IV SA/Wr 255/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2007r. sprawy ze skargi P. H. na orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej uchyla decyzję I i II instancji Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ż. , działając na podstawie art. 29 ust. 1 i art. 30a ustawy z dnia 21 listopada 1967r.o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2002r., Nr 21, poz. 205 ze zm.), § 2 pkt 9, § 3 pkt 7, § 4 ust. 25, § 5, § 8 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib zasięgu działania i właściwości (Dz.U. Nr 151 poz. 1594), a także rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 i Dz.U. 253 poz. 2130 z dnia 29 listopada 2005r.), wydała w dniu [...] r. orzeczenie Nr [...] w sprawie zdolności P. H. do zawodowej służby wojskowej. Komisja podała, że po przeprowadzonym u żołnierza badaniu lekarskim rozpoznała: 1) hiperbilirubinemię (§ 44 pkt 11), 2) nieprawidłowe wyniki biochemiczne wątroby (§ 44 pkt 6), 3) wyprostowanie lordozy szyjnej (§ 34 pkt 1). Wobec powyższego uznała go za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano jedynie, że szczególne warunki i właściwości służby wojskowej nie przyczyniły się do powstania schorzeń. P. H. odwołał się od powyższego orzeczenia wskazując, że do chwili obecnej nie miał żadnych problemów ze zdrowiem, sezonowo w okresie letnim stosuje lek Zyrtec, którego zażywanie przerwał jednak pod koniec [...] Stwierdził, iż lek ten mógł znacząco wpłynąć na wyniki badań. Podniósł, że jest osobą niepalącą, nienadużywającą alkoholu, niemającą kontaktów z narkotykami, prowadzącą zdrowy tryb życia. Nie chorował zakaźnie, nie przebywał w szpitalu z jakichkolwiek przyczyn czy komplikacji ze zdrowiem. Jest to dla niego zaskakujące, że stan jego zdrowia uniemożliwia mu podjęcie zawodowej służby wojskowej, gdyż do tej pory na nic się nie uskarżył. W związku z powyższym zawnioskował o ponowne przeprowadzenie badań, których wynik wpłynął na orzeczenie o trwałej niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Po rozpatrzeniu odwołania Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wydała w dniu [...] r. orzeczenie Nr [...] , którym z powołaniem się na przepis art. 127 § 1 i art.138 kpa w związku z § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia podała, że po rozpatrzeniu odwołania i dokonaniu analizy dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej zgromadzonej w sprawie nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Wskazała, że z wykonanych dla potrzeb orzeczniczych Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ż. badań lekarskich specjalistycznych wynika, iż stwierdzone zaburzenia, tj. hiperbilirubinemia oraz nieprawidłowe wyniki biochemiczne wątroby mieszczą się w zakresie pojęciowym § 44 pkt 11 i § 44 pkt 6 z załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r., co kwalifikuje orzekanego w grupie I osób badanych (kandydaci do zawodowej służby wojskowej) do kategorii "N" - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Nadto dodała, że skarżący nie przedstawił do wglądu komisji innej dokumentacji, która zawierałaby dane mogące powodować uzasadnione wątpliwości co do wyników badań laboratoryjnych przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych. Powyższą decyzję P. H. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze podał, iż wydane orzeczenie w ogóle nie odnosi się do jego wniosku o ponowne przeprowadzenie badań w związku z ustaleniem kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w wydanych orzeczeniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Do kompetencji sądu administracyjnego należy kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej będącego decyzją administracyjną organu wojskowego, pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, (...). Dlatego też do tego rodzaju rozstrzygnięć jak orzeczenia o zdolności do służby wojskowej odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999r. l SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w kpa ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Z przepisu § 26 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422) wynika, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku Nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 kpa zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 §1 kpa). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia. Organy orzekające obu instancji nie sprostały tym wymaganiom. Wystarczy choćby zapoznać się z lakonicznymi uzasadnieniami obu orzeczeń. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNP 1995, nr 7, poz. 82, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98, niepubl.). Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdza hiperbilirubinemię, nieprawidłowe wyniki biochemiczne wątroby i wyprostowanie lordozy szyjnej. Należy wskazać, że organy orzekające powołały się na przepis § 34 pkt 1 z załącznika Nr 2 do rozporządzenia wyróżniający skrzywienie i wady kręgosłupa wrodzone lub nabyte nieupośledzające lub nieznacznie upośledzające sprawność ustroju kwalifikujący do kategorii zdrowia "N" lub "Z"; przepis § 44 pkt 6 wyróżniający przewlekłe zakażenie HCV kwalifikujący do kategorii zdrowia "N" lub "Z"; oraz § 44 pkt 11 wyróżniający przebyte pourazowe lub toksyczne uszkodzenie wątroby nieznacznego stopnia nieupośledzające sprawności ustroju kwalifikujący do kategorii zdrowia "N" lub "Z". Przy tak ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. "N" albo do kat. "Z", zadaniem organu decyzyjnego jest szczególnie wnikliwe dokonanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Nie wystarczy zatem wymienić rodzaj przeprowadzonych badań i stwierdzone jednostki chorobowe, ale trzeba także wyjaśnić jakie konkretne spostrzeżenia w toku danego badania zadecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej (por. wyrok NSA z 8 września 1999r sygn. akt. III SA 673/99, LEX nr 47319). Reasumując należy stwierdzić, iż w sytuacji, gdy omawiane rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której zaistnienie przy odpowiednim nasileniu kwalifikuje poborowego do kat. "Z" - zdolny do zawodowej służby wojskowej, bądź "N" - niezdolny do pełnienia tej służby, organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić przyczynę przyjętej kategorii zdolności. Powyższe zachowanie niezbędne jest zarówno do tego aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia, ale i do tego aby umożliwić sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia ( por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). Tymczasem w badanym przez Sąd postępowaniu takiego działania organów zabrakło. Zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, sprowadza się do wskazania jednostki chorobowej z przypisaniem odpowiedniego paragrafu załącznika do omawianego rozporządzenia oraz stwierdzenia o zaliczeniu poborowego do kategorii zdolności do służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym wcześniej wymogom przepisu art. 107 § 3 kpa. W związku z tym, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu.