IV SA/Wr 262/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant st. asystent sędziego Aleksandra Dobosiewicz- Sass po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 października 2014 r. sprawy ze skargi M. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia [...], nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. U. (dalej skarżący), utrzymało w mocy decyzję Kierownika Komórki Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] nr [...] działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta G. (dalej organ I instancji), orzekającą o zwrocie przez skarżącego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w okresie rozliczeniowym trwającym od 1 października 2012 r. do 30 września 2013r., w kwocie 5500 zł wraz z ustawowymi odsetkami (w skali 13 % rocznie). W uzasadnieniu decyzji organ II instancji relacjonując dotychczasowy przebieg postępowania wskazał, że w opisanej wyżej decyzji organu I instancji szczegółowo określono poszczególne składniki kwoty wyliczonej przez organ jako należność z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną w powołanym okresie świadczeniowym (daty wypłat, kwoty oraz daty naliczania odsetek ustawowych). Wskazano również, że decyzją z dnia [...] nr [...] przyznano osobie uprawnionej tj. M. U. świadczenie z funduszu alimentacyjnego okres od 1 listopada 2012 r. do 30 września 2013 r., w kwocie 500 zł . Wskazano ponadto, że dokonane przez skarżącego wpłaty w dniu 26 czerwca 2013r. w wys. 1000 zł, w dniu 3 lipca 2013 r., w wys. 1000 zł, w dniu 2 sierpnia 2013r. w wys. 600 zł pomniejszyły należności wynikające z decyzji z dnia [...] nr [...]. Od decyzji tej dłużnik alimentacyjny wniósł odwołanie, zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i nieuwzględnienie zmiany tego stanu według zaistniałych zdarzeń i wyroków sądowych mających związek ze sprawą. Skarżący wniósł uchylenie decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący wskazał, że już na etapie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego wielokrotnie informował organ, że obowiązek alimentacyjny spełnia poprzez ponoszenie pełnych kosztów utrzymania mieszkania (ok.140 m2), w którym zamieszkują alimentowani wraz z matką i starszą siostrą. Ponadto skarżący podkreślił, że wielokrotnie informował organ I instancji o okolicznościach wyłączających uprawnienie alimentowanych do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, tj. wykonywanie pracy zarobkowej, prowadzenie działalności gospodarczej i inne, a także zwracał się o przeprowadzenie w tym zakresie wywiadu środowiskowego. Ponadto skarżący nadmienił, że informował organ I instancji o utracie dochodów, jak również o dochodzeniu swoich roszczeń od alimentowanych na drodze sądowej. W konsekwencji prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] sygn. akt [...] skarżący został uniewinniony od zarzutu uporczywego uchylania się od alimentacji osób uprawnionych; wyr. z dnia [...] sygn. akt [...] zwolniono go z obowiązku alimentowania W. U. od dnia 1 czerwca 2012r. Z kolei wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...], zwolniono skarżącego z obowiązku alimentowania M. U. od dnia 1 lipca 2013r. Skarżący oświadczył ponadto, że pismem z dnia 15 listopada 2013r. zwrócił się do organu I instancji o umorzenie kwoty zobowiązania stanowiącego zadłużenie wobec funduszu alimentacyjnego. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję organu I instancji. Wskazując na treść art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz 1228 ze zm.) dalej ustawa organ II instancji wywiódł, że z przepisu tego wynika ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu organowi właściwemu wierzyciela świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami. Na organie właściwym wierzyciela ciąży zaś obowiązek wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych świadczeń, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania tych świadczeń. Należności podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów ustawy. Decyzja nakazująca zwrot wypłaconych świadczeń wydawana jest z urzędu po zaistnieniu jednej z przesłanek określonych w art. 27 ust. 3 ustawy. Jak wskazano dalej, zaskarżona decyzja została wydana w związku z zakończeniem okresu świadczeniowego 2012/2013. W tym okresie na rzecz osoby uprawnionej- syna skarżącego wypłacono kwotę 5500 zł, zatem skarżący ma obowiązek zwrotu tej kwoty wraz z odsetkami. Obwiązek zwrotu jest uzależniony wyłącznie od faktu wypłacenia środków z funduszu bez względu na istnienie okoliczności, które ewentualnie miały wpływ na te wypłaty ale zostały uwzględnione w taki sposób, że doprowadziłby do zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej świadczenia z funduszu. Tymczasem skoro decyzja z dnia [...], na mocy której przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. U. w kwocie 500 zł, za okres od dnia 1 listopada 2012 r. do 30 września 2013r. nie została w żaden sposób zmieniona ani uchylona, skarżący jest zatem zobowiązany do zwrotu sumy wypłaconych na jej podstawie kwot pieniężnych. Odnosząc się zaś do podnoszonej w odwołaniu argumentacji organ stwierdził, że nie ma ona znaczenia w niniejszej sprawie. Jednocześnie organ wskazał, że skarżący winien poinformować organ o fakcie zwolnienia go z obowiązku alimentacji z dniem 1 lipca 2013 r. względem M. U. na mocy wyroku z dnia [...] sygn. akt [...] ponieważ wypłacone po tym czasie świadczenia powinny zostać uznane za wypłacone nienależnie. Pouczono skarżącego także, że ewentualnie będzie domagać się wznowienia niniejszego postępowania stosownie do okoliczności stwierdzonych ewentualną decyzją organu I instancji w kwestii uznania za nienależnie pobrane świadczeń z funduszu alimentacyjnego przez M. U. W kwestii złożonego przez skarżącego wniosku o umorzenie zaległości względem funduszu alimentacyjnego wskazano, że materia ta będzie przedmiotem innego postępowania zakończonego odrębną decyzją i w tym postępowaniu organ będzie badał jego sytuację majątkową. Skarżący nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem złożył na nie skargę do tut. Sądu. Zdaniem skarżącego decyzja organu odwoławczego jest niezgodna z prawem bowiem przepisy ustawy nie upoważniały organu do żądania zapłaty świadczeń za okres od 1 lipca do 30 września 2013r. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Powoływany wyrok z dnia [...], na mocy którego ustał obowiązek alimentacyjny skarżącego wobec M. U. z dniem 1 lipca 2013r., stał się prawomocny z dniem [...]. Skarżący przekazał organowi I instancji informację o zapadłym wyroku w dniu [...] który mimo tej informacji w dniu [...] wydał decyzję o zwrocie wypłaconych świadczeń. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Sąd administracyjny uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest opisana wyżej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, zobowiązującą Skarżącego – jako dłużnika alimentacyjnego - do zwrotu wypłaconych na rzecz M. U. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r., wraz z ustawowymi odsetkami. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. – o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.). Przepis ten w ust. 1 tego stanowi, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W myśl ust. 2 tego artykułu, decyzję w sprawie zwrotu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania tych świadczeń. Dłużnikiem alimentacyjnym zaś, stosownie do definicji ustawowej zawartej w art. 2 pkt 3 omawianej ustawy, jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Posłużenie się przez ustawodawcę w redakcji ww. art. 27 ust. 2 zwrotem "organ właściwy wierzyciela wydaje (...) decyzję (...)" oznacza, że podjęcie w tym względzie rozstrzygnięcia nie zostało pozostawione uznaniu organu, lecz jest tzw. rozstrzygnięciem związanym. Oznacza to, że w sytuacji zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie organ ma obowiązek (a nie tylko może) wydać decyzję zobowiązująca dłużnika alimentacyjnego do zwrotu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń. Postępowanie wyjaśniające w sprawie nałożenia na dłużnika alimentacyjnego powyższego obowiązku jest zaś, w świetle tych regulacji prawnych, postępowaniem znacznie uproszczonym i sprowadza się w istocie do ustalenia czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy określone w niej świadczenia zostały osobie uprawnionej wypłacone (por. wyroki: NSA z dnia 5.10.2011 r. I OSK 800/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń, WSA z dnia 21.10.2010 r. II SA/Po 491/10, Lex nr 754443 ). Żadne inne okoliczności, w tym sytuacja materialna i osobista dłużnika alimentacyjnego, nie mają i nie mogą mieć wpływu na podjęte w tym względzie rozstrzygnięcie. Te kwestie będą miały dopiero znaczenie przy rozpoznawaniu sprawy o udzielenie ulgi w spłacie ww. należności na zasadzie art. 30 ust. 2 powołanej ustawy, o czym Kolegium pouczyło skarżącego w końcowej części uzasadnienia tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy skarżący wystąpił już z takim wnioskiem. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że decyzją z dnia [...] nr [...] przyznano osobie uprawnionej tj. M. U. świadczenie z funduszu alimentacyjnego okres od 1 listopada 2012 r. do 30 września 2013 r., w kwocie 500 zł a to wobec bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec skarżącego. Z akt sprawy nie wynika przy tym by decyzja ta została uchylona lub zmieniona. Nie kwestionowaną także okolicznością jest, że świadczenia te zostały uprawnionemu wypłacone. Skoro zatem skarżący był zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz syna i z obowiązku tego się nie wywiązywał, czego konsekwencją było wydanie przez organ I instancji ostatecznej decyzji przyznającej uprawnionemu świadczenia (które zostały mu wypłacone w terminach wskazanych w decyzji), to po zakończeniu okresu świadczeniowego określonego tą decyzją - z mocy art. 27 ust. 2 powołanej ustawy - organ właściwy wierzyciela zobligowany był do wydania rozstrzygnięcia nakazującego skarżącemu ich zwrot. Takiej też treści rozstrzygnięcie zapadło w niniejszej sprawie. To zaś oznacza, że decyzja tego organu i utrzymująca ją w mocy decyzja Kolegium oparte zostały na prawidłowo zinterpretowanych i zastosowanych przepisach prawa materialnego, a w toku ich podejmowania nie uchybiono w sposób istotny normom procedury administracyjnej. Tym samym wniesiona w tej sprawie skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Nadto należy wskazać, że nie uszło uwadze sądu, że wbrew stwierdzeniu zawartemu w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji skarżący w dniu 29 października 2013 r. przy okazji zapoznawania się z materiałem dowodowym poinformował, że w dniu [...] zapadło orzeczenie uchylające jego obowiązek alimentacyjny wobec M. U. z dniem 1 lipca 2013 r. (adnotacja k.3 akt administracyjnych). Jednakże wyrok ten stał się prawomocny z dniem 26 listopada 2013r. zatem po wydaniu decyzji o zwrocie należności z tytułu wypłaconych M. U. świadczeń. Zatem okoliczność ta nie ma wpływu na ocenę prawidłowości wydanych w tej sprawie decyzji o charakterze związanym. Nie ulega jednak wątpliwości, że okoliczność wygaszenia obowiązku alimentacyjnego na mocy prawomocnego wyroku za okres, w którym świadczenie to zostało wypłacone powoduje, że świadczenia te są nienależnie pobrane, kwestia ta winna być przedmiotem odrębnego postępowania przed właściwym organem. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.