IV SA/Wr 245/07
WyrokWSA we Wrocławiu2007-06-27
Skład orzekający: Lidia Serwiniowska, Tadeusz Kuczyński, Wanda Wiatkowska - Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej jest zobowiązany do przyznania zasiłku okresowego w pełnej, maksymalnej wysokości, czy też może przyznać go w kwocie minimalnej, biorąc pod uwagę ograniczone środki finansowe?Ratio decidendi
Organ pomocy społecznej nie jest zobowiązany do przyznania zasiłku okresowego w pełnej, maksymalnej wysokości. Zasiłek okresowy ma charakter częściowo uznaniowy, a jego wysokość, przekraczająca kwotę minimalną, zależy od posiadanych przez ośrodek środków finansowych oraz zakresu potrzeb zgłoszonych przez stronę. Organy administracyjne prawidłowo ustaliły wysokość przyznanego zasiłku, uwzględniając zarówno przepisy prawa materialnego, jak i ograniczenia budżetowe.Stan faktyczny
Skarżący J. Z. domagał się przyznania zasiłku okresowego w pełnej, maksymalnej wysokości oraz zasądzenia odsetek za zwłokę w wypłacie. Organy pomocy społecznej przyznały zasiłek w kwocie minimalnej, uzasadniając to ograniczonymi środkami finansowymi i priorytetowym traktowaniem innych form pomocy. Skarżący kwestionował uzasadnienia decyzji organów obu instancji, uznając je za ogólnikowe i nie zawierające wystarczających wyjaśnień. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając rozstrzygnięcia organów za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Lidia Serwiniowska Sędzia NSA - Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska - Ilków Protokolant: Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. przyznał J. Z. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego na okres od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł miesięcznie.
W efekcie wniesionego przez stronę odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. , decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Od decyzji tej J. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2006 r. Sygn. akt IV SA/Wr 381/05 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Rozpatrując ponownie sprawę Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. , decyzją z dnia [...] r. Nr [...] przyznał J. Z. zasiłek okresowy w okresie od [...] r. do [...] r. w tej samej kwocie, tj. [...] zł miesięcznie.
Od powyższej decyzji J. Z. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. , które decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż organ I instancji w sposób ogólny i mało precyzyjny określił przyczyny przyznawania świadczenia w minimalnej wysokości. Nie podał informacji o aktualnych możliwościach finansowych pomocy społecznej, nie wskazał jaką kwotą dysponował na zasiłki okresowe, nie podał też ilu osobom przyznano pomoc w tej formie i ilu osobom odmówiono wsparcia. Nie wyjaśnił też, czy we wszystkich przypadkach przyznawana pomoc wiązała się z kwotami minimalnymi.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] przyznał J. Z. świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego na okres od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że w trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż strona spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie zasiłku okresowego. W myśl art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Przepis ten określa górną granicę wysokości zasiłku okresowego. Natomiast dolna granica wysokości świadczenia w 2005 r. została określona w art. 147 ust. 2 pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosiła w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 30% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Na wypłatę zasiłków okresowych w minimalnej kwocie gminy otrzymują dotację celową z budżetu państwa.
Z kwoty 1.740.000 zł będącej w dyspozycji organu na realizację zadań własnych w pierwszej kolejności są realizowane zadania w formie zasiłków celowych i zasiłków celowych specjalnych na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, pokrycie wydatków na świadczenia zdrowotne w publicznych zakładach opieki zdrowotnej oraz sprawianie pogrzebów. W styczniu 2007 r. zostało przyznanych 744 zasiłków okresowych. We wszystkich przypadkach zasiłki zostały przyznane w minimalnej wysokości. Nie przyznano zasiłków w zwiększonej wysokości.
Od powyższej decyzji J. Z. złożył odwołanie, w którym domagał się przyznania zasiłku okresowego w pełnej wysokości. Domagał się również naliczenia odsetek ustawowych za okres dwóch lat od przyznanego wyrównania zasiłku okresowego tj. od kwoty [...] zł. Jednocześnie wskazał, że po otrzymaniu decyzji zgłosił się do kasy w MOPS, lecz nie było w niej listy wypłat wyrównania zasiłku okresowego w/w kwocie. Tym samym, w jego ocenie, organ pomocy społecznej uchyla się od wypłacenia wyrównania zasiłku okresowego i należnych odsetek.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło decyzję z dnia [...] r. Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia, tj. w kwocie [...] zł miesięcznie i przyznało J. Z. zasiłek okresowy w kwocie [...] zł miesięcznie, zaś w pozostałym zakresie utrzymało wymienioną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z zasadą zawartą w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), dalej: ustawa, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia i możliwości.
Jedną z form pomocy pieniężnej z pomocy społecznej jest zasiłek okresowy. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień z innych systemów zabezpieczenia społecznego - osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W myśl ust. 2 pkt 1 cyt. artykułu zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie.
Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15, tj.: sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomani, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Według przepisu art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, (...).
W myśl ust. 4 tego artykułu do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.
Zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby.
Z kolei art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy określa minimalną wysokość zasiłku okresowego w 2006 r. i 2007 r. w przypadku osoby samotnie gospodarującej - która wynosi 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby - przy czym art. 8 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
Jednocześnie mając na uwadze treść art. 38 ust. 4 i 6 ustawy kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie, o ile rada gminy, w drodze uchwały, nie podwyższy minimalnej kwoty zasiłku okresowego określonej w ustawie. Okres na jaki jest przyznany zasiłek okresowy ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 ustawy).
Analiza omówionych wyżej przepisów prawa wskazuje, że zaistnienie przesłanek kwalifikujących osoby do korzystania z pomocy w tej formie nie powoduje obowiązku prawnego udzielenia pomocy w wymiarze zabezpieczającym wszystkie potrzeby, a tym samym przyznanie zasiłku okresowego w kwocie wyższej niż minimalna.
Zasiłek okresowy jest częściowo świadczeniem uznaniowym. Oznacza to, że spełnienie przez stronę przesłanek do udzielenia jej, wnioskowanej przez nią pomocy społecznej obliguje organ pomocy społecznej do przyznania tej pomocy w kwocie minimalnej, natomiast element uznaniowości jest w sytuacji przyznania pomocy w kwocie wyższej niż minimalna, która jest przyznawana w miarę posiadanych środków na ten cel. Ewentualne przyznanie świadczenia w kwocie wyższej niż minimalna uzależnione jest od zakresu potrzeb zgłoszonych przez stronę, a także możliwości finansowych Ośrodka.
Zgodnie z zasadą zawartą w art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny być uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Rozpoznając ponownie sprawę organ pomocy społecznej uwzględnił ustalenia zawarte w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] r. oraz [...] r. Z powyższych ustaleń wynika, iż J. Z. pozostaje bez zatrudnienia od [...] r. Posiada wykształcenie zawodowe - stolarz i ma 25 - letni staż pracy. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w L . Wnioskodawca zgłasza problemy zdrowotne związane z chorobą nerek i kręgosłupa. Jednakże nie podejmuje leczenia z uwagi na brak środków finansowych. Strona zajmuje mieszkanie spółdzielcze składające się z dwóch pokoi i kuchni, którego koszty utrzymania pokrywane są w części z przyznanego dodatku mieszkaniowego. Podczas przeprowadzonych wywiadów środowiskowych wnioskodawca nie wrażał zgody na wpisywanie do formularza wywiadu uzyskanego dochodu. Fakt ten potwierdza między innymi w złożonych oświadczeniach z dnia [...]r. i [...] r. gdzie dokonuje zapisu o treści "...nie wyrażam zgody na wpisanie w rubryce dochód dodatku mieszkaniowego i zasiłku okresowego".
Z treści podjętego rozstrzygnięcia wynika, że środki finansowe w kwocie 1.740.000 zł przeznaczone na realizację zadań własnych uniemożliwiają przyznanie zasiłków okresowych w kwocie wyższej niż minimalna, ponieważ wydatkowane są one na wypłatę zasiłków celowych (na zakup żywości, podstawowych środków higieny osobistej, opału) i zasiłków celowych specjalnych, pokrycie wydatków na świadczenia zdrowotne w publicznych zakładach opieki zdrowotnej oraz sprawienie pogrzebu.
W styczniu 2007 r. przyznano 744 zasiłków okresowych w minimalnej wysokości. W roku 2007 minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby.
W związku z powyższym organ pomocy społecznej wyliczając minimalną wysokość zasiłku okresowego, przysługującą J. Z. w dacie podejmowania decyzji w sprawie, uwzględnił zmiany przepisów dot. wysokości kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które od 1 października 2006 r. wynosi 477 zł (uprzednio wynosiło 461 zł) oraz minimalną wysokość zasiłku okresowego, która w 2006 i 2007 r. w przypadku osoby samotnie gospodarującej stanowiła 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby (w 2005r. różnica ta stanowiła 30%). Tym samym wyliczenie minimalnej kwoty zasiłku okresowego na dzień wydania decyzji przedstawia się następująco: 1) 477 zł - kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynikające z art. 8 ust. 1 ustawy, 2) 135,63 zł - dodatek mieszkaniowy, który w myśl art. 8 ust. 4 ustawy stanowi
dochód strony, 3)119,50 zł - wysokość należnego zasiłku okresowego (477 zł - 135,63 zł) x 35%. Zatem różnica między przyznanym zasiłkiem w wysokości [...] zł a faktycznie już wypłaconym (w skali jednego miesiąca) w kwocie [...] zł wynosi [...] zł. Uwzględniając fakt, że wymienione świadczenie obejmuje okres od [...] r. do [...] r. różnica ta wynosi [...] zł. Organ pomocy społecznej w osnowie decyzji orzekł o przyznaniu zasiłku okresowego w kwocie [...] zł miesięcznie.
Natomiast z dokonanych przez Kolegium wyżej wyliczeń wynika, że miesięczna
wysokość należnego zasiłku okresowego powinna wynosić 119,50 zł. Przy czym
wskazana przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji różnica w wysokości [...]
zł, między przyznanym zasiłkiem okresowym, a faktycznie już wypłaconym za okres
od [...] r. do [...] r. jednoznacznie potwierdza, że do wyliczenia
został przyjęty zasiłek okresowy w kwocie 119,50 zł, a nie w kwocie [...] zł. Gdyby
uwzględniono zasiłek okresowy w wysokości [...] zł, to różnica ta wynosiłaby
[...] zł ([...] - [...] zł) x [...] miesiące. Należy również zauważyć, że organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał błędnie, iż minimalna wysokość zasiłku okresowego osoby samotnie gospodarującej wynosi 30% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Jednakże nieprawidłowość ta nie miała wpływu na podjęte rozstrzygniecie, gdyż organ pomocy społecznej dokonując wyliczeń prawidłowo przyjął różnicę w wysokości 35%, a nie 30%.
W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu organu I instancji bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta w oparciu o dowolne ustalenia, gdyż pomoc w formie zasiłków okresowych była przyznawana osobom/rodzinom w minimalnej wysokości. W tym zakresie zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Przyznanie zasiłków okresowych w minimalnej kwocie nie oznacza, iż każdemu wnioskodawcy zostaje on przyznany w takiej samej wysokości. Bowiem w każdym przypadku musi zostać uwzględniona sytuacja rodzinna i dochodowa osoby ubiegającej się o udzielenie wsparcia w tej formie, zakres zgłaszanych potrzeb, a przede wszystkim wysokość środków finansowych będących w dyspozycji Ośrodka. Środki te nie wzrastają w takim tempie, jak potrzeby osób oczekujących zabezpieczenia swoich potrzeb bytowych. Rośnie także liczba osób spełniających przesłanki do otrzymywania świadczeń z pomocy społecznej.
Podkreślono, że organ pomocy społecznej znając trudną sytuację materialną strony udziela jej wsparcia od lat w różnych formach: dodatków mieszkaniowych, zasiłków okresowych, zasiłków celowych oraz posiłków. Dodatki mieszkaniowe i zasiłki okresowe stanowią między innymi stałe źródło utrzymania strony.
Odnosząc się do zarzutu strony w kwestii nie wypłacenia jej kwoty wyrównania w wysokości [...] zł stwierdzono, iż wypłata ta - jak zresztą podkreślił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu I instancji - nastąpi po wydaniu przez organ odwoławczy ostatecznej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. Wskazano przy tym, że zaskarżonej decyzji nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Jako nieuzasadniony uznano ponadto zarzut zaniechania przez organ I instancji naliczenia odsetek za zwłokę w wypłacie świadczenia, gdyż obowiązujące przepisy prawa nie dają podstawy do podjęcia tego typu rozstrzygnięcia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
J. Z. wniósł o uchylenie wydanej decyzji i przyznanie zasiłku okresowego w pełnej wysokości. Domagał się również zasądzenia odsetek z tytułu zwłoki w wypłacie zasiłku okresowego za okres dwóch lat.
Podał, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. Nie posiada żadnych środków finansowych. W ocenie skarżącego uzasadnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. jest bardzo ogólnikowe i nie zasługuje na uznanie. Jego treść zawiera wyłącznie informacje dotyczące wysokości środków finansowych otrzymanych na zasiłki okresowe oraz wypłaconych kwot na tę formę wsparcia. Zarzut taki też kieruje w stosunku do uzasadnienia decyzji wydanej przez organ I instancji. Według
J. Z. uzasadnienia nie są dokładne i nie zawierają wyjaśnień - nie określa jednak, jakie informacje owe wyjaśnienia winne zawierać. Zdaniem skarżącego organ pomocy społecznej zobowiązany jest do wypłacenia odsetek za okres dwóch lat, z tytułu wypłaty zasiłku okresowego w niższej kwocie niż mu przysługiwał.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie
z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593), zwanej dalej ustawą.
W myśl art. 36 pkt 1 lit.b tej ustawy jedną z form pomocy pieniężnej z pomocy społecznej jest zasiłek okresowy.
Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (ust. 1 pkt 1). Zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie (ust. 2
pkt 1).
Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15, tj.: sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomani, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Według przepisu art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej,(...).
W myśl ust. 4 tego artykułu do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.
Zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby.
Zgodnie z art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy w 2006 r. i 2007 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej – 35 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby.
Jednocześnie mając na uwadze treść art. 38 ust. 4 i 6 ustawy kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie, o ile rada gminy, w drodze uchwały, nie podwyższy minimalnej kwoty zasiłku okresowego określonej w ustawie. Okres na jaki jest przyznany zasiłek okresowy ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 ustawy).
Nie budzi wątpliwości, że J. Z. spełnia ogólne przesłanki warunkujące uzyskanie zasiłku okresowego. Jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. i nie posiada prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zajmuje mieszkanie składające się z kuchni i dwóch pokoi. Z tego tytułu pobierał w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł miesięcznie, który mając na względzie art. 8 ust. 3 i 4 ustawy stanowi dochód.
Ustawa precyzyjnie określa, do jakiej wysokości może być przyznany zasiłek okresowy. W omawianym przypadku organ pomocy społecznej wyliczając minimalną wysokość zasiłku okresowego, uwzględnił zarówno nową wysokość kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, obowiązującego od dnia 1 października 2006 r., tj. 477 zł (uprzednio 461 zł) jak też minimalną wysokość zasiłku okresowego, w która w 2007 r. w przypadku osoby samotnie gospodarującej stanowi 35 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby
( w 2005 r. różnica stanowiła 30 %).
Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły wysokość przyznanego zasiłku, który mógł być przyznany skarżącemu w wysokości [...] zł (35% x (477 zł – [...] zł).
Organ I instancji przyznając skarżącemu zasiłek okresowy powołał się na jego trudną sytuację bytową uzasadniając wysokość przyznanej pomocy ograniczonymi możliwościami finansowymi Ośrodka.
Konieczność zaspokojenia potrzeb nie tylko skarżącego, ale i innych osób objętych pomocą społeczną, przy istniejących środkach – niewystarczających, by zrealizować wszystkie oczekiwania – wymaga wyboru nie tylko co do sposobu załatwienia wniosków o przyznanie pomocy społecznej (przyznać pomoc albo jej odmówić) ale także co do rozmiaru przyznanej pomocy. Organy orzekające w sprawie ten wybór należycie uzasadniły. Dodać należy, że świadczenia przyznawane w ramach zasiłku okresowego nie mają charakteru roszczeniowego.
Uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie omawianego przepisu prawa sprawia, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola owych decyzji jest znacznie ograniczona. Sprowadza się ona zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Czy zatem zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest, czy nie nosi cech dowolności ( por. wyrok NSA sygn. akt SA/Kr 1543/95, Biul. Skarb. 1997/2/29).
Problemem możliwości zaspokojenia praw osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej zajmował się Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. SK 15/01 (OTK 2001/8/252) zwrócił uwagę, że "pomoc społeczna ma w odniesieniu do ubezpieczenia czy zaopatrzenia społecznego jedynie charakter uzupełniający. Cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, co wynika w szczególności z zasady indywidualizacji leżącej u podstaw koncepcji pomocy społecznej (...). Pomoc społeczna jest ostatnim ogniwem w systemie zabezpieczenia społecznego i ma charakter uzupełniający. Polityka udzielania pomocy przez państwo winna brać pod uwagę subsydiarny charakter pomocy w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o znalezienie i podjęcie pracy. Ilustracją tego aspektu jest nałożenie w przepisach ustawy na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązku współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej".
Stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy decyzyjne nie uchybiły powyższym zasadom, a wydane przez nie decyzje w niczym nie naruszają zarówno prawa materialnego, będącego podstawą rozstrzygnięcia wniosku, jak również przepisów procedury administracyjnej.
W związku z powyższym za nietrafny należy uznać zarzut skarżącego dotyczący uzasadnień decyzji obu instancji jako ogólnikowych i niezawierających szczegółowych wyjaśnień.
Jako nieuzasadniony Sąd uznał również zarzut skarżącego dotyczący zaniechania przez organ I instancji naliczania odsetek za zwłokę w wypłacie świadczenia, gdyż obowiązujące przepisy prawa nie dają podstawy do podjęcia tego typu rozstrzygnięcia.
Podkreślić przy tym należy, że organ pomocy społecznej udziela skarżącemu wsparcia od dłuższego okresu w różnych formach, przyznając dodatki mieszkaniowe, zasiłki okresowe, zasiłki celowe oraz posiłki.
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje, nie naruszyły prawa.
W związku z tym, stosownie do art. 151 ustawy - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło