IV SA/Wr 255/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant sekretarz sądowy Ewa Zawal po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. sprawy ze skargi Z. W. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 lutego 2019 r. sygn. akt IV SAB/Wr 2/19 oddala skargę w całości. Z. W. (dalej jako strona lub skarżący) wniósł w dniu 19 czerwca 2019 r. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na niewykonanie przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej "[...]" sp. z o.o. w M. (dalej jako podmiot zobowiązany, organ albo spółka) wyroku tut. Sądu z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wr 2/19, zobowiązującego spółkę do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 13 września 2018 r. w zakresie pkt 4 i 3 w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W skardze domagano się: 1) stwierdzenie, że podmiot zobowiązany dopuścił się bezczynności w zakresie wykonania wymienionego orzeczenia sądu administracyjnego, 2) stwierdzenia, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa, 3) zobowiązanie organu do wykonania orzeczenia sądu administracyjnego, 4) wymierzenie organowi grzywny w następstwie niewykonania orzeczenia sądu administracyjnego, 5) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, a w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pomimo uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu administracyjnego, przedmiotowe orzeczenie nie zostało wykonane do dnia wniesienia skargi. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sytuacji braku poinformowania spółki przez skarżącego o zmianie adresu, a jednocześnie podjęcia w terminie próby doręczenia przez spółkę wezwania do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego przetworzenia informacji publicznej na widniejący w aktach sprawy adres skarżącego, nie sposób przyjąć za zasadne twierdzeń o pozostawaniu spółki w bezczynności w przedmiocie wykonania wyroku z dnia 6 lutego 2019 r. Podano, iż spółka w wynikającym z wyroku terminie wezwała skarżącego do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego przetworzenia informacji publicznej. Brak finalnego doręczenia przesyłki skarżącemu stanowił bezpośrednią przyczynę niepoinformowania spółki przez skarżącego o zmianie adresu i obarcza wyłącznie osobę skarżącego. Podkreślono przy tym, że zaniedbanie skarżącego w przedmiocie poinformowania spółki o zmianie adresu nie może obciążać Spółki i być przyczyną negatywnych dla niej konsekwencji prawnych, w szczególności stwierdzenia jej bezczynności zarzucanej skargą. Na dzień wniesienia skargi spółka, działając z należytą starannością i w dobrej wierze, dokonała bowiem skutecznej prawnie próby doręczenia skarżącemu przywoływanego wezwania, opierając się w tym zakresie na podanych i niezmienionych przez skarżącego jego danych adresowych. Strona w piśmie procesowym datowanym na dzień 11 lipca 2019 r., a złożonym do Sądu w dniu 26 sierpnia 2019 r. wskazała, że już 24 czerwca 2019 r. podmiot zobowiązany otrzymał od pełnomocnika skarżącego wezwanie do wykonania wyroku z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wr 2/19, jednakże w dalszym ciągu nie podjął działań mających na celu wykonanie orzeczenia sądu administracyjnego. Podniesiono przy tym, iż jeżeli podmiot zobowiązany uznał, że zakres pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi skarżącego nie jest właściwy do przesłania do niego wezwania stanowiącego wykonanie orzeczenia, winien był od pełnomocnika uzyskać aktualny adres zamieszkania skarżącego. Zdaniem skarżącego takie zachowanie podmiotu zobowiązanego należy ocenić co najmniej jako zaniedbanie, które wykracza poza dochowanie należytej staranności. Niezależnie od powyższego podmiot zobowiązany, wobec faktu, że skarżący był uprzednio jego prezesem zarządu, dysponował numerem telefonu oraz adresem poczty elektronicznej skarżącego. Zwrócono również uwagę, iż pomimo przyznania przez podmiot zobowiązany, że w chwili obecnej dysponuje aktualnym adresem zamieszkania skarżącego, do dnia dzisiejszego [tj. daty sporządzenia tego pisma] nie wykonał on orzeczenia sądu administracyjnego. Dalej stwierdzono, że postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie prowadzonej pod sygn. akt IV SAB/Wr 2/19 zakończyło się z chwilą uprawomocnienia się wydanego w jej toku orzeczenia, a zatem skarżący nie miał obowiązku wskazania podmiotowi zobowiązanemu w oparciu przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego aktualnego adresu zamieszkania. Podmiot zobowiązany zaś winien był czynić wszelkie możliwe starania celem wykonania przedmiotowego orzeczenia, co wiązało się jedynie z ustaleniem adresu skarżącego. Poinformowano także, iż w dniu 9 sierpnia 2019 r. podmiot zobowiązany poinformował pełnomocnika skarżącego, że nie wykonał orzeczenia sądu administracyjnego