IV SA/Wr 247/16

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku adwokat, ustanowionej z urzędu, A. W. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi H. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokat, ustanowionej z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 180 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 41,40, czyli ogółem 221,40 zł; II. zasądzić zwrot wydatków w kwocie 10,40 zł; III. odmówić zwrotu wydatków w kwocie 10,40 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 6 grudnia 2016 r. oddalił skargę w całości. Tego samego dnia skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata i wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2016 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka pismem z dnia 19 grudnia 2016 r. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokat A. W. Odpis wyroku Sądu z dnia 6 grudnia 2016 r. został doręczony pełnomocnik ustanowionej z urzędu w dniu 11 stycznia 2017 r. k- 48, a zawiadomienie ORA o wyznaczeniu pełnomocnikiem urzędu w niniejszej sprawie zostało doręczone adwokat z urzędu w dniu 2 stycznia 2017 r. (k-49 i k-50). Pismem z dnia 9 lutego 2017 r., nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 10 lutego 2017 r. pełnomocnik z urzędu sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej k-52. Opinia ta zawiera wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia tej opinii oraz wniosek o zwrot wydatków na korespondencję w kwocie 12,60 zł. Wniosek ten zawiera oświadczenie, że opłaty z tytułu pomocy prawnej nie zostały opłacone w całości ani w części k-52. Z opinii tej wynika, że została ona przesłana przez pełnomocnika z urzędu do wiadomości Dziekana ORA oraz do wiadomości skarżącej. Do opinii tej pełnomocnik dołączyła potwierdzenie nadania w dniu 10 lutego 2017 r. trzech przesyłek listowych poleconych, tj. na adres ORA, adres skarżącej i na adres Sądu (k-56). Opłata za każdą z tych trzech przesyłek wynosi 5,20 zł (5,20 zł x 3). Pismem Sądu z dnia 16 lutego 2017 r. wezwano pełnomocnika z urzędu do nadesłania Sądowi odpisu wspomnianej opinii celem doręczenia go przez Sąd stronie skarżącej w trybie art. 177 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wraz z pismem z dnia 7 marca 2017 r. (k-60), które wpłynęło do Sądu w dniu 14 marca 2017 r. pełnomocnik z urzędu przedłożyła Sądowi wymagany odpis opinii. W piśmie tym pełnomocnik jednocześnie podała, że prostuje zawarty w treści opinii z dnia 9 lutego 2017 r. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w ten sposób, że wnosi o zwrot kwoty 20,80 zł (5,20 x4 korespondencje), w miejsce poprzedniej kwoty 12,60 zł. Dodała, że stosowne potwierdzenia nadania przesyłek przedkłada w załączeniu. Do pisma tego pełnomocnik ponownie dołączyła, opisane wyżej (k-61) potwierdzenia nadania w dniu 10 lutego 2017 r. trzech przesyłek listowych poleconych, tj. na adres ORA, adres skarżącej i na adres Sądu (5,20 x 3), a także wraz z tym pismem przedłożyła dowód nadania w dniu 9 marca 2017 r. przesyłki listowej poleconej na adres Sądu zawierającej wspomniane pismo z dnia 7 marca 2017 r. oraz odpis opinii (k-62) z tytułu nadania której poniosła opłatę w kwocie 5,20 zł. Pismem Sądu z dnia 14 marca 2017 r. odpis wspomnianej opinii został przesłany stronie skarżącej zgodnie z art. 177 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wraz z pouczeniem, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia doręczenia odpisu tej opinii stronie. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlegają powyższe dwa wnioski pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, które zostały zakwalifikowane jako wniosek o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie tej opinii oraz wniosek o zwrot wydatków w kwocie 20,80 zł (5,20 x 4). Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714). Skoro ustawodawca w § 22 tego nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok w dniu 6 grudnia 2016 r., a więc po wejściu w życie tego nowego rozporządzenia (2 listopada 2016 r.) należy stosować do rozpoczętego postępowania w kolejnej II instancji, toczącego się od momentu wydania tego wyroku przepisy tego nowego rozporządzenia. Stosownie do art. 177 § 4 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. Powyższego przepisu § 4 zdanie trzecie, czyli przepisu dotyczącego biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie stosuje się, jeżeli sąd stwierdzi, że opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. W takim przypadku sąd zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgowej izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, która wyznacza innego pełnomocnika (§ 5 art. 177). Zawiadomienie, o którym mowa w powołanym przepisie art. 177 § 5 nie zostało sporządzone w niniejszej sprawie. W myśl § 2 powyższego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Stosownie do ust. 2 tego przepisu, ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2-4, następuje z uwzględnieniem: 1) nakładu pracy adwokata, w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; 2) wartości przedmiotu sprawy; 3) wkładu adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; 4) stopnia zawiłości sprawy, w szczególności trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Opłatę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3 rozporządzenia). W myśl zaś § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Natomiast opłata o której mowa w pkt 1 dotycząca postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji, do której nawiązuje powołany wyżej przepis § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia, wynosi w niniejszej sprawie zgodnie z pkt 1 lit "c" tego przepisu 240 zł. W rozpoznawanej sprawie, w której pełnomocnik z urzędu nie brał udział w postępowaniu sądowym w I instancji, należało zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia, ustalić opłatę w wysokości 75% opłaty wymienionej w pkt 1 lit "c" tego przepisu, tj. 75% opłaty obowiązującej w postępowaniu przed sądem I instancji, co stanowi kwotę 180 zł (240 zł x 75%). Mając powyższe na uwadze, należało w pkt I sentencji przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł =221, 40 zł). W niniejszej sprawie nie zaistniały również przesłanki, wymienione w § 4 ust. 2 rozporządzenia, które uzasadniałyby przyznanie wynagrodzenia według wyższej opłaty, gdyż została sporządzona opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym pełnomocnik z urzędu nie przyczynił się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto w złożonej opinii pełnomocnik z urzędu zgodził się z argumentacją sądu zawartą we wspomnianym wyroku oraz uzasadnił brak podstaw do wywiedzenia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik z urzędu w rozpoznawanym obecnie wniosku wniosła także w zwrot wydatków w wysokości 20,80 zł (5,20 x 4) z tytułu nadania czterech przesyłek listowych poleconych obejmujących: nadanie w dniu 10 lutego 2017 r. opinii na adres Sadu, adres Dziekana ORA i na adres skarżącej oraz nadanie w dniu 9 marca 2017 r. odpisu tej opinii na adres Sądu w celu wykonania pisma Sądu z dnia 16 lutego 2017 r. wzywającego pełnomocnika do nadesłania tego odpisu. W myśl zaś § 2 pkt 2 rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują także: niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu. W świetle powyższego przepisu należało uznać za niezbędne i podlegające zwrotowi na rzecz pełnomocnika z urzędu wydatki w kwocie 10,40 zł z tytułu nadania dwóch przesyłek listowych poleconych, tj. w związku z nadaniem w dniu 10 lutego 2017 r. opinii na adres Sądu i w związku z nadaniem w dniu 9 marca 2017 r. odpisu tej opinii na adres Sądu w celu doręczenia tego odpisu przez Sąd stronie skarżącej, zgodnie z powołanym wyżej znowelizowanym przepisem art. 177 § 4 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisu tego wynika, że to Sąd doręcza odpis opinii stronie skarżącej, a obowiązkiem pełnomocnika jest złożenie opinii Sądowi wraz z odpisem tej opinii w celu przesłania tego odpisu przez Sąd stronie skarżącej. Zwrot wydatków z tytułu korespondencji obejmuje zatem jedynie korespondencję przesyłaną do sądu lub do stron, jeżeli obowiązek taki wynika z przepisów ustawy (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 25 listopada 2008 r., II SA/Lu 339/08, LEX nr 10501). W tej sytuacji należało w pkt II sentencji zasądzić na rzecz pełnomocnika z urzędu zwrot wydatków w kwocie 10,40 zł z tytułu nadania dwóch przesyłek listowych poleconych, tj. w związku z nadaniem w dniu 10 lutego 2017 r. opinii na adres Sądu i w związku z nadaniem w dniu 9 marca 2017 r. odpisu tej opinii na adres Sądu. Natomiast wymóg przesłania stronie i Dziekanowi ORA opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynika z treści § 3 uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 15 września 2007 r. nr 61/2007 w sprawie trybu postępowania adwokatów wyznaczonych z urzędu do oceny zasadności sporządzenia i wniesienia kasacji, skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i skargi konstytucyjnej, w którym Rada ta postanowiła, że odmowa sporządzenia skargi wymaga formy pisemnej opinii doręczonej bez zbędnej zwłoki klientowi i Dziekanowi ORA. Przesłanie zatem przez pełnomocnika z urzędu opinii stronie i Dziekanowi ORA ma obecnie charakter wyłącznie informacyjny i może nastąpić po sporządzeniu opinii i wniesieniu jej do sądu administracyjnego (por. Urszula Fronczek, Czynności pełnomocnika z urzędu w przedmiocie odmowy sporządzenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego wobec nowelizacji art. 177 p.p.s.a., Palestra 2016, poz. 4/A). W świetle powyższego nie zasługiwał na uwzględnienie wydatek poniesiony przez pełnomocnika z urzędu w kwocie 5,20 zł z tytułu przesłania w dniu 10 lutego 2017 r. opinii na adres skarżącej i wydatek w kwocie 5,20 z tytułu przesłania opinii na adres Dziekana ORA. W tej sytuacji należało w pkt III sentencji odmówić zwrotu wydatków w łącznej kwocie 10,40 zł (5,20 x 2) z tytułu nadania w dniu 10 lutego 2017 r. opinii na adres skarżącej i na adres Dziekana ORA. Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" i § 4 ust. 1, 2 i 3 § § § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, orzeczono jak w sentencji.