IV SA/Wr 272/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka- Ostrowska(spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia 5 lutego 2010 r. nr ... w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. na rzecz skarżącego R. S.kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych ) tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Przedmiotem skargi wniesionej przez R. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia 5 lutego 2010 r. Nr ... wydane z powołaniem się na przepisy art. 127 § 1 i 138 kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.)(zwane dalej rozporządzeniem MON z 2004 r.) utrzymujące w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ż. z dnia 14 października 2009 r. Nr ...uznające R. S. w grupie trzeciej niezdolnym do zawodowej służby w żandarmerii wojskowej (kat. N). Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ż. rozpoznała u R. S. następujące schorzenia: dyskopatię C5-C6 i C4-C5 z wyprostowaniem lordozy szyjnej, które to schorzenie zakwalifikowała jako schorzenie określone w § 34 pkt. 2 Załącznika Nr 2 rozporządzenia MON z 2004 r.; chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa jako schorzenie określone w § 34 pkt 5 Załącznika Nr 2 rozporządzenia MON z 2004 r. , upośledzenie rozróżniania barw jako schorzenie określone w § 14 pkt 5 rozporządzenia MON z 2004 r.; utratę zdolności żucia w 24 % jako schorzenie określone w § 24 pkt 1 wskazanego wyżej rozporządzenia. Zdaniem organu I instancji rozpoznane schorzenia kwalifikują stronę jako niezdolnego do zawodowej służby w żandarmerii wojskowej w grupie III Kat. N. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że ustaleń w zakresie objętym rozstrzygnięciem dokonano w oparciu o badania specjalistyczne i dokumentację medyczną badanego. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie oraz orzeczenie o zdolności do zawodowej służby wojskowej w Żandarmerii Wojskowej. Odwołujący podniósł , że organ nie rozpatrzył wszystkich okoliczności sprawy , a w szczególności faktu ,że do zawodowej służby wojskowej został powołany ze schorzeniami wymienionymi w orzeczeniu. W jego ocenie żadne ze stwierdzonych schorzeń nie powodują niezdolności do służby wojskowej. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. rozpatrując odwołanie nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia . Wskazała, że w świetle zgromadzonej dokumentacji orzeczniczo lekarskiej oraz wykonanych w trybie odwoławczym badań lekarskich specjalistycznych (psychologiczne, psychiatryczne ortopedyczne) wynika, że u strony występują następujące schorzenia: cechy osobowości niedojrzałej nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne, dyskopatia C4/C5, C5/C6 z wyprostowaniem lordozy szyjnej w obrazie rtg, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa szyjnego, mieszczące się w zakresie pojęciowym § 68 p.1, § 34 p.2, § 34 p. 5 z Załącznika Nr 2 do rozporządzenia MON z 2004 r. co kwalifikuje stronę w Grupie III do Kat. N – niezdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej w Żandarmerii. Zdaniem organu II instancji strona nie przedstawiła dokumentacji medycznej, zawierającej dane mogące poddać w wątpliwość ocenę badających dla potrzeb orzeczniczych lekarzy specjalistów. W skardze na decyzję ostateczną skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Skarżący podniósł , że organ odwoławczy wydając decyzję w dniu 5 lutego 2010 r. zobowiązany był orzekać na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80), które weszło w życie w dniu 2 lutego 2010 r. Wskazał, ze organ odwoławczy nie tylko działał na podstawie przepisów prawa, które utraciły moc prawną, ale także wskazał jako podstawę określenia stwierdzonych schorzeń przepisy rozporządzenia MON z 2004 r. Ponadto skarżący zarzucił , że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji rozpoznając u niego inne schorzenia. W tym zakresie organ pierwszej instancji u skarżącego rozpoznał upośledzenie rozróżniania barw oraz 24% utraty zdolności żucia, natomiast organ odwoławczy zdiagnozował u skarżącego cechy osobowości niedojrzałej nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wniosła o jej oddalenie , podnosząc że stosownie do art. 8 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 79, poz. 669) sprawy wszczęte i niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Natomiast postępowanie w sprawie wszczęte zostało w dniu 24 września 2009 r., a więc organ odwoławczy był zobligowany wydać decyzję w oparciu o dotychczasowe przepisy, a to rozporządzenia MON z dnia 10 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Na wstępie wskazać należy, że granicę sądowo-administracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumianej jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1§ 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji uzasadnia jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu prawnego. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod takim kątem Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał , że W do takiego naruszenia doszło. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892 ze zm.), zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie.. Z przytoczonego wyżej przepisu wynika, że w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej orzeczenia wojskowych komisji lekarskich są decyzjami administracyjnymi, a orzekające komisje są w rozumieniu przepisów k.p.a. organami administracji publicznej. Zatem, w zakresie nieunormowanym przepisami szczególnymi, należy stosować przepisy k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Niezależnie od tego wskazać należy, że zdolność do pełnienia służby komisja lekarska określa w orzeczeniu poprzez zaliczenie danego żołnierza do jednej z dwóch kategorii: - kategorii Z - zdolny do zawodowej służby wojskowej, co oznacza zdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego; - kategorii N - trwale lub czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego (art. 5 ust. 6 i 7 ustawy). Orzekanie komisji lekarskiej o zdolności do zawodowej służby wojskowej nie opiera się jednak na uznaniu tego organu, wynikającego ze specjalistycznej wiedzy jego członków. Ustawodawca określił bowiem sposób podejmowania takiego rozstrzygnięcia, wskazując w art. 5 ust. 7, że orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza lub innej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w ust. 6, właściwe wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej. Przewidział przy tym w art. 8 ust. 1 ustawy, że procedura odwoławcza od orzeczenia właściwej komisji lekarskiej powinna przebiegać na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Ponadto ustawodawca szczegółowo określił, poprzez sporządzenie odpowiedniego wykazu, jakie choroby lub ułomności należy uwzględnić przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej (art. 5 ust. 8 pkt 1 ustawy) oraz którą kategorię zdolności do zawodowej służby wojskowej należy orzec w razie stwierdzenia poszczególnych chorób lub ułomności (art. 5 ust. 9 ustawy). Zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przewidziane w sprawach z zakresu zdolności do służby wojskowej determinuje więc treść i formę orzeczeń wydawanych przez wojskowe komisje lekarskie. W tym zakresie nie ulega wątpliwości, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art.107 §3 kpa). Z kolei charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego . Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego jest działaniem, co do zasady, merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji jak i kontrolnym. Merytoryczny bądź merytoryczno-reformacyjny charakter mają w związku z tym również decyzje tego organu. Z tych względów również organ odwoławczy musi przestrzegać zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Przechodząc od ogólnych uwag na grunt okoliczności badanej sprawy wskazać należy, że decyzją ostateczną utrzymano w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji, jednocześnie jednak organ odwoławczy dokonał rozpoznania u skarżącego innych schorzeń, niż rozpoznane w trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji, a dodatkowo części schorzeń rozpoznanych przez organ pierwszej instancji w ogóle nie zdiagnozował. W tym zakresie organ pierwszej instancji rozpoznał upośledzenie rozróżniania barw oraz 24% utraty zdolności żucia, natomiast organ odwoławczy zdiagnozował u skarżącego cechy osobowości niedojrzałej nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne. Wskazać w tym miejscu należy, że zdiagnozowanie schorzenia i jego kwalifikacja na podstawie przepisów wykonawczych jest podstawową i w zasadzie jedyną okolicznością dla ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej. W tym zakresie istotne jest, aby okoliczność ta została wszechstronnie wyjaśniona przez dwie instancje zgodnie z wymogami art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego. Te różniące się w opisie i nie tożsame w rozpoznaniu schorzenia , nie zostały przez organ odwoławczy w ogóle wyjaśnione, co uniemożliwia kontrolę Sądu w zakresie poprawności ich ustalenia , także dlatego, że orzeczenie organu I instancji nie zawiera uzasadnienia, co narusza również art.107 § 3 k.p.a. Jak już wskazano wyżej , charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego . Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy, wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Dlatego też Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. działając jako organ odwoławczy, dokonując odmiennego w porównaniu z tym , co ustalił organ I instancji, rozpoznania w zakresie stwierdzonych schorzeń , powinna w swym orzeczeniu, a nie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia , to rozpoznanie skorygować , nawet choćby nie wpływało to na kwalifikację orzeczniczą rozpoznania i kategorię zdolności do zawodowej służby wojskowej. Wydane, zatem w analizowanej sprawie decyzje były dotknięte wskazanymi wadami w odniesieniu do ich uzasadnienia, a dodatkowo rozstrzygnięcie organu odwoławczego podjęte zostało z naruszeniem wyrażonej w art. 15 kodeksu postępowania zasady dwuinstancyjności , co w konsekwencji obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego obu wydanych w sprawie decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Natomiast z powodu naruszenia przepisów postępowania we wskazanym wyżej zakresie przedwczesne jest – zdaniem Sądu- na tym etapie ustosunkowanie do zarzutów naruszenia prawa materialnego i oceny , które przepisy wykonawcze powinny mieć zastosowanie do rozpoznania niniejszej sprawy .