IV SA/Wr 247/16
WyrokWSA we Wrocławiu2016-12-06
Skład orzekający: Wanda Wiatkowska - Ilków, Henryk Ożóg, Lidia Serwiniowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie opłaty za energię elektryczną, mimo spełniania kryteriów dochodowych i osobistych, jest zgodna z prawem, jeśli organ powołuje się na ograniczone możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odmowa przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie opłaty za energię elektryczną jest zgodna z prawem, nawet jeśli wnioskodawca spełnia kryteria dochodowe i osobiste, gdy organ wykaże ograniczone możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej i uzasadni, że przyznanie świadczenia nie mieści się w tych możliwościach. Decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a sąd administracyjny nie bada zasadności rozstrzygnięcia, lecz legalność postępowania i zgodność z prawem.Stan faktyczny
Skarżąca H. O. wnioskowała o przyznanie zasiłku celowego na dofinansowanie opłaty za energię elektryczną. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak wystarczających środków i fakt, że skarżąca otrzymuje już inne świadczenia z pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podkreślając uznaniowy charakter przyznawania zasiłku celowego i ograniczone możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podtrzymując swoje stanowisko.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt IV SA/Wr 247/16 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 6 grudnia 2016 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków, , Sędziowie:, Sędzia NSA Henryk Ożóg (sprawozdawca), Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 grudnia 2016 r., sprawy ze skargi H. O., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego, , oddala skargę w całości., , , ,
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzja z dnia [...] kwietnia 2016 r. (nr [...]) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.- dalej: uops) - po rozpatrzeniu odwołania H. O. (dalej: skarżąca) od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta W. przez Kierownika Zespołu Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], odmawiającej przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie opłaty za energię elektryczną utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 8 lutego 2016 r. o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na dofinansowanie opłaty za energię elektryczną Kierownik Zespołu Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta W., decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. Powodem odmowy przyznania zasiłku celowego był brak wystarczających środków na zabezpieczenie zgłoszonej potrzeby. Uzasadniając decyzję organ I instancji wyjaśnił, że wnioskodawczyni jest objęta pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, ma przyznany zasiłek stały w wysokości 604,00 zł, zasiłek okresowy w kwocie 20 zł na okres od 1 stycznia 2016 r. do 30 kwietnia 2016 r. oraz otrzymuje zasiłek celowy na żywność w wysokości po 60,00 zł na miesiąc. Nadto organ wskazał, że w miesiącu listopadzie grudniu 2015 r. strona otrzymała zasiłek celowy na opał na sezon grzewczy 2015/2016 w łącznej wysokości 600 zł. Ponadto w grudniu 2015 r. został jej przyznany zasiłek celowy na opłacenie rachunku za energię elektryczną w wysokości 100,98 zł oraz zasiłek celowy na dofinansowanie leków i kosztów leczenia w kwocie 160 zł.
Od powyższej decyzji skarżąca, pismem z dnia 14 marca 2016 r. r. wniosła odwołanie, bowiem nie zgodziła się z jej rozstrzygnięciem.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w uzasadnieniu decyzji ostatecznej stwierdziło, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, która określa zasady przyznawania pomocy społecznej.
Zgodnie art. 39 ust 1 i 2 uops, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części łub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Przywołana norma prawna nie pozostawia wątpliwości, iż decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyte przez ustawodawcę w treści tych przepisów sformułowanie: "... może być przyznany...". Uznanie administracyjne obejmuje zarówno ocenę warunków uzasadniających przyznanie tego świadczenia, jak również kwestię jego wysokości. Tak więc sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej pomocy zgodnej z jej oczekiwaniami. Samo przyznanie, jak i wysokość zasiłków celowych uzależnione jest bowiem od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie gminy. Podkreślić należy, że ustalając prawo do świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego, organ musi brać pod uwagę cele pomocy społecznej wyrażone w art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 oraz art. 4 uops.
Stosownie do treści art. 2 ust. 1 uops, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 uops, pomoc społeczna służy wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 uops).
Zdaniem organu istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma fakt, że uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie art. 39 uops sprawia, że dokonywana przez organ wyższej instancji kontrola ogranicza się do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, w szczególności czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy podjęta decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego.
Po przeanalizowaniu akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ I instancji, zgodnie z obowiązującymi przepisami, wszechstronnie zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy i dokonał prawidłowej oceny tego materiału. Organ I instancji odmawiając prawa do świadczeń z pomocy społecznej nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Kolegium podkreśliło, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił i ocenił sytuację finansową, rodzinną i zdrowotną wnioskodawczyni. Z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, że odwołująca się spełnia kryteria dochodowe i osobiste, aby otrzymać zasiłek celowy. W trakcie przeprowadzonej w dniu 16 lutego 2016 r. aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą. Posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Nie przysługuje jej prawo do świadczenia emerytalnego. Utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej. Ma ustalone prawo do zasiłku stałego w wysokości 604,00 zł miesięcznie oraz zasiłku okresowego w wysokości 20,00 zł, na okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2016 r. Ponadto objęta jest pomocą w formie zasiłków celowych, w szczególności na żywność.
Rozpatrując wniosek strony o przyznanie zasiłku celowego organ I instancji, jak wyjaśnił, kierował się kwestią posiadanych środków i ich podziału pomiędzy beneficjentów pomocy społecznej, wielkością pomocy udzielonej wnioskodawcy w innych formach. Z zaskarżonej decyzji wynika, iż strona w miesiącu styczniu 2016 r. otrzymała świadczenia z pomocy społecznej na łączną kwotę 684,00 zł, w tym zasiłek stały, zasiłek okresowy i zasiłek celowy.
Z analizy posiadanych środków przesłanej przez Zastępcę Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w W. przy piśmie z dnia 21 marca 2016 r. wynika, iż na wypłatę zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych na rok 2016 r. zaplanowano kwotę 1 523.520,00 zł. Planuje się przeznaczyć w okresie grzewczym, tj. od października do grudnia 2016 r. zasiłki celowe i specjalne zasiłki celowe dla 2000 osób po 300,00 zł, co daje kwotę 600.000,00 zł, pozostaje zatem do rozdysponowania na pozostałe miesiące, w tym już wykorzystane w styczniu i lutym 2016 r., kwota 923.520,00 zł, co daje w przeliczeniu na poszczególne miesiące 76.960,00 zł. W miesiącu styczniu pomocy udzielono 860 osobom (436 rodzinom), przeznaczono na ten cel kwotę 79.406,00 zł. Ze względu na znaczną liczbę osób i rodzin korzystających z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w W. (średnio rocznie 4961 rodzin) zasiłki celowe przyznawane są tylko na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, do których zakwalifikowano: żywność, leki, dofinansowanie do ogrzewania mieszkania w sezonie grzewczym. Na pozostałe potrzeby pomoc jest udzielana tylko wyjątkowo. Z przedstawionych przez organ pomocy społecznej analiz wynika jednoznacznie, iż organ ten musi bardzo rozważnie dysponować pozostałymi na bieżący rok środkami pieniężnymi by móc zabezpieczyć podstawowe potrzeby wszystkich potrzebujących i by środki te wystarczyły na cały rok, zwłaszcza na okresy, w których wydatki na realizację zasiłków celowych są znacznie wyższe, tj. w okresie jesienno-zimowym. Mając na uwadze ilość złożonych podań o przyznanie pomocy, prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego oraz fakt, że strona posiada prawo do zasiłku stałego i zasiłku okresowego zadecydowano o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie rachunku za energię elektryczną.
Organ odwoławczy zauważył, iż sytuacja skarżącej jest trudna ze względu na niepełnosprawność w stopniu znacznym i to, że utrzymuje się ona wyłącznie ze świadczeń z pomocy społecznej, jednakże przyznanie zasiłku celowego warunkuje nie tylko sytuacja finansowa wnioskodawcy, cel, na który ma być on przyznany, ale również możliwości finansowe organu świadczącego pomoc społeczną. Trudna sytuacja finansowa osoby wnioskującej o pomoc nie obliguje organu do jej przyznania. Zaakcentować należy, że głównym celem pomocy społecznej jest wspieranie obywateli w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie sami pokonać, lecz państwo nie powinno przejmować za nich wykonywania zadań zmierzających do usunięcia trudności życiowych. Podkreślić trzeba również, że organ pomocy społecznej nie jest w stanie rozpatrzyć każdego wniosku strony zgodnie z jej żądaniem, z uwagi na ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje i ze względu na zwiększającą się liczbę osób i rodzin ubiegających się o przyznanie pomocy. Organ I instancji ustalając prawo do pomocy musi dokonywać stosownego rozdziału posiadanych środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 uops. Organ nie może skoncentrować pomocy na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza.
Nadto Kolegium zauważyło, że zasiłek celowy nie jest jedyną pomocą, jaką wnioskodawczyni otrzymuje z organu pomocy społecznej. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, odwołująca systematycznie korzysta z pomocy społecznej - co miesiąc jest obejmowana różnego rodzaju pomocą na zgłaszane potrzeby, w miarę posiadanych przez organ środków finansowych.
Reasumując powyższe rozważania Kolegium stwierdziło, że skoro organ pomocy społecznej rozstrzygając wniosek strony o przyznanie zasiłku celowego ocenił z jednej strony jej sytuację życiową, finansową, zdrowotną oraz jej potrzeby, a z drugiej strony własne możliwości finansowe i doszedł do przekonania, że nie istnieje możliwość przyznania stronie świadczenia, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa.
Skargę na decyzję ostateczną złożyła skarżąca, wskazując na trudną sytuację w jakiej się znajduje.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 6 grudnia 2016 r. skarżąca podtrzymała skargę oświadczając, że: "SKO W. nie może orzekać w sprawach podmiotu miasta W., brak nowelizacji rozporządzenia o właściwości przepisów SKO W. Grodzki". Skarżąca oświadczyła również, że SKO w W. powinno zwrócić się do Rady Ministrów o nowelizację rozporządzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U.z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Sąd doszedł do przekonania, że jest ona zgodna z prawem.
Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Pomoc społeczna może zgodnie z art. 36 uops przybrać postać świadczenia pieniężnego, jak i nie pieniężnego, a jednym z nich jest określony w art. 39 uops zasiłek celowy. Zgodnie z art. 39 ust. 1 uops w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Ponadto osobom bezdomnym i innym osobom nie mającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne(ust. 3).
Pozostaje poza sporem w rozpatrywanej sprawie fakt, że skarżąca spełnia kryteria zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe uprawniające ją do objęcia pomocą społeczną w formie zasiłku celowego. Natomiast w ocenie obu organów orzekających w sprawie odmowa przyznania stronie świadczenia jest adekwatna do możliwości finansowych ośrodka przyznającego pomoc społeczną.
W punkcie wyjścia rozważań nad przedmiotem sporu Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że w zakresie ustalenia sytuacji materialnej i życiowej skarżącej, organy orzekające postępowały zgodnie z art. 7 oraz 77 kpa, które nakazują organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z akt administracyjnych wynika, że przed wydaniem decyzji I instancji przeprowadzono ze skarżącą w dniu 16 lutego 2016 r. aktualizację wywiadu środowiskowego zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawnymi, a zawartych w nim ustaleń skarżąca nie kwestionowała. Materiał aktowy potwierdza, że skarżąca znajduje się rzeczywiście w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej głównie brakiem stałego – poza zasiłkiem stałym - źródła dochodów, czego również nie kwestionował organ. Wskazać jednak trzeba, że zarówno ustawa o pomocy społecznej, jak i wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze nie dają osobom nie posiadającym dochodów podstawy do roszczenia o przyznanie zasiłku celowego w określonej wysokości.
Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 i art. 3 uops tzn. dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Również Konstytucja RP w art. 67 odsyła w zakresie swej regulacji do ustawodawstwa zwykłego, stanowiąc, że obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Potwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 marca 2002 r. sygn. akt III RN 141/01, w którym wyraził pogląd, że przepis art. 67 Konstytucji, który zapewnia każdemu prawo do zabezpieczenia społecznego w razie pozostawania bez pracy nie z własnej woli i nieposiadania innych środków utrzymania, jest raczej źródłem gwarancji aniżeli praw, a tym samym spełnia rolę wzorca konstytucyjnego, określającego w sposób ogólny zakres i formy zabezpieczenia społecznego. Wzorzec ten znajduje materializację w uchwalanych ustawach - wyraźnie zresztą zapowiedzianych w art. 67 ust. 2 Konstytucji - w których ustawodawca zwykły konkretyzuje deklarację konstytucyjną, konstruując poszczególne prawa podmiotowe (roszczenia) oraz zapewniając ich egzekucję. W związku z tym prawa do pomocy społecznej nie można wywodzić z Konstytucji, muszą być spełnione warunki przewidziane w ustawie o pomocy społecznej.
Należy w tym zakresie zgodzić się z organem drugiej instancji, że przepisy wymienionych wyżej aktów prawnych nie określają wysokości należnego zasiłku celowego, który jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. A to oznacza - jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, że sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami.
W tym zakresie kontrola legalności decyzji uznaniowych dokonywana przez sąd administracyjny ma z natury rzeczy ograniczony zakres, bowiem Sąd nie wnika w zasadność i celowość rozstrzygnięcia w niej zawartego, a jedynie sprawdza, czy decyzję podjął właściwy organ, czy decyzja ma oparcie w przepisach prawa materialnego, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a więc czy decyzja nie nosi znamion dowolności oraz czy organ uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy przesłankami odnoszącymi się do strony. Nie znaczy to jednak, że organ administracji może podejmować decyzje w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami ustawy kodeks postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i art. 77 kpa, jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 2 uops, według którego pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 uops, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Z kolei według art. 3 ust. 3 uops, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Przepisy te determinują sposób i zakres udzielania pomocy określonej w dalszych rozdziałach ustawy o pomocy społecznej, które stanowią szczegółową podstawę przyznawania określonych w ustawie świadczeń, w tym również zasiłku celowego. Konkludując sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami.
Jednakże nie można pomijać tego, że potrzeby osób korzystających z pomocy społecznej powinny być oceniane i uwzględniane również w kontekście możliwości organu pomocy społecznej, o czym stanowi dalej przepis art. 3 ust. 4 uops.
Odnosząc się do tej istotnej kwestii organy, oprócz zacytowania przepisu art. 3 ust. 3 i 4 uops i wskazania, że rozmiar i forma świadczenia z uwagi na ograniczone środki nie mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, przytoczyły w tym zakresie pełne dane i wyliczenia (poparte analizą posiadanych środków w 2016 r. przesłaną przez MOPS w W., SKO w W.).
W związku z tym organom orzekającym w sprawie nie można było zarzucić naruszenia art. 7 i art. 77 kpa w zakresie o jakim mowa wyżej. Niezależnie od tego organy obu instancji nie naruszyły również art. 107 § 3 kpa, określający wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy decyzyjne nie uchybiły powyższym zasadom, a wydane przez nie decyzje w niczym nie naruszają zarówno prawa materialnego, będącego podstawą rozstrzygnięcia wniosku, jak również przepisów procedury administracyjnej. Organy w sposób prawidłowy wyjaśniły stan faktyczny sprawy i trafnie oceniły sytuację prawną skarżącej, a w wydanych w sprawie decyzjach wyczerpująco uzasadniły wybór rozstrzygnięcia sprawy. Zważyć należy, że organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i muszą realizować swoje ustawowe cele w określonych granicach. To zaś wymaga oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń. Wobec ograniczonych możliwości finansowych pomocy społecznej, świadczenia powinny być rozdzielane proporcjonalnie na wszystkich potrzebujących, a w pierwszej kolejności zaspokajane są najbardziej pilne potrzeby.
Z akt sprawy wynika, że na wypłatę zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych na rok 2016 r. zaplanowano kwotę 1 523.520,00 zł. Planuje się przeznaczyć w okresie grzewczym, tj. od października do grudnia 2016 r. zasiłki celowe i specjalne zasiłki celowe dla 2000 osób po 300,00 zł, co daje kwotę 600.000,00 zł, pozostaje zatem do rozdysponowania na pozostałe miesiące, w tym już wykorzystane w styczniu i lutym 2016 r., kwota 923.520,00 zł, co daje w przeliczeniu na poszczególne miesiące 76.960,00 zł. W miesiącu styczniu pomocy udzielono 860 osobom (436 rodzinom), przeznaczono na ten cel kwotę 79.406,00 zł. Ze względu na znaczną liczbę osób i rodzin korzystających z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w W. (średnio rocznie 4961 rodzin) zasiłki celowe przyznawane są tylko na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, do których zakwalifikowano: żywność, leki, dofinansowanie do ogrzewania mieszkania w sezonie grzewczym. Na pozostałe potrzeby pomoc jest udzielana tylko wyjątkowo. Z przedstawionych przez organ pomocy społecznej analiz wynika jednoznacznie, iż organ ten musi bardzo rozważnie dysponować pozostałymi na bieżący rok środkami pieniężnymi by móc zabezpieczyć podstawowe potrzeby wszystkich potrzebujących i by środki te wystarczyły na cały rok, zwłaszcza na okresy, w których wydatki na realizację zasiłków celowych są znacznie wyższe, tj. w okresie jesienno-zimowym. Mając na uwadze ilość złożonych podań o przyznanie pomocy, prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego oraz fakt, że strona posiada prawo do zasiłku stałego i zasiłku okresowego zadecydowano o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie rachunku za energię elektryczną.
Reasumując, stwierdzić należy że w niniejszej sprawie organy trafnie uznały i należycie uzasadniły swoje stanowisko o braku podstaw do przyznania skarżącej pomocy ze środków z pomocy społecznej na wskazane cele.
Niezbyt zrozumiały jest natomiast zarzut, że SKO w W. nie było władne załatwiać spraw skarżącej, co podniosła dopiero na rozprawie. Pomijając niezbyt jasną konstrukcję wypowiedzi, odnotowanej w części historycznej uzasadnienia, można jedynie w tym miejscu przyjąć, że zarzut tego rodzaju mógłby stać się podstawą ewentualnego postępowania nadzwyczajnego przed tym Kolegium.
Skoro zatem wydane w sprawie decyzje w niczym nie naruszają prawa, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 151ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło