IV SA/Wr 243/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi R.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego postanawia: 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego; 2. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie. W sprawie R. K., skarżący do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyżej oznaczoną decyzję w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego formularza wniosku wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z matką, natomiast źródłem utrzymania tego gospodarstwa jest emerytura matki wnioskodawcy w kwocie 1.355,48 zł (brutto). W treści dokumentów przesłanych przez R. K. na wezwanie, w tym zaświadczenia z Urzędu Pracy, potwierdzenie znalazły fakty wcześniej oświadczone przez skarżącego. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Stosownie do brzmienia art. 239 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W sprawie, przedmiotem skargi R. K. jest decyzja w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, która stanowi działanie organu w sprawie z zakresu pomocy i opieki społecznej, wskazane w powołanym przepisie art. 239 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący nie ma zatem z mocy ustawy (podkreślenie referendarza sądowego) obowiązku uiszczenia w sprawie kosztów sądowych. Dlatego postępowanie dotyczące wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych okazało się bezprzedmiotowe. W konsekwencji, na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy w zw. z art. 258 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, referendarz sądowy postanowił to postępowanie umorzyć. Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło wyraz w punkcie 2. postanowienia. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Z regulacji prawnych dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego na zasadach prawa pomocy można wysnuć wniosek, że istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu radcy prawnego jest nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona skarżąca - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, stwierdzić należało, że w przypadku strony skarżącej zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia usług profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie referendarza sądowego sytuacja życiowa skarżącego oraz jego zadeklarowana i potwierdzona dokumentem urzędowym sytuacja materialna świadczą o wystąpieniu w sprawie obiektywnego braku możliwości ponoszenia przez R. K. o kosztów postępowania sądowego (zastępstwa procesowego) i przemawiają za uwzględnieniem rozpoznawanego wniosku. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w punkcie 1. sentencji.