwili rozwiązania umowy nakładów poniesionych na przedmiot umowy (§ 9 ust. 3). Zapisy długoterminowej umowy oddania do odpłatnego korzystania linii kolejowych oraz innych nieruchomości niezbędnych do zarządzania liniami kolejowymi nie zabraniają stronie skarżącej prowadzenia inwestycji oraz dokonywania nakładów na składniki majątkowe wchodzące w skład przedmiotu umowy.
Po analizie przepisów u.o.z. oraz postanowień umowy z dnia 27 września 2001 r. nr [...] należy stwierdzić, że zalecenia pokontrolne zostały skierowane do właściwego adresata, bowiem strona skarżąca dysponuje tytułem prawnym do odpłatnego korzystania z budynku nastawni kolejowej. Stronę skarżącą obciąża bowiem obowiązek wykonywania w okresie trwania umowy wszystkich tych prac i robót budowlanych, które są niezbędne do zabezpieczenia i utrwalenia substancji zabytku oraz zahamowania procesu jego niszczenia. Nie ma żadnych powodów, aby tak wyznaczony zakres prac objęty obowiązkiem korzystającego ograniczać jedynie do doraźnych prac zabezpieczających, wykluczających niekontrolowany dostęp do budynku (zamurowanie okien na parterze, wymiana drzwi zewnętrznych na parterze na antywłamaniowe). Zasadnie więc organ zalecił stronie skarżącej podjęcie działań prowadzących do remontu zabytku przez wykonanie projektu budowlanego i programu prac konserwatorskich, wystąpienie o wydanie pozwolenia konserwatorskiego na remont zabytku oraz wskazanie terminu wykonania robót (tiret 2 zaleceń pokontrolnych), a także podjęcie działań prowadzących do wprowadzenia do obiektu nowej funkcji kolejowej przez przedstawienie programu zagospodarowania zabytku wraz z otoczeniem oraz dalszego korzystania z zabytku wraz z harmonogramem wprowadzenia nowej funkcji kolejowej (tiret 3 zaleceń pokontrolnych).
Z pisma organu z dnia 10 kwietnia 2013 r. skierowanego do strony skarżącej wynika, że strona prowadziła wówczas remont i modernizację całej stacji kolejowej, z wyłączeniem tylko budynku nastawni kolejowej. Również z zaleceń pokontrolnych wynika, że budynek nastawni jest porzucony i nieużytkowany oraz istotnie odbiega swoim stanem od reszty zabudowań zespołu stacji kolejowej, wpisanego do rejestru zabytków. Świadczy to o tym, że strona świadomie wyłączyła budynek nastawni z zasięgu prowadzonego na stacji kolejowej remontu i modernizacji z uwagi na brak wykorzystania tego obiektu.
Należy jednak zgodzić się ze stroną skarżącą, że zakres zaleceń pokontrolnych powinien być dostosowany do uprawnień i obowiązków posiadacza zabytku, wynikających z rodzaju tytułu prawnego do korzystania z zabytku. Jak podnosi strona skarżąca, nie jest ona właścicielem działki, na której posadowiony jest budynek nastawni, a budynek ten wchodzi w skład przedmiotu umowy oddania do odpłatnego korzystania linii kolejowych oraz innych nieruchomości niezbędnych do zarządzania liniami kolejowymi. W ocenie Sądu nie uzasadnione było nałożenie przez organ na stronę w zaleceniach pokontrolnych obowiązku podjęcia działań prowadzących do sprzedaży budynku w celu wprowadzenia innej nowej funkcji (poza kolejowej) przez przedstawienie programu zagospodarowania zabytku wraz z otoczeniem oraz przygotowanie nieruchomości do obrotu cywilnoprawnego przez nadanie jej kształtu umożliwiającego jej samodzielne funkcjonowanie w odłączeniu od terenów kolejowych, tj. wydzielenie działki, zapewnienie wjazdu z drogi publicznej, miejsc parkingowych, co wymaga połączenia nowowydzielonej działki częścią i całością nieużytkowanej działki nr [...]