IV SA/Wr 264/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.), Protokolant Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej I. uchyla decyzję I i II instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. na rzecz skarżącego J. W. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez J. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr [...] wydane na podstawie art. 29 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r . o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416) oraz § 3 ust. 7, § 4 ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. Nr 151, poz. 1594) oraz § 22 ust. 1 i 2, § 23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595), utrzymujące w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr [...] uznające J. W. zdolnym do służby wojskowej (kategoria A). J. W. został skierowany przez Wojskową Komendę Uzupełnień do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. celem ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej. W postępowaniu przed organem I instancji poborowy przedstawił wyniki badań z dnia 4 października 2006 r. przeprowadzonych w Wojskowym Szpitalu Klinicznym we W. na stężenie bilirubiny we krwi oraz zalecenie dla pacjentów z nadwrażliwością na leki. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. rozpoznała u poborowego nadwrażliwość na salicylany, które to schorzenie zakwalifikowała jako schorzenie określone w § 2 pkt 1 Załącznika Nr 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595)(zwane dalej rozporządzeniem). Zdaniem organu I instancji rozpoznane schorzenie kwalifikują poborowego jako zdolnego do czynnej służby wojskowej kategorii A. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia skonstatowano, że rozpoznanie stwierdzone na podstawie wykonanych badań nie stanowi przeciwwskazania do czynnej służby wojskowej. W odwołaniu od powyższej decyzji poborowy podniósł, że nadal choruje i jest uczulony alergicznie, cierpi na częste bóle głowy oraz wątroby, nie może przyjmować żadnych leków. Odwołujący zarzucił także , że w 1995 r. chorował na żółtaczkę i od tego czasu musi stosować dietę, również ze względu na stan zdrowia musiał przerwać studia. Wskazał, że objawy uczulenia to nie tylko wysypka, ale również opuchlizna głowy i całego ciała oraz drgawki. Na potwierdzenie swoich twierdzeń strona zaoferowała zaświadczenie lekarskie z dnia 11.09.2006r., z którego wynika, że od 2003 r. do chwili obecnej leczy się alergicznie. A ponadto w toku postępowania odwoławczego przedstawiła także kserokopię zaświadczeń lekarskich z dnia 4 stycznia 2007 r. oraz 27 lutego 2007 r. z Przychodni A. w B. kserokopię zaleceń dla pacjentów z nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy, kartę wypisowa ze Szpitala Wojewódzkiego w O. z dnia 2 listopada 2004 r., wynik badania stężenia bilirubiny we krwi z dnia 20 lutego 2007 r. Organ drugiej instancji w motywach zaskarżonego orzeczenia stwierdził, że w świetle zgromadzonych dokumentów oraz wykonanych na potrzeby orzecznicze badań lekarskich specjalistycznych – pulmonologicznego i alergicznego, dermatologicznego, internistycznego i laboratoryjnego oraz dodatkowo przeprowadzonych w trybie odwoławczym, dermatologicznego, alergologicznego, laboratoryjnego - nie wynika , aby stwierdzone u poborowego schorzenia upośledzały sprawność ustroju w stopniu uzasadniającym uznanie odwołującego za niezdolnego do służby wojskowej . W ocenie organu odwoławczego przedstawiona przez skarżącego dokumentacja medyczna w postaci kserokopii badań i zaświadczeń lekarskich oraz karty wypisowej z Izby Przyjęć Szpitala Wojewódzkiego w O. nie stoją w sprzeczności z przeprowadzonymi wynikami badań lekarskich specjalistycznych. Zdaniem organu odwoławczego stwierdzone schorzenia tj. nadwrażliwość na salicylany bez dolegliwości ze strony skóry i układu oddechowego oraz okresowe podwyższenie poziomu bilirubiny bez innych cech dysfunkcji wątroby, mieszczą się w zakresie pojęciowym § 2 pkt 1 i § 44 pkt 10 załącznika Nr 2 do rozporządzenia i kwalifikują stronę do kategorii A zdolności do służby wojskowej. W skardze na decyzję ostateczną J. W. podniósł zarzut naruszenia prawa procesowego polegającego na niedopełnieniu przez organ odwoławczy obowiązków wynikających z § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach . Nadto skarżący zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń z materiałem dowodowym przez przyjęcie, że jest zdolny do służby wojskowej. Wywodził, że stosownie do treści § 23 ust. 2 rozporządzenia wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia rozpatrując odwołania orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badania lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną . Zdaniem skarżącego zwrot " w razie potrzeby" zgodnie z intencją ustawodawcy winien być interpretowany jako zawsze w sytuacji gdy zachodzą wątpliwości. W jego ocenie organ odwoławczy uchybił powyższemu obowiązkowi, bowiem nie przeprowadzono żadnych badań , o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z kolei dokładne wyjaśnienie sprawy wymagało skierowania poborowego na badania specjalistyczne, które pozwoliłyby na dokonanie dokładnej oceny stanu jego zdrowia. Natomiast brak badań – w opinii skarżącego – doprowadził do sytuacji, w której osoba z ciężką astmą, realnie zagrażającą jego życiu uznana została za osobę zdolną do służby wojskowej. Tymczasem każdy wysiłek fizyczny u takiej osoby powoduje wystąpienie duszności, a organ zbagatelizował wystąpienie u strony astmy. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wnioskując o jej oddalenie, podtrzymała stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Dodatkowo podniosła, że w trybie odwoławczym przeprowadzono badania laboratoryjne, które wykluczyły możliwość potwierdzenia stwierdzonej w 1995 r. choroby Gilberta. Według strony przeciwnej materiał dowodowy nie stoi w sprzeczności z ustaleniami dokonanymi przez wojskowe komisje obu instancji, a zarzut nie uwzględnienia ciężkiej astmy zagrażającej życiu skarżącego nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonej dokumentacji, bowiem przedłożono tylko kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 27 lutego 2007r. z rozpoznaniem astma oskrzelowa, co nie daje podstaw do postawienia tak poważnej diagnozy . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone jest wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jako ugruntowany przedstawia się pogląd, wedle którego wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności poborowego do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114/97 – LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Oznacza to ,że rozstrzyganie o zdolności do służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału strony w tym postępowaniu. Wskazać jednak trzeba , że przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595) jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Natomiast w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie w pełnym zakresie. Stosownie do treści § 23 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby komisja ta może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie. Analiza materiału aktowego badanej sprawy wskazuje na to ,że skarżący na etapie postępowania odwoławczego przedłożył dokumentację medyczną w postaci kserokopii zaświadczenia lekarskiego z dnia 11 września 2006 r. , potwierdzającego, że leczy się od 2003r. z powodu alergii, kserokopie zaświadczeń lekarskich z dnia 4 stycznia 2007 r. oraz z 27 lutego 2007r. z Przychodni A., kserokopię zaleceń dla pacjentów z nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy, kartę wypisową ze Szpitala Wojewódzkiego w O. z dnia 2 listopada 2004 r., wynik badania stężenia bilirubiny we krwi z dnia 20 lutego 2007 r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia odniósł się tylko do części zaoferowanych przez stronę dowodów, konstatując, że nie zawierają one danych mogących powodować uzasadnione wątpliwości co do oceny badających dla potrzeb orzeczniczych lekarzy specjalistów. Brak jest natomiast jakiegokolwiek ustosunkowania się do kserokopii zaświadczenia z dnia 27 lutego 2007 r., z którego wynika, że rozpoznano u strony schorzenie w postaci astmy oskrzelowej. Tymczasem tego rodzaju schorzenie – jak wynika z przepisu § 35 pkt 6-9 Załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach- może powodować w zależności od stopnia zaawansowania choroby niezdolność do służby wojskowej. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ decyzyjny dysponując różnymi dowodami, nie może uchylać się od oceny wiarygodności tych dowodów, lecz obowiązany jest dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). Pominięcie bez uzasadnienia dowodu zaoferowanego przez stronę , który przeczy tezie przyjętej przez organ , świadczy o dowolnej ocenie materiału dowodowego . Według przepisu art. 107 §3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł , oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne- wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (por wyrok NSA z dnia 28 lipca 2000r. III SA 774/00 LEX nr 47320). Organ II instancji uchybił powyższemu obowiązkowi , bowiem w zaskarżonym orzeczeniu organ nie ocenił wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, a w szczególności nie uzasadnił przyczyny odmowy waloru dowodowego zaświadczenia z dnia 27 lutego 2007r. Pominięcie bez żadnego uzasadnienia wymienionego wyżej dowodu świadczy o niedostatecznie wnikliwym przeanalizowaniu całości materiału dowodowego i wynikających z niej okoliczności faktycznych . Natomiast prawidłowego uzasadnienia orzeczenia w tym zakresie nie może zastąpić stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, w której organ marginalizuje ten fakt jako jednostkowe zaświadczenie. Reasumując powyższe stwierdzić należy, że z przyczyn wskazanych wyżej pod adresem obu komisji wojskowych orzekających w sprawie musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 75 ,art. 77 §1, art. 80 oraz art. 107 §3 kodeksu postępowania administracyjnego, co w konsekwencji powoduje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego obu wydanych w sprawie decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o kosztach procesu oparto na przepisie art. 200 powołanej wyżej ustawy.