wobec przesłania akt sprawy do tut. Sądu. W ocenie strony ta okoliczność w żaden sposób nie może usprawiedliwiać niewykonania orzeczenia, gdyż wszelkie fakty związane z postępowaniem wobec skarżącego są podmiotowi zobowiązanemu notorycznie znane. Ponadto podmiot zobowiązany celem wykonania orzeczenia winien był zabezpieczyć kopie dokumentacji sprawy, chociaż zdaniem strony akta sprawy nie są niezbędne do wykonania tego orzeczenia. Ostatecznie strona podniosła, iż od momentu ustalenia przez podmiot zobowiązany aktualnego adresu zamieszkania skarżącego upłynęło do chwili obecnej (26 sierpnia 2019 r.) 47 dni. Na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. pełnomocnik organu wskazał, że do dnia rozprawy skarżący nie odpowiedział na wezwanie spółki co do wykazania jego interesu w sprawie, a spółka nie podjęła żadnego dalszego kroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm., dalej jako u.p.p.s.a.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie (por.: B.Dauter, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018) środki przewidziane w art. 154 u.p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Powszechnie w orzecznictwie przyjmuje się, iż celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W świetle powyższego przez niewykonanie wyroku należy więc rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 u.p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu postępowania administracyjnego istniejącego w dacie jej wniesienia. Co istotne, wymierzenie grzywny jest możliwe wyłącznie w przypadku, gdy organ administracji publicznej, dysponując pełnymi aktami sprawy umożliwiającymi mu rozstrzygnięcie sprawy, sprawy nie załatwia. W postępowaniu wywołanym skargą wniesioną na podstawie art. 154 § 1 u.p.p.s.a. należy zatem przede wszystkim ustalić, jak przebiegało postępowanie organu oraz dokonać jego oceny pod kątem, czy ustalone fakty wskazują na bezczynność organu, czy też ta bezczynność jest wynikiem innych okoliczności niezależnych od organu prowadzącego postępowanie. Ustalenia powyższe winny przy tym uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wniesienia skargi o wymierzenie grzywny. Cytowany przepis art. 154 § 1 u.p.p.s.a. formułuje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, po stronie organu musiał istnieć stan niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania bądź bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi obowiązana była wezwać właściwy organ do wykonania tego wyroku. Przy czym spełnienie drugiej z wymienionych przesłanek stanowi o dopuszczalności wniesienia skargi. Oznacza to, że jeżeli strona nie wyczerpała środków zaskarżenia, to znaczy nie skierowała do właściwego organu pisemnego wezwania do wykonania wyroku, skarga taka podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 u.p.p.s.a. W orzecznictwie i piśmiennictwie dominuje pogląd, który należy podzielić, że takie wezwanie musi być skierowane do organu w odpowiednim przedziale czasowym, tj. nie wcześniej niż po zwrocie akt organowi wraz z prawomocnym wyrokiem, ale nie później niż przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. O dopuszczalności skargi w świetle art. 154 § 1 u.p.p.s.a. rozstrzyga zatem samo uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku bez konieczności oczekiwania na ustosunkowanie się organu do tego wezwania. W ocenie składu orzekającego, w sytuacji dobowego (dniowego) liczenia terminów w u.p.p.s.a., oznacza to, iż dla formalnej skuteczności takiego wezwania wystarczające jest jak zostanie ono złożone w przeddzień wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Termin ten dotyczy wezwania dokonanego zarówno w formie dokumentu papierowego za pośrednictwem operatora pocztowego lub złożonego bezpośrednio w organie, jak też w formie dokumentu elektronicznego złożonego na elektroniczną skrzynkę podawczą organu. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie, spełniony został warunek pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo pełnomocnika skarżącego z 16 czerwca 2019 r., wzywające organ do wykonania wyroku tut. Sądu z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wr 2/19, które na adres spółki zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 18 czerwca 2019 r., zaś przedmiotowa skarga na niewykonanie tego wyroku została złożona na biurze podawczym Sądu w dniu 19 czerwca 2019 r. Okolicznością obiektywną i zarazem bezsporną była prawomocność wyroku z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wr 2/19, w którym tutejszy Sąd uwzględnił skargę strony na bezczynność spółki i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 13 września 2018 r. w zakresie pkt 4 i 3, w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu tego wyroku przesądzono, że żądana informacja w pkt 3 i 4 wniosku skarżącego jest informacją przetworzoną i we wskazaniach co do dalszego postępowania nakazano, aby "spółka wezwała skarżącego - w pierwszej kolejności – do wykazania w jakim zakresie żądane przez niego informacje, mają szczególnie istotne znaczenie dla interesu publicznego. W piśmie wzywającym należy zakreślić skarżącemu termin na udzielenie odpowiedzi. Po upływie zakreślonego terminu bądź udzieleniu odpowiedzi przez wnioskodawcę, organ podejmie kolejne czynności: udzieli informacji przetworzonej jeśli uzna wniosek za uzasadniony, a w przeciwnym razie wyda decyzję odmawiającą udzielenia informacji, jakiej żąda strona. Sposób załatwienia wniosku skarżącego z dnia 13 września 2018 r. będzie więc uzależniony od treści udzielonej odpowiedzi przez skarżącego (bądź jej braku) oraz od jej oceny przez organ." Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wr 2/19, wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały spółce w dniu 29 kwietnia 2019 r. (data prezentaty organu). Bieg terminu załatwienia sprawy, wyznaczony przez tut. Sąd, upłynął zatem w dniu 13 maja 2019 r. Pismem z dnia 13 maja 2019 r., nadanym w urzędzie pocztowym tego samego dnia, wezwano skarżącego, na adres podany przez niego we wniosku z dnia 13 września 2018 r., do wykazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, w jakim zakresie występuje szczególna istotność dla interesu publicznego, by dokonać przetworzenia żądanych w pkt 3 i 4 informacji publicznych. Powyższa przesyłka została zwrócona do spółki w dniu 20 maja 2019 r. z adnotacją na kopercie: "Adresat wyprowadził się". Zwrócona przesyłka została pozostawiona w aktach sprawy. W dniu 24 czerwca 2019 r. do spółki wpłynęło, podpisane przez adwokata A. N. wezwanie do wykonania wyroku z dnia 6 lutego 2019 r. Do pisma tego nie dołączono pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi przez stronę, nie wskazano również miejsca zamieszkania skarżącego. Przystępując do rozważań w kwestii czy w sprawie mamy do czynienia z niewykonaniem wyroku sądu przypomnieć należy, iż stwierdzenie tej okoliczności następuje według stanu postępowania administracyjnego istniejącego w dacie wniesienia skargi, nie zaś w dacie orzekania. Oznacza to niewątpliwie, iż dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenie jurydyczne ma wyłącznie stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wniesienia skargi o wymierzenie grzywny, nie zaś zdarzenia i czynności, które wystąpiły po tej dacie. W konsekwencji zatem datami granicznymi, zakreślającymi okres objęty kontrolą sądową, będą 29 kwiecień 2019 r. (dzień doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi) i 19 czerwca 2019 r. (dzień złożenia skargi do sądu). Wskazać w tym miejscu należy, iż w przypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona, i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 35 § 3 w zw. z art. 36 k.p.a., jednakże nadal ma zastosowanie reguła wynikająca z art. 35 § 5 k.p.a., iż do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W badanej sprawie organ, w myśl art. 153 u.p.p.s.a., miał obowiązek uwzględnić wskazania co do dalszego postepowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 lutego 2019 r., tj. w pierwszej kolejności wezwać skarżącego do wykazania w jakim zakresie żądane przez niego informacje, mają szczególnie istotne znaczenie dla interesu publicznego, zakreślając mu jednocześnie termin na udzielenie odpowiedzi. Dopiero po upływie zakreślonego terminu lub wcześniejszym udzieleniu przez skarżącego odpowiedzi organ miał podjąć kolejne czynności, czyli bądź to udzielić informacji przetworzonej jeśli uzna wniosek za uzasadniony, bądź też w przeciwnym razie wydać decyzję odmawiającą udzielenia informacji, jakiej żąda strona. W sprawie nie budzi wątpliwości, iż organ w ostatnim zakreślonym przez Sąd 14-dniowym terminie skierował odpowiednie wezwanie do skarżącego, jednakże nie z winy spółki przesyłka ta nie została doręczona adresatowi. W aktach postępowania administracyjnego, jak też w aktach sądowych IV SAB/Wr 2/19, figurował tylko adres, na który przesyłka została wysłana, zaś adwokat, który był pełnomocnikiem strony w tamtym postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie miał pełnomocnictwa, które mogłoby upoważniać go do reprezentowania skarżącego w sprawie udzielenia informacji publicznej. Zdaniem Sądu w tak przedstawionym stanie faktycznym nie można przedstawić organowi na dzień 19 czerwca 2019 r. zarzutu bezczynności w zakresie wykonania prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 6 lutego 2019 r., gdyż okolicznością od niego niezależną była niemożność prawidłowego doręczenia skarżącemu wezwania do wykazania w jakim zakresie żądane przez niego informacje, mają szczególnie istotne znaczenie dla interesu publicznego. Z tych też względów, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.