IV SA/Wr 256/16

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. K. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej i umorzenia postępowania w części dotyczącej strony: [...] sp. z o.o. z/s w [...] postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 grudnia 2016 r. oddalił w całości skargę. Na urzędowym formularzu z dnia 9 stycznia 2017 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego (rubryka nr 4.2). W jego uzasadnieniu podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z renty w kwocie [...] zł netto, a zobowiązania i stałe wydatki wynoszą 520 zł. Podał, że posiada ½ domu o wartości [...] zł i nie posiada innych nieruchomości oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych. Wyjaśnił, że wnosi o przyznanie prawa pomocy ze względu na zbyt małe dochody. W załączeniu przesłał orzeczenie o [...] stopniu niepełnosprawności, z którego wynika m. in., że może podjąć pracę w warunkach chronionych. Następnie pismem referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2016 r. wezwano skarżącego na podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego: - do nadesłania kopii dokumentów źródłowych i wyjaśnień dotyczących aktualnej sytuacji majątkowej, tj.: dowodów potwierdzających aktualną wysokość dochodów wnioskodawcy (trzy ostatnie odcinki emerytury lub renty, aktualna decyzja: ZUS, urzędu pracy lub opieki społecznej przyznająca świadczenia, umowa o pracę, zlecenie lub o dzieło, stypendia, honoraria i inne), wyjaśnienia, czy skarżący jest obecnie zatrudniony w zakresie [...] w [..] Sp. z o. o. w [...] na podstawie umowy zlecenie, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej do Sądu decyzji oraz czy zatrudnienie to ustało i kiedy, należało nadesłać także umowę zlecenie i dokumenty potwierdzające wysokość wynagrodzenia netto z tego tytułu w okresie ostatnich sześciu miesięcy np. wyciągi z kont bankowych, zaświadczenie z zakładu pracy oraz ewentualne dokumenty potwierdzające kiedy ustało to zatrudnienie np. wspomniane zaświadczenie zakładu pracy); wyciągów ze wszystkich kont bankowych i lokat bankowych, kart kredytowych za ostatnie trzy miesiące wnioskodawcy; zaświadczenia z Urzędu Pracy potwierdzającego, że wnioskodawca i ewentualnie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym są zarejestrowane jako osoby bezrobotne z prawem do zasiłku lub bez tego prawa (poszukujące pracy); dowodów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, leki, telewizja, podatek od nieruchomości, czynsz, raty kredytów i pożyczek i inne), zeznania podatkowego za 2015r., dokumenty potwierdzające ewentualne zajęcie komornicze, wyjaśnienia czy skarżący otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności (należało nadesłać także decyzje przyznającą ten zasiłek), wyjaśnienia do kogo należy tytuł prawny do lokalu, który skarżący podał jako adres zamieszkania oraz kto jest poza skarżącym współwłaścicielem domu o powierzchni [...] m2. W piśmie tym podano, że dokumenty należy nadesłać w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że pismo to skarżący odebrał w dniu 23 stycznia 2017 r. Skarżący w odpowiedzi na to wezwanie w dniu 14 lutego 2017 r. przesłał do Sądu oświadczenie z dnia 13 lutego 2017 r., w którym podał, że od lutego 2017 r. podjął pracę w [...] jako osoba niepełnosprawna. Skarżący nadesłał wraz z tym pismem dwa świadectwa pracy, z których wynika, że był zatrudniony przez Agencję Pracy Tymczasowej [....]sp. z o. o. w [...] (dalej; Agencja Pracy Tymczasowej) w pełnym wymiarze czasy pracy na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony w okresie od [..] lipca 2014 r. do [...] stycznia 2016 r. i od [...] stycznia do [...] kwietnia 2016 r., a także informację o podstawowych warunkach zatrudnienia pracownika tymczasowego sporządzona przez powyższą Agencję, gdzie w danych pracodawcy wpisano [...] sp. z o. o. Informacja ta została podpisana przez skarżącego i specjalistę Agencji ds. rekrutacji i kadr i wynika z niej, że pracownik tymczasowy otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze wraz z dodatkami wyłącznie na konto bankowe (pkt V pkt 1 i 2). Przedłożył także wyciąg z rachunku bankowego za okres od 17 grudnia 2016 r. do 16 stycznia 2017 r., z którego wynika m. in., że [...] stycznia 2017 r. otrzymał rentę w wysokości [...] zł, a w grudniu 2016 r. wypłacił z tego konta kwoty 500 zł i 300 zł i w styczniu 2017 r. również wypłacił 500 zł. Saldo końcowe wyniosło [...] zł. Nadesłał również zeznanie podatkowe za 2015 r., z którego wynika, ze dochód ze stosunku pracy wyniósł [...] zł, a dochód z działalności wykonywanej osobiście wyniósł [...] zł, a łączny dochód wyniósł [...] zł oraz przedłożył pierwszą stronę (strona1/3) umowy zlecenie z dnia [..] lipca 2014 r. zawartej pomiędzy skarżącym, a [...] sp. z o. o. w [...] na okres od [..] lipca 2014 r. do [...] czerwca 2017 r. dotyczącą świadczenia usług w zakresie [...], a także decyzję ZUS z dnia [...] stycznia 2017 r. o ponownym ustaleniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy, z której wynika, że renta wynosi [..] zł i przysługuje do dnia 31 stycznia [...] r. oraz opłaty za prąd w wysokości 91,60 zł miesięcznie i opłatę za telefon 105,70 zł, na której napisał, że opał i media wynoszą 300 zł miesięcznie. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W myśl art 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej p.p.s.a..) ustanowienie adwokata lub radcy prawnego obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowy. Na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane osobie fizycznej – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest w stanie pokryć kosztów ustanowienia tego pełnomocnika. Skarżący wykazał bowiem w niniejszej sprawie jedynie, że wysokość renty wyniosła w styczniu [...] zł (przelew na konto z dnia 12 stycznia 2017 r.) i że wysokość renty będzie wynosiła od lutego 2017 r. nadal [...] zł, co wynika z treści opisanej wyżej decyzji ZUS o ponownym ustaleniu renty na podstawie wniosku skarżącego z dnia 21 grudnia 2016 r. Z decyzji tej wynika nadto, że renta przysługuje skarżącemu do dnia 31 stycznia 2022 r., a więc, że świadczenie to zostało przyznane skarżącemu na okres pięciu lat, co pozwala przyjąć, że w tym kilkuletnim okresie skarżący będzie posiadał stałe źródło dochodu z tytułu renty oraz że świadczenie rentowe skarżący posiadał już w ubiegłym roku 2016 r., skoro decyzja dotyczy ponownego ustalenia renty na podstawie wniosku skarżącego z dnia 21 grudnia 2016 r. złożonego w organie rentowym. Skarżący nie wykazał natomiast w niniejszej sprawie w wiarygodny sposób, czy jest obecnie zatrudniony w zakresie [...] we wskazanej w piśmie referendarza sądowego spółce z o. o., czyli w [...] sp. z o. o. w [...] lub też czy ewentualnie zatrudnienie to ustało i w jakiej wysokości uzyskał dodatkowe wynagrodzenie netto z tytułu tego zatrudnienia w okresie ostatnich sześciu miesięcy. Wątpliwości tych nie usuwa oświadczenie skarżącego z dnia 13 lutego 2017 r. od lutego 2017 r., w którym wskazał jedynie, że od lutego 2017 r. podjął pracę w [...]. Oświadczenie to nie wyjaśnia, czy skarżący ma podjąć zatrudnienie we wspomnianej spółce, wymienionej w piśmie referendarza sądowego i czy zatrudnienie to ustało. Z uzasadnienia zaskarżonej do Sądu decyzji wynika bowiem, że skarżący zawarł z powyższą spółką umowę zlecenie na okres od [..] lipca 2014 r. do [..] czerwca 2017 r. Fakt zawarcia tej umowy, tj. wyłącznie określenie strony umowy i okres na jaki została zawarta, potwierdza także nadesłana przez skarżącego pierwsza strona tej umowy (k-107). Z tego niepełnego dokumentu nie wynika natomiast w jakiej wysokości skarżący miał otrzymać wynagrodzenie z tytułu wykonania tej umowy i czy miało ono być np. wypłacone na konto bankowe. Nadesłana pierwsza strona umowy zlecenie również nie wyjaśnia, czy skarżący w dalszym ciągu realizuje tą umowę i w jakiej ewentualnie wysokości uzyskał dodatkowe wynagrodzenie netto z tytułu tego zatrudnienia w okresie ostatnich sześciu miesięcy. Wątpliwości dotyczących posiadania dodatkowego źródła dochodu z tytułu umowy zlecenie lub wcześniejszego rozwiązania tej umowy nie usuwa również fakt przedłożenia rachunku bankowego jedynie za okres za okres od 17 grudnia 2016 r. do 16 stycznia 2017 r., z którego wynika m. in., że [...] stycznia 2017 r. skarżący otrzymał rentę w wysokości [...]zł, skoro skarżący został wezwany do przedłożenia tych rachunków, w tym również lokat bankowych, za dłuższy okres, tj. za okres ostatnich trzech miesięcy. Powyższe okoliczności miały na celu bowiem ustalenie rzeczywistej sytuacji dochodowej skarżącego tzn. czy dochód skarżącego stanowi tylko renta czy także umowa zlecenie i w jakiej wysokości skarżący uzyskał z tytułu tej umowy wynagrodzenie. Natomiast nadesłane przez skarżącego dwa świadectwa pracy potwierdzają fakt zatrudnienia i jego ustanie w innej spółce z o. o., w której skarżący był zatrudniony za pośrednictwem Agencji Pracy Tymczasowej w okresie od [...] lipca 2014 r. do [..]stycznia 2016 r. i od [...] stycznia do [...] kwietnia 2016 r. Wybiórcze udostępnienie danych dotyczących sytuacji dochodowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, ponieważ nie odzwierciedla pełnej sytuacji dochodowej strony. Dodatkowy dochód z tytułu umowy zlecenie zawartej na okres od [..] lipca 2014 r. do [...] czerwca 2017 r. ma wpływ na ocenę całokształtu wysokości dochodu skarżącego, jak również zadeklarowane przez skarżącego od lutego tego roku dodatkowe zatrudnienie w zakresie [...], przy czym skarżący nie wyjaśnił tytułu tego zatrudnienia (rodzaju umowy) ani też w jakiej wysokości będzie otrzymywał z tego tytułu wynagrodzenie. W tej sytuacji przyjąć należy, iż skarżący nie wykazał w wiarygodny sposób jaka jest rzeczywista wysokość jego dochodu. Skarżący nie nadesłał także dowodów potwierdzających wysokość wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem, co nie pozwala na ocenę, czy wydatki te są ponoszone w kwocie podanej we wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. w wysokości 520 zł. Skarżący wykazał jednie, że opłata za prąd wynosi 91,60 zł, a za telefon 105,70 zł. Na kopii opłaty za telefon podał zaś, że wydatki za media i opał wynoszą 300 zł, jednakże wydatki te w żaden sposób nie zostały udokumentowane. Dodać należy, że opisane pismo referendarza sądowego z dnia 27 października 2016 r. zostało sporządzone na podstawie art. 255 p.p.s.a, z którego wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja przepisu art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (post. z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt I OZ 38/12). Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Współpracy tej w niniejszej sprawie zabrakło. W tej sytuacji przyjąć należy, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a warunkujące przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Na stronie skarżącej zaś spoczywa obowiązek wykazania, poprzez nadesłanie żądanych dokumentów i wyjaśnień, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Z tych względów wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego nie zasługiwał na uwzględnienie. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.