IV SA/Wr 244/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia I. oddala skargę w całości, II. przyznaje adwokatowi K. S. od Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 408,86 (słownie: czterysta osiem i 86/100) złotych, w tym 23 % VAT, tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3, art. 78 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. 2015, poz. 149, dalej: u.p.z.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2016, poz. 23, dalej: k.p.a.), Starosta D. (dalej: organ I instancji) zobowiązał J. D. (dalej: strona, skarżący) do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku dla bezrobotnych, za okres od 13.01.2015r. do 11.07.2015r. w kwocie 3.565,80 zł terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją ostateczną z dnia [...], znak [...] strona została uznana za osobę bezrobotną i na wskazany powyżej okres przyznano jej prawo do zasiłku. W dniu 29 października 2015r. strona dostarczyła decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, z której wynika, że stronie przyznano prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy od dnia 1 listopada 2014r. (bezterminowo). Ponieważ organ rentowy, który przyznał stronie rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy nie dokonał rozliczenia z powiatowym urzędem pracy to w myśl. art. 76 ust. 2 pkt 3 u.p.z. pobrany przez stronę zasiłek dla bezrobotnych stał się świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi. W dniu 3 sierpnia 2020r. strona zwróciła się do organu z wnioskiem o umorzenie należności wskazując, że otrzymuje rentę w wysokości 536,32 zł, jest bezdomny, od 20 lat choruje na serce, jest po dwóch operacjach, ze względu na zły stan zdrowia nie jest w stanie podjąć pracy. Swój wniosek strona ponowiła 24 sierpnia 2020r. dodając, że jest zadłużony na ponad 22 tys. zł. z tytułu zaległości alimentacyjnych, miesięczne koszty leczenia oscylują w granicach 350 zł, nie posiada żadnych oszczędności. W dniu 22 października 2020 r. Powiatowa Rada Rynku Pracy negatywnie zaopiniowała wniosek strony o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d i art. 76 ust. 7 pkt 1,2,3 i 4 u.p.z. oraz art. 104 k.p.a. organ I instancji odmówił stronie umorzenia nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych wskazując, że w badanym przypadku nie wystąpiła żadna z przesłanek pozwalająca na umorzenie zobowiązania. Strona posiada źródło dochodu w postaci renty rolniczej oraz świadczenia z ośrodka pomocy społecznej. W ocenie organu sytuacja w jakiej strona się znajduje jest przejściowa i nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia. Organ podkreślił, że przy badaniu sytuacji życiowej i materialnej brane są pod uwagę wyłącznie dowody dotyczące bieżącej sytuacji – strona nie udowodniła ponoszonych kosztów na leki, nie przedstawiła rachunków za usługi telekomunikacyjne (co zdaniem organu nie stanowi jednak niezbędnych środków utrzymania). Organ zakwestionował również fakt bezdomności strony z uwagi na pobierany dodatek mieszkaniowy, który przyznawany jest osobom legitymującym się tytułem prawnym do lokalu mieszkalnego. Dodatkowo wskazano na wyrównanie renty rolniczej z KRUS jakie otrzymała strona za kilka miesięcy wstecz. W ocenie organu nie jest dopuszczalne uchylanie się od obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jedynie z powodu związanych z tym uciążliwości finansowych, a sama instytucja umorzenia winna być stosowana wyjątkowo. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, podnosząc zarzut naruszenia przepisów art. 76 ust. 1-3, ust. 7 pkt 1, 2 i 4 u.p.z. oraz art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Odwołujący się podniósł również zarzut przedawnienia roszczenia , o którym mowa w art. 76 ust. 3 u.p.z., ponieważ minął trzyletni termin od dnia wypłaty świadczenia. Dalej wskazano, że uznaniowy charakter decyzji nie oznacza dowolności. Zdaniem strony, uwadze organu uszedł aktualny stan faktyczny dotyczący jej sytuacji życiowej i zdrowotnej, skutkujący bezpodstawnym przyjęciem, wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, że jej sytuacja w jakiej aktualnie się znajduje jest przejściowa. Wyjaśniając powyższe strona podała, że jest rolnikiem, lecz jako osoba niepełnosprawna jest trwale i całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym bez możliwości przekwalifikowania zawodowego. Liczne choroby uniemożliwiają mu podjęcie dowolnego zatrudnienia. Dodatkowo organ nie wziął pod uwagę zadłużenia jakie ciąży na stronie. Niski dochód miesięczny jaki uzyskuje pracując na umowę zlecenie jest częściowo zajęty przez komornika. Według strony organ nie poczynił żadnych ustaleń w kwestii bezdomności czy też w zakresie jego sytuacji majątkowej, uznając posiadanie telefonu komórkowego czy dostępu do internetu za przejaw posiadanych środków na ten cel. Decyzją z dnia [...], znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 76 ust. 7 u.p.z., Wojewoda D. (dalej: wojewoda, organ odwoławczy, organ II instancji) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wojewoda odnosząc się do zarzutu przedawnienia wskazał, że od daty wypłaty ostatniego zasiłku do wydania decyzji zobowiązującej stronę do zwrotu nie upłynął okres trzyletni, tym samym zarzut ten nie może zostać uwzględniony. Przechodząc do dalszych zarzutów, organ odwoławczy wskazał, że przepisy oparte na konstrukcji uznania administracyjnego pozostawiają do uznania organu istnienie lub nie okoliczności uzasadniających rozstrzygnięcie. Nie oznacza to jednak dowolności rozstrzygnięcia. Zdaniem organu II instancji, organ I instancji rozpatrując wniosek przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające umożliwiające zainteresowanemu udział w postępowaniu oraz przedstawienie dowodów na poparcie jego wniosku. Uzyskał również opinie powiatowej rady rynku pracy. Wojewoda, podzielając stanowisko rady oraz organu I instancji wskazał, że w przypadku strony nienależnie pobrane świadczenie wiązało się jednocześnie z otrzymaniem wyrównania renty rolniczej. Mimo tego, wraz z uzyskiwaną rentą oraz dodatkowym wynagrodzeniem (otrzymywanym na podstawie umów zlecenie), strona nie dokonała na rzecz organu zwrotu, choćby części, pobranego nienależnie świadczenia. Tym samym rację ma organ I instancji, gdy wywodzi, że niedopuszczalne jest uchylanie się od obowiązku zwrotu jedynie z powodu związanych z tym uciążliwości finansowych, o ile nie zaistnieją obiektywne przeszkody ściśle określone przez ustawodawcę. Wojewoda podkreślił, że w okresie czterech lat, strona nie wnioskowała o zastosowanie innych ulg (odroczenie terminu płatności czy rozłożenie zobowiązania na raty) ani też nie dokonała jakiejkolwiek wpłaty na rzecz urzędu pracy. Dopiero skierowanie egzekucji w stosunku do jego wynagrodzenia spowodowało, że strona złożyła jakiekolwiek wyjaśnienia w sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, że instytucja umorzenia winna być stosowana jedynie w sytuacjach zupełnie wyjątkowych. Odnosząc się do przesłanek wymienionych w art. 76 ust. 7 u.p.z., nie można przesądzić, że prowadzona egzekucja będzie bezskuteczna (pkt 4), nie stwierdzono braku majątku (pkt. 1), strona zobowiązana żyje (pkt. 3), a w wyniku zbadania sytuacji finansowej nie stwierdzono pozbawienia strony niezbędnych środków utrzymania (pkt. 2). Zdaniem organu, istnieje realna szansa na spłatę należności dobrowolnie w systemie niewielkich rat lub przymusowo. Dodatkowo sytuacja materialna strony może ulec polepszeniu. Końcowo Wojewoda stwierdził, że uwzględnienie wniosku strony o umorzenie byłoby działaniem przedwczesnym w sytuacji, gdy nie skorzystał z możliwości z odroczenia terminu płatności lub rozłożenia należności na raty. Ponadto podkreślenia wymaga również fakt, że w interesie społecznym leży przede wszystkim zwrot nienależnie pobranego świadczenia, celem dalszego jego wykorzystania na cele publiczne. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz przyznanie mu pełnomocnika z urzędu. Wskazanej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał, że jego sytuacja majątkowa i zdrowotna została oceniona w sposób nierzetelny. Tymczasem jego możliwości finansowe są tragiczne i nie jest w stanie spłacić zadłużenia nawet w przypadku jego rozłożenia na raty. Wygasła również jego umowa zlecenia co jeszcze bardziej skomplikowało sytuację życiową skarżącego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że ustawodawca celowo wprowadził ulgi w spłacie zobowiązania o różnych stopniu obciążenia dla osoby zobowiązanej, a samo umorzenie powinno mieć miejsce wówczas, gdy nie istnieje możliwość uzyskania zwrotu należności przy zastosowaniu innych ulg (odroczenie terminu płatności czy rozłożenie jej na raty). Pismem z dnia 6 maja 2021 r. przyznany skarżącemu pełnomocnik z urzędu podtrzymał skargę podnosząc zarzut naruszenia przepisów: - art. 76 ust. 7 pkt 1, 2 i 4 u.p.z. – poprzez jego niezastosowanie w sytuacji spełnienia przez skarżącego przesłanek umorzenia należności w całości, - art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 71 k.p.a. w zw. z art. 77 § 2 k.p.a., w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. – poprzez niepodjęcie przez organy administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w tym poprze brak konkretnego ustalenia okoliczności związanych z sytuacją majątkową i zdrowotną skarżącego przemawiających za umorzeniem i przyjęcie jako podstawę rozstrzygnięcia okoliczności hipotetycznych stanowiących wyłącznie przypuszczenia organów administracji. W związku z powyższym pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Dodatkowo pełnomocnik wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci wskazanych w piśmie decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w D. oraz pisma skarżącego – na okoliczność sytuacji majątkowej, zdrowotnej i mieszkaniowej skarżącego. W uzasadnieniu wskazano, że dysponując środkami w wysokości 536,61 zł miesięcznie nie sposób jest godnie przeżyć. Również twierdzenia organu w przedmiocie możliwości poprawy sytuacji materialnej skarżącego są jedynie spekulacjami na temat zdarzeń przyszłych, nie popartymi żadnymi analizami i dowodami. Tym samym twierdzenia takie są gołosłowne, a sama odmowa umorzenia jawi się jako arbitralna. Organ postąpił wbrew zasadzie kształtowania zaufania obywatela do organów administracji publicznej, przedkładając interes Skarbu Państwa ponad interes obywatela. Wojewoda w odpowiedzi na ww. pismo podtrzymał swój wniosek o oddalenie skargi oraz dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325, dalej p.p.s.a.), wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 76 ust. 7 u.p.z., zgodnie z którym Starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wymaga zaakcentowania, że zastosowanie którejkolwiek z wskazanych powyżej przesłanek jest wyjątkiem od zasady zwrotu nienależnie pobranych należności i jest stosowane w szczególnie wyjątkowych sytuacjach, które to winny być oceniane przez pryzmat indywidualnej sytuacji wnioskodawcy, a sama decyzja podejmowana jest w granicach uznania administracyjnego. Oznacza to, że zakres kontroli takiej decyzji jest ograniczony. Sąd bada jedynie jej zgodność z prawem, natomiast nie wnika w celowość tak podjętego rozstrzygnięcia. Tym samym kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa, dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz, czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Wymaga też wyraźnego podkreślenia, Sąd nie ocenia wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności, jak i celowości, co oznacza, że badanie zgodności z prawem decyzji podjętej w ramach uznania administracyjnego, może być dokonane tylko w tym ograniczonym zakresie. W przypadku uznania administracyjnego decyzja odmawiająca uwzględnienia wniosku o umorzenie określonych należności powinna zawierać ocenę sytuacji majątkowej i finansowej osoby ubiegającej się o takie umorzenie. Podejmując decyzję w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego organ winien mieć przede wszystkim na uwadze, że chodzi o należność publicznoprawną. Zatem należy mieć na względzie interes publiczny. Treść art. 76 ust. 7 u.p.z. wskazuje, iż instytucja umorzenia należności - czy to w całości, czy też w części - może być stosowana jedynie w sytuacjach, gdy realnie nie jest możliwe ich odzyskanie. W przypadku nie wystąpienia żadnej ze wskazanych wyżej przesłanek organ pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności. Mają rację organy obu instancji kiedy wywodzą, że nie jest dopuszczalne uchylanie się dłużnika od obowiązku zwrotu nienależnie otrzymanego świadczenia jedynie z powodu związanych z nim uciążliwości finansowych, o ile nie zaistnieją obiektywne przeszkody ściśle określone przez ustawodawcę. Zatem prawidłowe jest stanowisko organu, że interes dłużnika nie może być przedkładany ponad interes społeczny i publiczny, co starał się dowieść skarżący. Skarżący nie może bowiem w sposób priorytetowy traktować innych swoich zobowiązań, stawiając je wyżej względem długów wobec budżetu publicznego. Niedopuszczalne jest również wnioskowanie o umorzenie z tym uzasadnieniem, że skarżący posiada wiele innych długów. Analizując treść art. 76 ust. 7 u.p.z. należało stwierdzić, że z przyczyn oczywistych nie zachodzi w sprawie przesłanka określona w pkt 3 tegoż przepisu. Zdaniem Sądu, nie ulega również wątpliwości, że w przypadku skarżącego nie zachodzi przesłanka określona w art. 76 ust. 7 pkt 1 i 4 u.p.z. ponieważ, w stosunku do należności podlegającej zwrotowi postępowanie egzekucyjne jest w toku i przedwczesnym jest stwierdzenie, że będzie ono nieskuteczne. Dodatkowo nie stwierdzono braku majątku. W przypadku pozostałej przesłanki (pkt 2) zachodziła konieczność dokonania ustaleń co do sytuacji materialnej skarżącego, co też organy uczyniły, dając wyraz temu w uzasadnieniu wydanych decyzji. Organ prawidłowo uznał, że z dołączonych dokumentów, z których wynika stały dochód skarżącego, wynika możliwość opłacenia zobowiązania oraz istnieje szansa na spłatę należności dobrowolnie w systemie niewielkich rat lub przymusowo. Dodatkowo, jak słusznie wskazano, wyjątkowość instytucji umorzenia polega również na tym, że inne ulgi pozwalające na wywiązanie się z zobowiązania winny być rozważone przed wnioskiem o umorzenie, czego skarżący nie uczynił, nie podejmując żadnych prób rozliczenia z urzędem pracy. Organ administracji związany treścią art. 7 k.p.a. zobowiązany jest kierować się przede wszystkim interesem publicznym i uwzględniać interes strony, o ile zgłoszone żądanie można uznać za słuszne. Instytucja umorzenia długu publicznoprawnego musi być traktowana wyjątkowo, czyli wobec osób znajdujących się w sytuacjach szczególnych, wymagających wsparcia ze strony wspólnoty publicznej. Takie szczególne okoliczności odnoszące się do warunków życia skarżącego nie zostały przez niego wykazane. Wprawdzie Sąd rozumie, że aktualna sytuacja finansowa skarżącego nie jest łatwa. Jednak jak słusznie wskazał wojewoda, skoro skarżący podejmował do tej pory dorywcze prace na postawie umów zlecenia, to należy domniemywać, że realnie ma on możliwość uzyskiwać dodatkowe wynagrodzenie celem spłaty zobowiązania, a w konsekwencji możliwość skorzystania z innych ulg, jak również wskazały organy, w postaci odroczenia terminu płatności czy rozłożenia zobowiązania na raty. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przeprowadzone przez organy obu instancji postępowanie wyjaśniające nie jest obarczone istotnymi uchybieniami w powyższym zakresie. Zdaniem Sądu, pomimo że aktualna sytuacja dochodowa skarżącego nie pozwala na spłacenie należności w pełnej wysokości, to jednak nie można wykluczyć, że spłata taka będzie możliwa w przyszłości, co prawidłowo ustaliły organy obu instancji. Dodatkowo, jak sam wskazuje skarżący, korzysta on z pomocy społecznej np. w zakresie dofinansowania kosztów leczenia czy wyżywienia. W ocenie Sądu analiza uzasadnień decyzji organów obu instancji dowodzi tego, że badano wystąpienie każdej z przesłanek wymienionych w art. 76 ust. 7 u.p.z., co również znalazło obszerne odzwierciedlenie w treści obu decyzji. Konkludując stwierdzić należy, że analiza akt sprawy oraz zgromadzonego w nich materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż organ I instancji prawidłowo zastosował powołane wyżej przepisy prawa, tj. art. 76 ust. 7 pkt 1-4 u.p.z., nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego. Organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty przedłożone przez skarżącego oraz w sposób wyczerpujący i jasny uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, zarówno pod względem prawnym, jak i faktycznym. Organy obu instancji dokonały prawidłowej, zgodnej z art. 80 k.p.a. oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie wyprowadzając z niego trafne merytorycznie i logicznie uzasadnione wnioski. Wobec tego pod adresem organów nie może być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 6, art. 7 i art. 7a w zw. z art. 77 § 1 k.p.a oraz art. 107 § 3 k.p.a. Organ podjął wszelkie niezbędne czynności do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy i prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. W sytuacji, w której organy wyjaśnią wszelkie istotne dla jej rozstrzygnięcia z zachowaniem wymogów ustawowych i w sposób przekonywujący uargumentują swoją decyzję , wydaną w ramach przysługującego im uznania administracyjnego, to sąd administracyjny nie ma podstaw do zakwestionowania takiej decyzji i oceny jej słuszności . Stwierdzenie powyższego oznacza, że zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.( pkt I ). Podstawę prawną rozstrzygnięcia w punkcie II sentencji wyroku stanowił art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714).