IV SA/Wr 252/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 lipca 2008 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania A. W. od decyzji z dnia [...] Nr [...], wydanej przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta G., Starszego inspektora ds. świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku stałego dla osoby samotnej w okresie od dnia 1 lutego 2008 r. do dnia 28 lutego 2011 r. w wysokości 347,00 zł miesięcznie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało tę decyzję w mocy. W zaskarżonej decyzji Kolegium podało, że wnioskiem z dnia 21 lutego 2008 r. strona zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o przyznanie zasiłku stałego. Rozpatrując wniosek organ I instancji, powołując się na art. 8 ust. 1, art. 37 w związku z art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) przyznał stronie zasiłek stały w wysokości 347,00 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 lutego 2008 r. do dnia 28 lutego 2011 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, w oparciu o wywiad środowiskowy, że spełnione zostały wymogi określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Stwierdził, że zgodnie z art. 37 ust. 1 stronie przysługuje zasiłek stały. Podkreślił, iż prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jedynym dochodem wnioskodawcy jest regularna pomoc finansowa rodziny w wysokości 130 zł. Wskazując na sposób obliczania zasiłku stałego organ orzekający wyliczył jego wysokość jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym (477,00 zł), a dochodem strony (130,00 zł), na kwotę 347,00 zł. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej A. W. podniósł, że jest nieprawdą, iż otrzymuje miesięcznie 130,00 zł od matki. Wskazał, że to pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. dyktował mu oświadczenie o rzekomej pomocy z jej strony, a faktycznie to ona oczekuje pomocy od niego. Do odwołania dołączył oświadczenie H. W. (matki), w którym stwierdziła, iż to ona oczekuje od syna miesięcznie kwoty 130 zł, a nie odwrotnie. Stwierdziła, że podczas wywiadu środowiskowego w lutym 2008 r. właśnie o tym mówiła pracownikowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. W motywach swego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że podstawę prawną decyzji w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z jej art. 37 ust. 1 pkt 1 zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 6 pkt 1 tej ustawy, użyte w niej określenie "całkowita niezdolność do pracy" oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Przepis art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej - w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy - wynosi 477 zł. Jednocześnie ustawodawca w art. 37 ust. 3 tej ustawy zastrzegł, że wysokość przedmiotowego świadczenia nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie. Definicję dochodu zawiera art. 8 ust. 3 ustawy. Przepis ten stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenia zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Wobec treści cytowanych przepisów, jedną z przesłanek, jaką musi spełniać osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku stałego jest jej całkowita niezdolność do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika, że A. W. (lat 49) jest osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka w mieszkaniu, którego właścicielem jest jego matka. Ma tam do wyłącznej dyspozycji jeden pokój. Jak oświadczył dnia 27 lutego 2008 r., otrzymuje od matki pomoc pieniężną w wysokości 130,00 zł. Nie posiada innych dochodów i nie ubiega się o rentę w ZUS. Z wywiadu przeprowadzonego dnia 16 stycznia 2008 r. z matką strony – H. W. wynika, że pomaga synowi przekazując mu miesięcznie kwotę 130,00 zł. Opłaca też wszystkie koszty związane z utrzymaniem mieszkania. W oświadczeniu z dnia 16 stycznia 2008 r. H. W. stwierdziła, że syn prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania. Wskazuje, że jej renta wynosi 1.246,26 zł. Synowi udziela miesięcznej pomocy w wysokości 130,00 zł. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] odwołujący się został zaliczony do grona osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu podano, iż stopień niepełnosprawności strony ma charakter okresowy i wydaje się je na okres do dnia 28 lutego 2011 r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 12 grudnia 2003 r. A. W. jest więc osobą całkowicie niezdolną do pracy, w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest wysokość dochodu strony. Przeprowadzona w dniu 21 lutego 2008 r. przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. aktualizacja wywiadu środowiskowego wykazała, że A. W. mieszka z matką, przy czym prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Matka wspiera go w różnych formach, w tym w formie pieniężnej - 130 zł miesięcznie. Powyższe potwierdził on również w oświadczeniu z dnia 21 lutego 2008 r. Fakt udzielania pomocy pieniężnej synowi H. W. potwierdziła w wywiadzie alimentacyjnym przeprowadzonym dnia 16 stycznia 2008 r., jak również w oświadczeniu z dnia 16 stycznia 2008 r. Na marginesie należy zauważyć, że wywiad alimentacyjny przeprowadzony dnia 16 stycznia 2008 r. z matką strony został sporządzony w związku z innym toczącym się postępowaniem. Jednakże z uwagi na fakt, że informacje zawarte w obu wywiadach pokrywają się, jak również to, że odległość czasowa w jakiej przeprowadzono oba wywiady nie jest duża (nieco ponad miesiąc) zatem ustalenia stanu faktycznego, które wynikają z obu dokumentów należało uznać za zgodne z istniejącym stanem faktycznym. Uzyskane z wywiadu informacje odwołujący się potwierdził własnoręcznym podpisem pod sformułowaniem "Oświadczam, że podane wyżej informacje są zgodne z prawdą". Ponieważ podpisanie przez stronę ustaleń stanu faktycznego przyniosło niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie, dlatego je zakwestionowała na etapie postępowania odwoławczego wskazując, że oświadczenie o rzekomej pomocy matki w wysokości 130,00 zł było podyktowane przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Zarzut ten nie może mieć jednak wpływu na orzeczenie Kolegium, jeśli zauważyć, że odwołujący się, jako osoba dorosła, ma świadomość różnicy między otrzymywaniem od matki pomocy, a udzielaniem przez niego pomocy matce. Zważywszy również na wysokość renty matki A. W. (1.246,26 zł) trudno przyjąć, że to ona oczekuje pomocy od syna, który nie ma własnych dochodów. Wobec powyższego organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość dochodu A. W. w miesiącu styczniu 2008 r. w wysokości 130,00 zł. Wysokość zasiłku stałego, który ustala się jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym (477,00 zł), a dochodem na osobę w rodzinie (130,00 zł) wynosi zatem 347,00 zł. Ustalając okres, na jaki przysługuje stronie wnioskowane świadczenie należy wziąć pod uwagę treść art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Strona w dniu 21 lutego 2008 r. wniosła o przyznanie zasiłku stałego, więc uzyskała prawo do tego świadczenia począwszy od lutego 2008 r. Koniec okresu, na jaki należało przyznać świadczenie wyznacza zaś dzień, w którym upływa termin ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Ponieważ orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G., w wyniku którego A. W. zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wydane zostało na okres do dnia 28 lutego 2011 r. zatem koniec terminu, na jaki przyznano zasiłek stały został ustalony na ten dzień. Uwzględniając przedstawiony wyżej stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy skład orzekający Kolegium Odwoławczego stwierdził więc brak podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, bowiem wnioskowana przez odwołującego się pomoc została przyznana w prawidłowej wysokości równej 347,00 zł. Również zgodnie z obowiązującymi przepisami został określony termin, na jaki zasiłek stały przyznano. Odnosząc się do argumentów odwołania należy wyjaśnić, że decyzje w przedmiocie zasiłku stałego są decyzjami związanymi, ponieważ nie dają organowi pomocy społecznej żadnej swobody w zakresie ustalania wysokości świadczenia. Organ orzekający nie może zatem kierować się innymi przesłankami, niż określone w ustawie o pomocy społecznej, co powoduje, iż okoliczności wskazane przez stronę w odwołaniu nie mogą mieć wpływu na ustalenie wnioskowanej pomocy w wyższej kwocie. W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A. W. stwierdził, że jego matka nigdy nie otrzymała renty w wysokości 1.246,26 zł lecz od marca uzyskuje kwotę 1.177,40 zł. Nadto przywołał argumenty zawarte w odwołaniu, z których wynika, że to matka oczekuje pomocy od niego. Wskazał też, że jest osobą chorą, którą "łatwo manipulować". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Rozpatrując skargę, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Jej art. 37 m.in. stanowi, że zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (ust. 1). Zasiłek stały ustala się w wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie (ust. 2). Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (ust. 3). W związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2006r. Nr 135, poz. 950), a dokładnie z jego § 1 pkt 2 lit. d), obecnie kwota zasiłku stałego nie może być wyższa niż 444 zł, zaś kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej zdefiniowane w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 1 lit. a) tego rozporządzenia, określone zostało na kwotę 477 zł. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, iż skarżący utrzymuje, że nie posiada żadnego dochodu, w związku z czym kwota zasiłku, którą ustalił organ decyzyjny winna być, w jego opinii, wyższa - maksymalna. Natomiast organ orzekający dowodząc, iż skarżący otrzymuje od swej matki miesięcznie kwotę 130 zł, stwierdza, że skarżący nie może otrzymać zasiłku w najwyższym wymiarze. Z uwagi na posiadane orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] Nr [...] o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wydane do dnia 28 lutego 2011 r. oraz dochód nieprzekraczający określonego ustawą o pomocy społecznej kryterium dochodowego, organ pomocy społecznej decyzją z dnia [...] przyznał A. W. prawo do zasiłku stałego w kwocie 347,00 zł, w okresie od dnia 1 lutego 2008 r. do dnia 28 lutego 2011 r. Z dokonanej analizy akt sprawy, a dokładnie z przeprowadzonej aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Prócz otrzymywanej comiesięcznie od matki kwoty 130 zł, której uzyskiwanie sam potwierdza w złożonym w dniu 27 lutego 2008 r. oświadczeniu, odebranym przez pracownika socjalnego, nie posiada on żadnego dochodu ani majątku. Świadczoną na rzecz syna kwotę 130 zł potwierdziła również H. W. w oświadczeniu złożonym w dniu 16 stycznia 2008 r. Potwierdziła także fakt ponoszenia w całości kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, którego jest właścicielką i w którym zamieszkuje skarżący. Opłaty uiszcza ze swej renty, którą otrzymuje co miesiąc, w wysokości 1.246,26 zł. Na etapie odwoławczym, skarżący oraz jego matka zmienili swe oświadczenia. Skarżący podał, że to matka oczekuje pomocy w kwocie 130 zł miesięcznie z jego strony, a poprzednie oświadczenie zostało mu podyktowane przez pracownika socjalnego. Powyższe potwierdziła matka skarżącego oświadczając, iż oczekuje od syna comiesięcznej pomocy we wskazanej kwocie. Pomimo oświadczeń o tej treści, organ odwoławczy zajął słuszne stanowisko odmawiając im wiarygodności. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na to, że w sytuacji kiedy matka skarżącego co miesiąc otrzymuje emeryturę w wysokości 1.246,26 zł, a sam skarżący nie posiada żadnego majątku, nie pracuje ani nie wykazuje żadnych innych źródeł utrzymania i jednocześnie mieszka u matki, która wspiera go ponosząc wszelkie koszty związane z jego utrzymaniem, zmiana tych oświadczeń mogła zostać spowodowana treścią uzasadnienia orzeczenia organu I instancji. W rozważanej sprawie właściwie też, mając na względzie brzmienie art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz moment, do którego wydane zostało orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, określono okres, na jaki wnioskowane świadczenie skarżącemu przysługuje. Prawidłowo również oznaczono kwotę należnego zasiłku, tj. jako różnicę kwoty maksymalnego wymiaru zasiłku i kwoty dochodu skarżącego, tj. 130 zł. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, stan faktyczny i prawny sprawy nie mógł prowadzić do wydania innego rozstrzygnięcia niż zapadłe. W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.