IV SA/Wr 243/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. G. na pismo Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 24 marca 2025 r., nr WZN.1331.17.2025.DO w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100,00 (słownie: sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Pismem z dnia 12 kwietnia 2025 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 4 czerwca 2025 r., B. G. (dalej: strona, skarżąca) wniosła skargę na opisane w sentencji pismo Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: organ) w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że zaskarżone pismo jest, w jej ocenie, decyzją o odmowie udostępnienia informacji publicznej i wniosła o uchylenie tej decyzji, zobowiązanie organu do udzielenia odpowiedzi na wnioskowaną informację publiczną oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z akt sprawy wynika, że zaskarżonym pismem (nazwanym "informacją") organ, w odpowiedzi na wniosek strony o udostępnienie informacji publicznej z dnia 12 marca 2025 r., uznał, że żądanie skarżącej zwarte we wniosku stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej. Organ stwierdził bowiem, że celem wniosku jest pozyskanie przez skarżącą informacji, która miałaby posłużyć realizacji prywatnych interesów strony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej oraz oddalenie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Merytoryczną ocenę skargi wniesionej do sądu administracyjnego poprzedza analiza dopuszczalności takiej skargi z punktu widzenia objętej zakresem normowania ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024, poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kognicji sądu administracyjnego do orzekania w sprawie. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych reguluje art. 3 p.p.s.a., zgodnie z którym, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (art. 3 § 2 p.p.s.a.): 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Skarga wniesiona na akt lub czynność organu administracji niewymienione w powyższym katalogu podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Przedmiotem zaskarżenia w sprawie objęto pismo informacyjne z dnia 24 marca 2025 r. (wydane bez powołania podstawy prawnej) w którym organ powiadomił skarżącą, że jej żądanie zawarte we wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 12 marca 2025 r. stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej. Biorąc pod uwagę treść i charakter zaskarżonego pisma, uznać należy, że nie mieści się ono we wskazanym w p.p.s.a. katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego, a zatem wniesiona w sprawie skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Brak jest także przepisów szczególnych, które przewidywałyby w takiej sytuacji kontrolę sądowoadministracyjną. Zaskarżone pismo - wbrew sugestiom skarżącej - nie jest decyzją administracyjną. Nie jest też postanowieniem, ani nie stanowi aktu lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że kognicji sądów administracyjnych podlegają wyłącznie akty lub czynności dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Konieczne jest więc odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek. Zaskarżone pismo ma natomiast charakter stricte informacyjny i jako takie nie posiada cech aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. Wskazać jednocześnie należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym odmowa udostępnienia informacji publicznej w sytuacji nadużywania przez wnioskodawcę publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej powinna następować poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (por. wyroki NSA z dnia: 12 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2604/23, z dnia 26 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 1586/22, z dnia 22 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 320/22, czy z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 711/23; dostępne w internetowej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji zatem, gdy zdaniem organu udostępnienie skarżącej żądanych informacji, stanowiłoby nadużycie prawa do informacji publicznej, konieczne jest wydanie decyzji odmownej w tym zakresie. W kontrolowanej sprawie natomiast organ ani nie udostępnił skarżącej żądanych informacji ani nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W tych okolicznościach faktycznych strona, chcąc skutecznie dochodzić swoich praw związanych z udostępnieniem jej informacji publicznej na wniosek z dnia 12 marca 2025 r., powinna złożyć (za pośrednictwem organu) skargę do tutejszego Sądu na bezczynność organu w tym przedmiocie. Reasumując, skoro zaskarżone pismo ma charakter wyłącznie informacyjny i nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, to skarga strony na pismo z dnia 24 marca 2025 r. jest niedopuszczalna. Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie I sentencji postanowienia. Z kolei mając na uwadze treść art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., stanowiącego o obowiązku zwrócenia stronie z urzędu całego uiszczonego wpisu od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy, Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji.