IV SA/Wr 24/12
WyrokWSA we Wrocławiu2012-05-18
Skład orzekający: Tadeusz Kuczyński, Wanda Wiatkowska - Ilków, Alojzy Wyszkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami z tytułu samotnego wychowywania dzieci przysługuje w Polsce, gdy ojciec dzieci jest zatrudniony w Niemczech, a matka nie pracuje zawodowo w Polsce, a zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego?Ratio decidendi
Prawo do zasiłku rodzinnego nie przysługuje w Polsce, jeżeli członek rodziny jest uprawniony do zasiłku rodzinnego za granicą, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stanowią inaczej. W sytuacji, gdy ojciec dzieci jest zatrudniony w Niemczech, a matka nie pracuje zawodowo w Polsce, właściwym państwem do przyznania świadczeń rodzinnych są Niemcy, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 i rozporządzenia wykonawczego nr 574/72.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania prawa do zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami z tytułu samotnego wychowywania dzieci na okres od maja 2004 r. do sierpnia 2005 r. Organ administracji stwierdził, że ojciec dzieci był zatrudniony w Niemczech, a matka nie pracowała zawodowo w Polsce, co skutkowało zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i przyznaniem świadczeń w Niemczech. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, podnosząc, że nie miała świadomości uprawnień do świadczeń w Niemczech i że organ nieprawidłowo działał.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.), Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. sprawy ze skargi B. K.-G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami z tytułu samotnego wychowywania dzieci oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy, po rozpatrzeniu odwołania B. K.-G. decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych D. Ośrodka Polityki Społecznej we W. z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczeń w formie zasiłków rodzinnych na dzieci – P. G. oraz R. G. na okres od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. wraz z dodatkami z tytułu samotnego wychowywania dzieci.
Organ orzekający wskazał, że z akt sprawy wynika, że Marszałek Województwa D. wydał postanowienie z dnia [...] ([...]), na mocy którego stwierdzono, że w sprawie wszczętej wnioskiem strony o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych na dzieci na okres zasiłkowy 2004/2005 mają, od dnia 1 maja 2004 r., zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Mianowicie, ojciec dzieci – T. G., był zatrudniony w wyżej wymienionym okresie jako pracownik najemny w Niemczech, natomiast strona w tym czasie nie pracowała zawodowo.
Mając to na względzie, organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia [...], w której odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczeń rodzinnych, uzasadniając rozstrzygnięcie okolicznością, że świadczenia te przysługują w państwie świadczenia pracy, tj. w Niemczech.
Od tej decyzji strona odwołała się, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W jego uzasadnieniu podniosła, że nie miała świadomości, że jest uprawniona do świadczeń rodzinnych w Niemczech.
Jak dalej podał organ odwoławczy, w myśl art. 7 pkt 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej: ustawa, zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli członek rodziny uprawniony jest do zasiłku rodzinnego na dziecko za granicą, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Jednocześnie występujący w powołanym przepisie zwrot "przysługuje na dziecko zasiłek rodzinny za granicą" oznacza, że członek rodziny podlegając ustawodawstwu innego państwa, może (potencjalnie), w świetle reguł dotyczących koordynacji, uzyskać w tym państwie świadczenie o nazwie zasiłek rodzinny, a z taką właśnie sytuacją art. 7 ust. 6 ustawy wiąże skutek w postaci nieprzysługiwania prawa do zasiłku rodzinnego w Polsce (R. Babińska-Górecka (w:) Świadczenia rodzinne. Komentarz, R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz- Machnikowska, Wrocław 2010, s. 130- 131).
Organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że ojciec dzieci odwołującej się pracuje w Niemczech, a więc od dnia 1 maja 2004 r., w sprawie o świadczenia rodzinne na dzieci w okresie zasiłkowym 2004/2005, zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego.
Zgodnie z art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE. L. 149 z 5 lipca 1971 r.), pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek podlegający ustawodawstwu Państwa członkowskiego jest uprawniony, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują na terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa. Stosownie do art. 1 lit. a) wyżej powołanego rozporządzenia, określenie "pracownik najemny" i "osoba prowadząca działalność na własny rachunek" oznacza odpowiednio każdą osobę, która jest ubezpieczona w ramach ubezpieczenia obowiązkowego lub fakultatywnego w odniesieniu do jednego lub więcej ryzyk w ramach działów systemu zabezpieczenia społecznego dla pracowników najemnych lub osób prowadzących działalność na własny rachunek lub w ramach specjalnego systemu dla urzędników służby cywilnej.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 lit. a) i b) tego rozporządzenia, pracownik najemny zatrudniony na terytorium jednego Państwa Członkowskiego podlega ustawodawstwu tego państwa, nawet jeżeli zamieszkuje na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub jeżeli przedsiębiorstwo lub pracodawca, który go zatrudnia ma swoją zarejestrowaną siedzibę lub miejsce prowadzenia działalności na terytorium innego Państwa Członkowskiego. Ponadto, osoba prowadząca działalność na własny rachunek na terytorium jednego Państwa Członkowskiego podlega ustawodawstwu tego państwa, nawet jeżeli zamieszkuje na terytorium innego Państwa Członkowskiego.
Według ogólnej zasady, wskazanej w preambule i w art. 13 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71, ustawodawstwem właściwym jest ustawodawstwo miejsca pracy (lex loci labori). Stosownie do art. 76 rozporządzenia nr 1408/71, jeżeli w trakcie tego samego okresu, na tego samego członka rodziny i z tego samego tytułu (działalności zawodowej), zbiega się prawo do świadczeń, uzyskane według ustawodawstwa państwa członkowskiego, będącego państwem zamieszkania członków rodziny, w którym podejmowana przez jednego z rodziców aktywność zawodowa jest warunkiem uzyskania prawa do świadczeń z prawem uzyskanym zgodnie z art. 73 lub art. 74 rozporządzenia nr 1408/71 przez drugiego aktywnego zawodowo rodzica (prawo do świadczeń według ustawodawstwa państwa zatrudnienia jednego pracującego rodzica przy jednoczesnym zamieszkiwaniu członków rodziny w innym państwie członkowskim), to pierwszeństwo ma świadczenie należne na podstawie ustawy kraju zamieszkania członków rodziny. Wówczas świadczenia rodzinne należne na podstawie ustawodawstwa innego państwa członkowskiego ulegają zawieszeniu do wysokości kwoty przewidzianej przez ustawodawstwo pierwszego państwa członkowskiego. Jeżeli natomiast w trakcie tego samego okresu, na tego samego członka rodziny i z różnych tytułów zbiega się prawo do świadczeń należnych na podstawie art. 73 i art. 73 rozporządzenia nr 1408/71 (z tytułu zatrudnienia) z prawem przysługującym w kraju zamieszkania członków rodziny wyłącznie z tytułu zamieszkiwania, wtedy możliwe są, stosowanie do art. 10 § 1 lit. a i b rozporządzenia nr 574/72, dwie sytuacje: 1) osoba mieszkająca na terytorium państwa członkowskiego razem z dzieckiem nie wykonuje żadnej działalności zawodowej; wtedy pierwszeństwo daje się ustawodawstwu miejsca pracy (lex loci labori) oraz 2) osoba mieszkająca na terytorium państwa członkowskiego razem z dzieckiem wykonuje działalność zawodową; wtedy pierwszeństwo daje się ustawodawstwu miejsca zamieszkania dziecka, pod warunkiem, że według tego ustawodawstwa świadczenie jest należne osobie mieszkającej razem z dzieckiem. Natomiast świadczenia należne na podstawie ustawodawstwa innego państwa członkowskiego z tytułu zatrudnienia drugiego z rodziców podlegają zawieszeniu do wysokości świadczeń przewidzianych przez ustawodawstwo państwa członkowskiego, na którego terytorium zamieszkuje członek rodziny (dziecko).
Podstawą uznania, że w sprawie zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego jest zatem stwierdzenie, iż członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych podlega ustawodawstwu innego Państwa Członkowskiego, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Organ stwierdza dalej w uzasadnieniu, że jak wynika z akt sprawy, ojciec dzieci był zatrudniony w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. jako pracownik najemny w Niemczech, natomiast odwołująca się w tym czasie nie pracowała zawodowo.
Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami oraz ustalonym stanem faktycznym sprawy, zdaniem organu odwoławczego, od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. państwem właściwym do przyznania i wypłaty świadczeń rodzinnych na dzieci były zatem Niemcy.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła skarżąca. W skardze m.in. podniosła, że o fakcie, iż ojciec dzieci pracuje w Niemczech organ administracyjny wiedział, dlatego była przekonana, że wszystko jest w porządku skoro corocznie, po dostarczeniu stosownych dokumentów, otrzymywała świadczenia rodzinne.
Skarżąca podkreśliła, że nigdy nie podawała fałszywych informacji i żadnych nie zatajała. Z powodu zaś nieprawidłowego działania organu nie miała świadomości, że jest uprawniona do świadczeń rodzinnych w Niemczech.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu zważył, co następuje:
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a).
W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Na wstępie należy przywołać art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego. Dnia 16 kwietnia 2003 r. podpisano traktat dotyczący przystąpienia m.in. Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864 ze zm.) na podstawie którego Rzeczpospolita Polska stała się z dniem 1 maja 2004 r. członkiem Unii Europejskiej i stroną Traktatów stanowiących podstawę Unii, zmienionych i uzupełnionych (art. 1 i art. 2 ust. 2 Traktatu). W efekcie od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich oraz aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia. Z kolei, w myśl art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r. , nr 90, poz.864/2 ze zm.) w celu wykonania swych zadań oraz na warunkach przewidzianych w tym Traktacie, Parlament Europejski wspólnie z Radą, Rada i Komisja uchwalają rozporządzenia i dyrektywy, podejmują decyzje, wydają zalecenia i opinie. Rozporządzenie ma zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich. Natomiast decyzja wiąże w całości adresatów, do których jest kierowana. Przeprowadzana więc przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej sprawowana pod względem zgodności z prawem obejmuje także ocenę pod kątem zgodności z prawem wspólnotowym, które od dnia 1 maja 2004 r. stało się częścią obowiązującego w Polsce porządku prawnego, w tym także z rozporządzeniami.
W tym względzie wyrażona w art. 6 k.p.a. zasada praworządności, oznacza, że od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, organy administracji publicznej obowiązane są przestrzegać nie tylko przepisów prawa krajowego, ale i prawa wspólnotowego.
Z tej racji zasadność wywiedzionej skargi sprowadza się do oceny dokonanej przez organy administracji interpretacji przepisów prawa krajowego i wspólnotowego.
Mając tak zakreśloną kognicję Sądu przywołać należy powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 7 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który przewiduje, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli: członkowi rodziny przysługuje na dziecko zasiłek rodzinny za granicą, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Zatem dla określenia, czy prawidłowo odmówiono skarżącej na w/w podstawie prawa do zasiłku rodzinnego i konsekwentnie dodatków do tego zasiłku, konieczne jest zbadanie, czy skarżącej po myśli odpowiednich przepisów wspólnotowych przysługiwało prawo do świadczenia o analogicznym zakresie, na terenie kraju w którym była zatrudniona w okresie zasiłkowym objętym decyzją.
W tym zakresie zauważyć należy, że w chwili orzekania w sprawie przez właściwe organy administracji obowiązywało rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L z dnia 30 kwietnia 2004 r.) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/ 2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 09. 284.1 ze zm.).
Stosownie do art. 90 wskazanego wyżej rozporządzenia Nr 883/2004 oraz art. 96 rozporządzenia Nr 987/2009 z dniem 1 maja 2010 r. straciły moc: rozporządzenie Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE spec. 05.1.35 ze zm.) ( zwane dalej rozporządzeniem Nr 1408/71) oraz rozporządzenie wykonawcze do. rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) Nr 1408/71, w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (t. j. Dz. Urz. UE spec 05.1.83. ze zm. ) (zwane dalej rozporządzeniem Nr 574/72) W tym zakresie zauważyć należy, że w chwili orzekania w sprawie przez właściwe organy administracji obowiązywało rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L z dnia 30 kwietnia 2004 r.) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/ 2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 09. 284.1 ze zm.). Stosownie do art. 90 wskazanego wyżej rozporządzenia Nr 883/2004 oraz art. 96 rozporządzenia Nr 987/2009 z dniem 1 maja 2010 r. straciły moc: rozporządzenie Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE spec. 05.1.35 ze zm.) (zwane dalej rozporządzeniem Nr 1408/71) oraz rozporządzenie wykonawcze do. rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) Nr 1408/71, w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (t. j. Dz. Urz. UE spec 05.1.83. ze zm. ) (zwane dalej rozporządzeniem Nr 574/72). Przepisy przejściowe zostały zawarte w art. 87 ust. 1 rozporządzenia Nr 883/2004, w myśl którego rozporządzenie Nr 883/2004 nie daje podstawy do nabycia żadnych praw za okres poprzedzający datę jego wejścia w życie. Z art. 91 tego rozporządzenia wynika, że rozporządzenie to wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, zaś stosuje się je od dnia wejścia w życie rozporządzenia wykonawczego, czyli rozporządzenia Nr 987/2009, którego art. 97 stanowi, że wchodzi ono w życie z dniem 1 maja 2010r. Również ze skutkiem od dnia 1 maja 2010 r. utraciło moc rozporządzenia (EWG) Nr 574/72, co wynika z art. 96 ust.1 rozporządzenia Nr 987/2009 .
Konkludując powyższe stwierdzić należy, że przepisy przejściowe rozporządzenia Nr 883/2004 , obowiązującego w chwili wydania decyzji przez organy obu instancji nie dają podstawy do nabycia żadnych praw za okres poprzedzający datę jego wejścia w życie. Co więcej w punkcie 2 preambuły do decyzji Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego Nr H1 z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczącej zasad przechodzenia od rozporządzeń Rady (EWG) Nr 1408/71 i (EWG) Nr 574/72 do rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 i (WE) Nr 987/2009 oraz stosowania decyzji i zaleceń Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego (DZ. Urz. UE C 106 z dnia 24 kwietnia 2010 r.) wskazano, że wnioski złożone przed dniem wejścia w życie tychże rozporządzeń co do zasady nadal podlegają prawu, które miało do nich zastosowanie w chwili ich złożenia, a przepisy wspomnianych rozporządzeń mają zastosowanie jedynie do wniosków otwartych po wejściu w życie tychże rozporządzeń.
A zatem złożenie wniosku przez skarżącą w dniu 4 maja 2004 r. spowodowało, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Nr 1408/71 oraz rozporządzenia wykonawczego do rozporządzenia Nr 574/72. Zawarte w tych aktach prawnych przepisy pozwalają na wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw, przede wszystkim w związku ze zmianami miejsca pobytu osób lub zmianami ich zamieszkania. Zgodnie z art. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Nr 1408/71, przedmiotowe rozporządzenie stosuje się do pracowników najemnych lub do osób prowadzących działalność na własny rachunek, lub do studentów, którzy podlegają lub podlegali ustawodawstwu jednego lub kilku Państw Członkowskich i są obywatelami jednego z Państw Członkowskich lub są bezpaństwowcami lub uchodźcami, zamieszkałymi na terytorium jednego z Państw Członkowskich, jak i do członków ich rodzin i do osób pozostałych przy życiu. Z kolei zakres przedmiotowy rozporządzenia Rady Nr 1408/71 został określony w jego art. 4, którego ustęp 1 lit. h stanowi, że rozporządzenie stosuje się do wszystkich ustawodawstw odnoszących się do działów zabezpieczenia społecznego, które dotyczą m.in. świadczeń rodzinnych. Ponadto art. 1 lit. u ) i ) rozporządzenia Rady Nr 1408/71 przewiduje, że do celów tego rozporządzenia określenie "świadczenie rodzinne" oznacza wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, wyrównujące koszty utrzymania rodziny zgodnie z ustawodawstwem określonym w art. 4 ust. 12 pkt 4 z wyłączeniem specjalnych zasiłków porodowych lub zasiłków z tytułu przysposobienia, określonych w załączniku II. Powyższe pozwala na uznanie, że zasiłek rodzinny uregulowany w ustawie o świadczeniach rodzinnych przysługujący na dziecko jest świadczeniem, które podlega koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w trybie i na zasadach rozporządzenia Rady Nr 1408/71, ponieważ mieści się w kategorii świadczeń rodzinnych zdefiniowanych w art. 1 lit. u) i) rozporządzenia Rady Nr 1408/71 i odnosi się do ryzyka, o którym mowa w art. 4 ust. 1 lit. h) tegoż rozporządzenia. Tym samym mają do niego zastosowanie, w przypadku zbiegu świadczeń, przepisy rozporządzenia Rady Nr 1408/71, jak i rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72 w sprawie wykonywania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71. Rozporządzenia Rady Nr 1408/71 i Nr 574/72 zawierają normy kolizyjne stosowane w przypadku konfliktów narodowych systemów zabezpieczenia społecznego. Rozporządzenie Rady Nr 1408/71 zapobiega kumulowaniu świadczeń tego samego rodzaju, z tego samego okresu ubezpieczenia (art. 12 ust. 1 Rozporządzenia Rady Nr 1408/71).