. Jak wskazał organ w protokole kontroli z dnia 13 listopada 2017 r. budynek nastawni położony jest na działce [...], natomiast właścicielem sąsiedniej działki nr [...] jest B S. A. Skoro właścicielem obu działek i budynku nastawni jest inny podmiot, to organ nie był uprawniony do nałożenia na stronę skarżącą, jako podmiot jedynie umownie korzystający z tych składników majątkowych, obowiązków związanych z przygotowaniem obiektu nastawni do sprzedaży, wydzielenia nowej działki gruntu z działki nr [...] i połączenia tej działki z działką nr [...]. Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz (art. 535 Kodeksu cywilnego), tak więc sprzedaży działki gruntu powstałej z ewentualnego wydzielenia z działek nr [...] i [...] wraz z budynkiem nastawni może dokonać tylko właściciel nieruchomości. Obowiązek związany z przygotowaniem obiektu nastawni do sprzedaży, wydzielenia nowej działki gruntu z działki nr [...] i połączenia tej działki z działką nr [...] może być nałożony tylko na właściciela nieruchomości, którym strona skarżąca nie jest. Nakładając na stronę powyższy obowiązek organ naruszył art. 40 ust. 1 u.o.z. w związku z art. 535 k.c.
Bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostaje fakt poinformowania właściciela, że budynek nastawni stanowi zbędny środek trwały, niesłużący do zarządzania liniami kolejowymi i strona wystąpiła o wyłączenie z przedmiotu umowy budynku nastawni. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne dokonują kontroli aktów administracyjnych, a więc istotny jest stan faktyczny występujący w dacie wydania danego aktu administracyjnego. W chwili wydania zaleceń pokontrolnych budynek nastawni objęty był zakresem umowy z dnia 27 września 2001 r. nr [...] i taki stan faktyczny był przedmiotem oceny Sądu.
Nieuzasadniony jest zarzut strony odnośnie naruszenia art. 38 w związku z art. 39 ust. 2 u.o.z. przez niewskazanie w protokole kontroli przyczyn wystąpienia nieprawidłowości i osób odpowiedzialnych za te nieprawidłowości. Należy wskazać, że kontrola budynku nastawni została przeprowadzona z udziałem dwóch przedstawicieli strony skarżącej, w protokole kontroli z dnia 13 listopada 2017 r. wskazano zakres i skutki stwierdzonych nieprawidłowości, a protokół został podpisany przez przedstawicieli kontrolowanego. Natomiast brak wskazania w protokole osób odpowiedzialnych za stwierdzone nieprawidłowości nie narusza art. 39 ust. 2 u.o.z. Nałożone przez ustawodawcę na podmiot kontrolujący zobowiązanie do określenia osób odpowiedzialnych za stwierdzone nieprawidłowości pozostaje w związku z przepisami tej ustawy. Zastosowanie art. 108, art. 110 i art. 113 u.o.z. wymaga ustalenia osób dopuszczających się czynów karalnych. W sytuacji, gdy organ kontrolujący nie stosuje sankcji karnych względem konkretnych osób nie ma uzasadnionej potrzeby poczynienia ustaleń odnoszących się do osób odpowiedzialnych za stwierdzone nieprawidłowości.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) uchylił tiret 3 zaskarżonych zaleceń pokontrolnych w części dotyczącej podjęcia działań prowadzących do sprzedaży budynku nastawni (pkt I sentencji wyroku), na podstawie art. 151 p.p.s.a. dalej idącą skargę oddalił (pkt II sentencji wyroku). W związku z częściowym uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 206 i art. 200 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia całości zwrotu kosztów i orzekł o zasądzeniu od organu na rzecz strony skarżącej kwoty 357 zł złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (połowa wpisu sądowego – 100 zł, połowa kosztów zastępstwa procesowego – 240 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło