IV SA/Wr 274/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Protokolant Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 lipca 2011 r. sprawy ze skargi T. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie Odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpatrzeniu odwołania T. J. od decyzji Kierownika Działu Świadczeń w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] nr [...], podjętej po wznowieniu postępowania w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] nr [...], przyznającej stronie dodatek mieszkaniowy na okres od dnia 1 czerwca 2009 r. do dnia 30 listopada 2010 r., w wysokości 105,10 zł miesięcznie oraz odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 3 ust. 1 i ust. 3, art. 6 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, kwestionowaną decyzję utrzymało w mocy. W jej uzasadnieniu Kolegium podało, że decyzją z dnia [...] nr [...] organ pierwszej instancji przyznał T.J. od dnia 1 czerwca 2009 r. na okres 6 miesięcy, dodatek mieszkaniowy w kwocie 105,10 zł miesięcznie. Przyznanie tego dodatku nastąpiło na złożony w dniu 5 maja 2009 r. wniosek o uzupełnianie wydatków ponoszonych na zamieszkiwane jednoosobowo, na podstawie umowy najmu, mieszkania należącego do Gminy W., przy placu I. L. P. we W. o powierzchni użytkowej 19,68 m2, z centralnym ogrzewaniem, dostawą ciepłej wody i gazu przewodowego. We wniosku i w deklaracji o wysokości dochodów z okresu trzech miesięcy przed złożeniem wniosku T.J. podał bowiem, że jego dochody pochodziły ze zbiórki surowców wtórnych oraz z pomocy finansowej jego siostry. Zadeklarowana suma dochodów z lutego, marca i kwietnia 2009 r., wynosiła 2.014,40 zł, tj. średnio 674,80 zł miesięcznie. Biuro Obsługi Klienta nr [...] Zarządu Zasobu Komunalnego potwierdziło wydatki mieszkaniowe z kwietnia 2009 r., w kwocie 206,32 zł. Na podstawie tych danych organ przyznał wnioskodawcy dodatek mieszkaniowy. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] organ wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją o przyznaniu dodatku mieszkaniowego. Wznowienie postępowania nastąpiło w związku z pismem Dyrektora [...] Oddziału Banku Z. [...] we W. z dnia 6 sierpnia 2010 r., stanowiącym odpowiedź na pytanie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., iż zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego we W. z dnia [...], sygn. akt [...] z powództwa T.J., Bank Z. [...] [...] Oddział we W. przekazał w dniu 25 lutego 2009 r. na rachunek wskazany przez powoda zasądzoną od Banku kwotę 549.725,41 zł. Dochodu tego, uzyskanego w okresie trzech miesięcy miarodajnych dla przyznania dodatku mieszkaniowego, strona nie ujawniła w deklaracji o wysokości dochodów z okresu lutego, marca i kwietnia 2009 r. Kończąc wznowione postępowanie administracyjne, organ decyzją z dnia [...] nr [...], podjętą na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję z dnia [...] nr [...] przyznającą T.J. od dnia 1 czerwca 2009 r. do dnia 30 listopada 2010 r., tj. na okres 6 miesięcy dodatek mieszkaniowy i na podstawie art. 7 ust. 1 i ust. 1a oraz art. 3 i art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego na okres 6 miesięcy od dnia 1 czerwca 2009 r. Podjęcie tego rozstrzygnięcia organ uzasadnił brzmieniem art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, który definiuje dochody dla celu przyznania dodatku mieszkaniowego. W świetle tego przepisu środki finansowe przekazane w dniu 25 lutego 2009 r. przez Bank Z. [...], na rachunek wskazany przez stronę, stanowiły dochód jego jednoosobowego gospodarstwa domowego. Nie ma znaczenia okoliczność, że T.J. wskazał konto kancelarii adwokackiej. W ocenie organu faktyczne dochody T.J. w okresie lutego, marca, kwietnia 2009 r. wynosiły zatem 522.949,81 zł miesięcznie, nie licząc kwoty 28.800 zł kosztów zastępstwa procesowego, którą otrzymał pełnomocnik. Odwołujący się od tej decyzji twierdzi, że w czasie, gdy w dniu 5 maja 2009 r. składał wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie posiadał dochodów innych niż wykazane w oświadczeniu (deklaracji o wysokości dochodów). Zaliczenie otrzymanego odszkodowania do jego dochodów uważa za absolutny błąd i nieporozumienie graniczące z absurdem. Uważa, że nie ma żadnego obowiązku prawnego tłumaczyć się z legalnych pieniędzy, a działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej uważa za ingerencję w jego prywatność. Może jedynie wyjaśnić, że sprawa odszkodowania ciągnęła się latami, a w tym okresie w większości pozostawał bez pracy i środków do życia, nawet zasiłek dla bezrobotnych był zajmowany w 60 % przez komornika z tytułu zaległości alimentacyjnych. Odwołujący się uważa, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej robi - upokarzający go - użytek z donosu. Informuje, że obecnie, po opłaceniu niektórych zobowiązań (czynsz, media, alimenty), żyje na granicy ubóstwa i nie ma możliwości zwrotu przyznanego dodatku mieszkaniowego. Wnosi o anulowanie decyzji organu z dnia [...]. Jak dalej wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze dodatek mieszkaniowy może być przyznany tylko najuboższym, gdy dochody uzyskane w okresie trzech miesięcy przed złożeniem wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, przez osobę samotnie mieszkającą i gospodarującą w lokalu mieszkalnym, do którego ta osoba ma tytuł prawny, nie przekraczają 175 % najniższej emerytury obowiązującej w miesiącu, w którym złożono wniosek. W maju 2009 r. najniższa emerytura wynosiła 675,10 zł, a 175 % najniższej emerytury równało się kwocie 1.181,43 zł. Ponadto, warunkiem przyznania dodatku mieszkaniowego określonym w art. 6 ust. 1 i ust. 2 było, aby część dochodu odpowiadająca 15 % (w razie uzyskiwania dochodu w przedziale do 149 % najniższej emerytury) albo 20 % (w razie uzyskiwania dochodu w przedziale od 150 % do 175 % najniższej emerytury), nie wystarczała na pokrycie wydatków mieszkaniowych ponoszonych w miesiącu, w którym złożono wniosek. Dodatek mieszkaniowy tylko uzupełnia brakującą kwotę do pełnego pokrycia miesięcznych wydatków mieszkaniowych. Powołany w uzasadnieniu decyzji organu przepis art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych definiujący dochód dla celu przyznania dodatku mieszkaniowego wyraźnie stanowi, że: "Za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu." Dalsze postanowienia przepisu art. 3 ust. 3 ustawy zawierają wyliczenie takich przychodów, których nie wlicza się do dochodu miarodajnego dla przysługiwania dodatku mieszkaniowego, które organ przytoczył w uzasadnieniu swej decyzji i których nie wliczył do dochodu strony. Jak wynika ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, odszkodowanie w kwocie 290.000 zł i odsetki w kwocie 230.925,41 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 28.800 zł, zasądzone powołanym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 5 stycznia 2009 r., zostało przekazane w dniu 25 lutego 2009 r. przez Bank Z. [...] na konto wskazane przez odwołujacego się. Odszkodowanie i odsetki zaliczały się więc do dochodów uzyskanych w okresie lutego, marca i kwietnia 2009 r. Do dochodu nie zaliczały się koszty zastępstwa procesowego w kwocie 28.800 zł, które organ pominął, jako koszty uzyskania przychodu zgodnie z definicją art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Dochody w takiej wysokości oczywiście umożliwiały pokrywanie wydatków mieszkaniowych, które wynosiły zaledwie 206,32 zł miesięcznie, zatem dodatek mieszkaniowy stronie nie przysługiwał. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje spłacanie długów lub nieposiadanie tych środków finansowych w czasie wydania decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy. Ustalanie dochodów osób ubiegających się o świadczenie pieniężne z funduszy publicznych na ich prywatne potrzeby należy do prawnie dopuszczalnych czynności urzędowych, także przez zasięganie informacji w bankach, nie stanowi to ingerencji w prywatność tych osób, ani nie jest upokarzającym użytkiem uczynionym z donosu. Rozstrzygnięcie organu w decyzji z dnia [...] nie obejmuje zamieszczonej w Uwadze informacji o przepisie art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych o obowiązku zwrotu w podwójnej wysokości nienależnie przyznanych kwot dodatku mieszkaniowego. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku ustanawia bezpośrednio wskazany przepis ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Z powyższą decyzją T.J. nie zgodził się, zaskarżając ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze podniósł szereg zarzutów dotyczących błędnej oceny przez organy orzekajace jego sytuacji dochodowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z kolei, po myśli art.156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Sąd w obecnym składzie stwierdził, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzającą ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, co niewątpliwie, biorąc pod uwagę brzmienie wyżej przywołanych przepisów prawa, stanowiło podstawę do stwierdzenia ich nieważności. Zgodnie z art. 150 § 1 i 2 k.p.a. organem właściwym do wznowienia postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. (...). W niniejszej sprawie, decyzją organu I instancji utrzymaną w mocy przez zaskarżoną decyzję, po wznowieniu postępowania administracyjnego, uchylono decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] o przyznaniu skarżącemu dodatku mieszkaniowego na wskazany w tej decyzji okres. Decyzją tą jednocześnie orzeczono o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego w tym okresie. Niemniej jednak, z akt administracyjnych sprawy wynika, że od decyzji Kierownika Ośrodka z dnia [...] skarżący złożył odwołanie, rozpoznane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] nr [...]. Tym samym stwierdzić należy, że Kierownik Ośrodka nie miał kompetencji do orzekania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]. Zgodnie bowiem z art. 150 § 1 kpa wyłącznie właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji, a tym organem w niniejszej sprawie było Kolegium. Tylko zatem ten organ był właściwy aby rozpoznać sprawę w postępowaniu wznowieniowym. W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Orzeczenie w punkcie II sentencji wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 tej ustawy.