Rozdział 7 Tytułu III rozporządzenia Rady Nr 1408/71 zawiera przepisy szczególne dotyczące świadczeń rodzinnych. Zgodnie z art. 73 tego rozporządzenia pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek, podlegający ustawodawstwu Państwa Członkowskiego są uprawnieni, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni terytorium tego państwa, z zastrzeżeniem przepisów załącznika VI. W tym miejscu należy jednak podkreślić, że cytowany przepis art. 73 rozporządzenia Rady nr 1408/71 nie pozbawia członków rodziny pracownika uprawnień przysługujących im w państwie miejsca zamieszkania. Tworzy on, bowiem jedynie uprawnienie dla pracownika najemnego lub osoby prowadzącej działalność na własny rachunek podlegających ustawodawstwu Państwa Członkowskiego polegające na tym, że osoby te mają prawo, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby członkowie ich rodzin zamieszkiwali terytorium tego państwa, z zastrzeżeniem przepisów załącznika VI rozporządzenia. Z punktu widzenia ujawnionych okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy istotne znaczenie również mają - na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy - regulacje zawarte w przepisie w art. 10 ust 1 lit. a) i b) rozporządzenia Nr 574/72, który stosuje się, gdy istnieje ryzyko kumulacji prawa wynikającego z art. 73 rozporządzenia Rady Nr 1408/71 oraz prawa do świadczeń rodzinnych przyznawanych na podstawie ustawodawstwa krajowego państwa miejsca zamieszkania wyłącznie z tytułu zamieszkiwania w danym państwie, przewidując dwie sytuacje. A mianowicie, po pierwsze; osoba mieszkająca na terytorium państwa członkowskiego razem z dzieckiem nie wykonuje żadnej działalności zawodowej; wtedy pierwszeństwo daje się ustawodawstwu miejsca pracy oraz po drugie; osoba mieszkająca na terytorium państwa członkowskiego razem z dzieckiem wykonuje działalność zawodową; wtedy pierwszeństwo daje się ustawodawstwu miejsca zamieszkania dziecka, pod warunkiem, że według tego ustawodawstwa świadczenie jest należne osobie mieszkającej razem z dzieckiem.
Przesłanką zatem uznania, że w sprawie zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego jest stwierdzenie, że członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych podlega ustawodawstwu innego Państwa Członkowskiego, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Powyższy pogląd przedstawiony został w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 października 2011 r. sygn. IV SA/Wr 495/11, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Słusznie organy stwierdził, że jak wynika niezaprzeczalnie z akt sprawy, ojciec dzieci- T. G. był zatrudniony w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. jako pracownik najemny w Niemczech, natomiast matka dzieci- B. K.- G. w tym okresie nie pracowała zawodowo.
Stosownie do z powołanych powyżej przepisów oraz zgodnie ustalonym stanem faktycznym sprawy, od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. państwem właściwym do przyznania i wypłaty świadczeń rodzinnych na dzieci skarżącej były Niemcy.
Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, że organy obu instancji prawidłowo zastosowały i zinterpretowały zarówno normy prawa tak wspólnotowego, jak i krajowego, odmawiając skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków z nim związanych, w myśl art. 7 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło