IV SA/Wr 249/13

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym kolejnego wniosku M.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.z dnia ... w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oraz ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z uwagi na nienależyte udokumentowanie przez skarżącego swojej sytuacji finansowej i majątkowej. Skarżący w piśmie z dnia 15 lipca 2013 r. poinformował, że jego dochód z tytułu pracy dorywczej w N. wynosi 2.574 € (za trzy miesiące), a jego wydatki miesięczne kształtowały się następująco: opłata za energię elektryczną- 104 €, za mieszkanie- 334 €, za telefon i Internet- 64, 93 €, koszt ubezpieczenia zdrowotnego- 251 €, koszt ubezpieczenia od wypadków- 14, 37 €. Dodał, że po opłaceniu ww. wydatków pozostaje mu kwota 61, 60 €, z której musi opłacić jeszcze alimenty na syna R.(220 zł). Skarżący wskazał, że zmuszony jest pożyczać środki na swoje podstawowe potrzeby. Do pisma załączył uwierzytelnione tłumaczenia dokumentu zatytułowanego "bieżący rachunek nadwyżki przychodów za okres kwiecień- czerwiec 2013 r." i wyciąg z operacjami finansowymi dokonanymi w dniu 13.06. 2013 r. na posiadanym rachunku bankowym w P., z którego wynika m.in., że saldo konta na dzień 20.06.2013 r. wynosiło 199 €. W piśmie z dnia 26 lipca 2013 r. skarżący wystąpił o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w dniu 12 sierpnia 2013 r. złożył wniosek na urzędowym formularzu. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie posiada żadnego majątku (oprócz 0.93 ha gruntu kl. V, którego nie użytkuje), utrzymuje się z pracy dorywczej, gospodarstwo domowe prowadzi z rodzicami (ojciec -76 lat, matka -75 lat), którzy otrzymują emerytury w łącznej wysokości 2.618 zł brutto, ale ojciec choruje na liczne i poważne schorzenia, dlatego nie są w stanie pomóc finansowo wnioskodawcy. Dodał, ze wykazane na ww. wyciągu bankowym wydatki mają charakter miesięczny. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym zwanej dalej "p.p.s.a." (t. jedn. z 2012 r., Dz. U. poz. 270 ze zm.), strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W tej sytuacji postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych należało, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., umorzyć jako bezprzedmiotowe. Ustosunkowując się z kolei do wniosku w zakresie ustanowienia radcy prawnego podkreślić należy, iż przesłanką do uwzględnienia kolejnego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy musi być stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym przedmiocie uległa zmianie (na niekorzyść) sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego. Na osobie skarżącego ciąży obowiązek wykazania nie tylko tego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, ale musi również wskazać, które ze zmienionych okoliczności uzasadniały obecnie przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżący nadal nie przedstawił wiarygodnych dowodów, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia wniosku. Skarżący oświadczył, iż utrzymuje się z prac dorywczych, gdy tymczasem z przedłożonych dokumentów wynika raczej, iż prowadzi on na terenie Niemiec normalną działalność gospodarczą, z której uzyskał – według przedłożonego dokumentu księgowego- w okresie IV-VI br. przychód w wysokości 7.973 €. Przy czym skarżący nie składając pełnych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres trzech miesięcy (złożył tylko wyciąg zawierający operacje z jednego dnia) nie wykazał, jakimi środkami finansowymi rzeczywiście dysponuje; nie określił jakie przychody (w tym dochody) osiągnął w lipcu br.; nie dowiódł, iż poniósł wymienione koszty działalności i że były one konieczne; nie wyjaśnił dlaczego nie wpisał do posiadanych składników majątkowych samochodu, którego koszt użytkowania odliczał od przychodów ze swojej działalności; nie wyjaśnił co składa się na "pozostałe nakłady zakładowe" w wysokości 903, 52 €; nie udokumentował, że wskazywane na wyciągu bankowym wydatki są wydatkami miesięcznymi; nie przedłożył zaświadczenia o wysokości miesięcznego dochodu swoich rodziców i rachunków dokumentujących ich koszty utrzymania; nie przedstawił dowodu, iż realizuje swój obowiązek alimentacyjny wobec syna R.; nie wyjaśnił od kogo systematycznie pożycza środki na swoje niezbędne wydatki i z jakich źródeł czerpie środki z których spłaca te pożyczki. Za niewiarygodny Sąd uznał fakt, iż skarżący podjął się pracy za granicą, bo – według twierdzeń skarżącego- wartościowsze jest dla niego zdobycia doświadczenia zawodowego niż uzyskanie dochodu wystarczającego do utrzymania (z przedłożonych dokumentów wynika bowiem, że pomimo uzyskiwanego znacznego przychodu, dochód skarżącego jest niski i wystarcza jedynie na opłacenie zagranicznego mieszkania i mediów). Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Na marginesie można dodać, że ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcy przysługuje prawo pomocy w żądanym przez niego zakresie. Niekorzystne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jego należytej inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się on do grona osób legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 165 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 2 sentencji.