IV SA/Wr 245/15

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku radcy prawnego, ustanowionego z urzędu, F. F. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: I. odmówić przyznania wynagrodzenia za sporządzenie wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku i wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku; II. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu radcy prawnemu, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za udział w postępowaniu zażaleniowym zakończonym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1692/16 w wysokości 120 zł, podwyższone o stawkę podatku VAT w kwocie 27,60 zł, czyli ogółem 147,60 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 3 listopada 2015 r. oddalił w całości skargę na wskazaną w sentencji decyzję. Postanowieniem Sądu z dnia 1 lutego 2016 r. odrzucono sporządzony pismem z dnia 24 listopada 2015 r. wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Ponadto skarżący pismem z dnia 10 listopada 2015 r. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pismem z dnia 22 lutego 2016 r., nadanym u operatora pocztowego tego samego dnia, które wpłynęło do Sądu w dniu 23 lutego 2016 r. k- 40, skarżący wniósł zażalenie od powyższego postanowienia Sądu odrzucającego jego wniosek o przywrócenie terminu. Tego samego dnia do Sądu wpłynął także wniosek skarżącego (k-42) o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym m. in. ustanowienie radcy prawnego z urzędu, który został uwzględniony postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2016 r. (k-84) przyznającym stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Dnia 22 kwietnia 2016 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu radcę prawnego F. F. Pismem z dnia 13 maja 2016 r. (k-98) pełnomocnik z urzędu złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie na jego adres wyroku wraz z uzasadnieniem (pkt I) oraz wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia tego wyroku (pkt II). Natomiast w pkt III tego pisma dodatkowo podał, że w razie uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu cofa zażalenie wniesione przez skarżącego na postanowienie Sądu z dnia 1 lutego 2016 r. odrzucające wniosek o przywrócenie terminu. W piśmie tym pełnomocnik podał, że to sam skarżący sformułował argumenty dotyczące przekroczenia terminu, które wskazują na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. Pismo to zawiera także wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. Wniosek ten zawiera oświadczenie, że koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone w całości ani w części. Ponadto do pisma tego pełnomocnik dołączył odrębne pismo, opatrzone tą samą datą, zawierające wniosek o sporządzenie i doręczenie na jego adres wyroku wraz z uzasadnieniem. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 czerwca 2016 r. sygn. akt I OZ 614/16 uchylił zaskarżone przez skarżącego postanowienie Sądu z dnia 1 lutego 2016 r. odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi z urzędu w dniu 22 czerwca 2016 r. Następnie postanowieniem Sądu z dnia 21 lipca 2016 r. odmówiono przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W stanie faktycznym uzasadnienia tego postanowienia opisano także wniosek pełnomocnika z urzędu o przywrócenie terminu z dnia 13 maja 2016 r. Postanowienie to zostało doręczone upoważnionemu pracownikowi kancelarii prawnej pełnomocnika z urzędu w dniu 10 sierpnia 2016 r. Pismem z dnia 17 sierpnia 2016 r. pełnomocnik z urzędu sporządził zażalenie na powyższe postanowienie Sądu z dnia 21 lipca 2016 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1692/16. Odpis postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2016 został przesłany pełnomocnikowi z urzędu w celu doręczenia. Pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 20 grudnia 2016 r. złożył także wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. Wniosek ten zawiera oświadczenie, że koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone w całości ani w części. We wniosku tym podał, że wnosi o zasądzenie powyższych kosztów wobec oddalenia przez NSA zażalenia na postanowienie Tutejszego Sądu z dnia 21 lipca 2016 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i tym samym niemożliwość uzyskania uzasadnienia wyroku i wywiedzenia skargi kasacyjnej. Postanowieniem Sądu z dnia 5 stycznia 2017 r. odmówiono sporządzenia uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że wniosek złożył skarżący oraz że odrębny wniosek w tym zakresie pismem z dnia 13 maja 2016 r. złożył także pełnomocnik z urzędu. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zawarty w opisanym wyżej piśmie pełnomocnika z dnia 13 maja 2016 r. zawierającym wniosek o sporządzenie i doręczenie na jego adres wyroku wraz z uzasadnieniem (pkt I) oraz wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia tego wyroku (pkt II). Rozpoznaniu podlega także drugi wniosek pełnomocnika z urzędu zawarty, w powyższym piśmie z dnia 20 grudnia 2016 r., złożony w związku z oddaleniem w dniu 7 grudnia 2016 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 21 lipca 2016 r., który został zakwalifikowany jako wniosek o zasądzenie wspomnianych kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718.) wyznaczony adwokat lub radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów lub radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zawarty, w opisanym wyżej piśmie pełnomocnika z dnia 13 maja 2016 r. zawierającym wniosek pełnomocnika o sporządzenie i doręczenie na jego adres wyroku wraz z uzasadnieniem (pkt I) oraz wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia tego wyroku (pkt II). Wniosek ten został zakwalifikowany jako wniosek o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie wniosków (podjęcie czynności) wymiennych w tym piśmie. Wniosek ten został złożony przez pełnomocnika z urzędu, po wniesieniu przez samego skarżącego, pismem z dnia 22 lutego 2016 r. k- 40, zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 1 lutego 2016 r. odrzucające sporządzony przez skarżącego pismem z dnia 24 listopada 2015 r. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zażalenie skarżącego zostało uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 czerwca 2016 r. sygn. akt I OZ 614/16, który uchylił zaskarżone przez skarżącego postanowienie Sądu z dnia 1 lutego 2016 r. odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Odpis tego postanowienia został doręczony upoważnionemu pracownikowi kancelarii prawnej pełnomocnika z urzędu w dniu 22 czerwca 2016 r. W uzasadnieniu tego postanowienia NSA wskazał, że złożony w terminie wniosek (skarżącego – uwaga referendarza) o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 3 listopada 2015 r. i immanentnie zawarty w nim wniosek o doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem, podlegać będzie merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd I instancji. Natomiast odnośnie wniosku pełnomocnika, zawartego w piśmie z dnia 13 maja 2016 r. k-98, o przywrócenie terminu i sporządzenie uzasadnienia - w zarządzeniu sędziego z dnia 17 maja 2016 r. (k-101) wskazano, że dopiero po rozpoznaniu przez NSA powyższego zażalenia skarżącego zostaną wydane w niniejszej sprawie dalsze zarządzenia dotyczące wniosku pełnomocnika znajdującego się na karcie nr 98. Postanowieniem Sądu z dnia 21 lipca 2016 r. odmówiono przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W stanie faktycznym uzasadnienia tego postanowienia uwzględniono także wniosek pełnomocnika z urzędu o przywrócenie terminu z dnia 13 maja 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1692/16 oddalił zażalenie pełnomocnika z urzędu z dnia 17 sierpnia 2016 r. na powyższe postanowieniem Sądu z dnia 21 lipca 2016 r. Natomiast postanowieniem Sądu z dnia 5 stycznia 2016 r. odmówiono sporządzenia uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że wniosek złożył skarżący oraz że odrębny wniosek w tym zakresie, pismem z dnia 13 maja 2016 r., złożył także pełnomocnik z urzędu. Wniosek o przyznanie odrębnego wynagrodzenia za sporządzenie wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 3 listopada 2015 r. i wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku nie może zostać uwzględniony (pkt I sentencji), ponieważ na obecnym etapie postępowania za tę czynność nie przysługuje pełnomocnikowi wynagrodzenie, gdyż pełnomocnik ten został ustanowiony w postępowaniu międzyinstancyjnym, tj. już po wydaniu wyroku w dniu 3 listopada 2015 r. Złożenie bowiem wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku i wniosku o sporządzenie tego uzasadnienia jest czynnością, która podlega ewentualnemu wynagrodzeniu w ramach przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym, skoro legitymacja do wniesienia skargi kasacyjnej powstaje w momencie doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie nie zostało jednak wszczęte. Do postępowania międzyinstancyjnego w niniejszej sprawie należy zastosować przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1349 ze zm.), na podstawie przepisu § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 1805), zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. weszło w życie w dniu 1 stycznia 2016 r. i utraciło moc z dniem 2 listopada 2016 r., gdyż tego dnia weszło w życie najnowsze rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715). Dodać należy, że ustawodawca w § 22 tego najnowszego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, także postanowił, iż w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Z treści § 14 ust. 2 pkt 2 lit " b " dotychczasowego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Czynności te w niniejszej sprawie nie zostały podjęte. Niemożliwość uzyskania uzasadnienia wyroku i tym samym sporządzenia skargi kasacyjnej potwierdził ponadto sam pełnomocnik we wspomnianym piśmie z dnia 20 grudnia 2016 r. k- 163. W tej sytuacji należało w pkt I sentencji odmówić przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za sporządzenie pismem z dnia 13 maja 2016 r. wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem oraz wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia tego wyroku. Na uwzględnienie zasługuje natomiast wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie wynagrodzenia za udział w omówionym wyżej postępowaniu zażaleniowym zakończonym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1692/16 oddalającym zażalenie pełnomocnika z urzędu z dnia 17 sierpnia 2016 r. (nadane tego samego dnia w urzędzie pocztowym) na powyższe postanowieniem Sądu z dnia 21 lipca 2016 r. odmawiające przywrócenia terminu. Do postępowania zażaleniowego należy zastosować przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 1805), co wynika z treści powołanego wyżej przepisu § 22 najnowszego rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. W myśl zaś przepisu § 21 ust. 1 pkt 2 lit "d" rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: w postepowaniu zażaleniowym 240 zł. Natomiast stosownie do § 4. ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Rozdział IV, czyli § 21, reguluje opłaty maksymalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do ust. 2 tego przepisu ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. W myśl zaś § 4 ust. 3 opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. W rozpoznawanej sprawie, zgodnie z § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, należało ustalić opłatę w wysokości ½ opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit "d", czyli ½ opłaty maksymalnej wynoszącej 240 zł, co stanowi kwotę 120 zł (1/2 x 240 zł). W tej sytuacji należało w pkt II sentencji przyznać na rzecz pełnomocnika z urzędu wynagrodzenie za udział w postępowaniu zażaleniowym w wysokości 120 zł, powiększone o stawkę podatku od towarów i usług 27,60 zł, czyli łącznie 147,60 zł (wynagrodzenie: 120 zł + podatek VAT: 27,60 zł = 147,60 zł). Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "d" i § 4 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, orzeczono jak w sentencji.