IV SA/Wr 275/08

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] Nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego zarządza: pozostawić bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na zarządzenie wzywające do uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 200 zł, skarżący wraz z zażaleniem na ww. zarządzeniem złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując w uzasadnieniu, iż stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "d" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym- zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) winien być ustawowy zwolniony od kosztów sądowych. Dodał, iż pomimo osiągania przez niego i jego żonę dochodu sytuacja finansowa ich rodziny jest trudna z uwagi na ciążące na nich zadłużenie (posiadają kredyt w wysokości 80.000 zł zaciągnięty na zakup domu). W dniu 4.07.2008 r. doręczono - w trybie art. 72 u.p.s.a. - wnioskodawcy wezwanie do wypełnienia i przesłania do tutejszego Sądu w terminie 7 dni formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej "PPF" pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Uwzględniając wniosek skarżącego zarządzeniem z dnia 15.07.2008 r. referendarz sądowy przedłużył wnioskodawcy termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy do dnia 18.08.2008 r. Skarżący w piśmie z dnia 18.08.2008 r. oświadczył, że nie jest w stanie zrealizować wytycznych zawartych w wezwaniu z dnia 30.06.2008 r. Wnioskodawca dotychczas nie przesłał do Sądu na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie mu prawa pomocy. Na wstępie wskazać należy, iż podstawową zasadą przyjętą w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez stronę postępowania kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie, a w szczególności chodzi tu o obowiązek uiszczenia przez stronę inicjującą postępowanie sądowe należnego wpisu sądowego (art. 199, art. 219 i art. 230 u.p.s.a.), chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zwolnienia z kosztów sądowych przewidziane w powołanej ustawie (z mocy prawa i na wniosek strony) i w innych ustawach szczególnych, jako odstępstwa od zasady ogólnej wymagają ścisłej interpretacji. Sąd opierając się na kryteriach określonych w poszczególnych ustawach i wydanych na ich podstawie aktach wykonawczych ocenia czy dana sprawa lub podmiot objęte są zakresem ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Bezsprzecznie zaskarżona decyzja o odmowie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego mieści się w kategorii tzw. "spraw mieszkaniowych", a nie jak sugeruje skarżący- "spraw ze stosunku pracy i stosunków służbowych". A zatem bezzasadne są twierdzenia wnioskodawcy sugerujące, iż przysługuje mu w sprawie ustawowe (na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "d" u.p.s.a.) zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 252 § 2 u.p.s.a. warunkiem skuteczności wniosku o przyznanie prawa pomocy jest złożenie go na urzędowym formularzu, według wzoru określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w formie innej niż przewidziana przepisami nie wywołuje skutków prawnych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2004 r., sygn. akt FSK 139/04, Prz.Podat. 2004/7/53) i stosownie do treści art. 257 u.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 pkt 6 u.p.s.a. należy pozostawić taki wniosek bez rozpoznania, o czym orzeczono jak w sentencji. Na marginesie można wskazać, iż pismo skarżącego z dnia 18.08.2008 r. nie zawiera okoliczności, które wskazywałyby na istnienie przeszkód uniemożliwiających wnioskodawcy niezwłoczne wypełnienie i przesłanie do Sądu doręczonego mu formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z treści wezwania Sądu jasno zresztą wynikało, iż rygor pozostawienia wniosku bez rozpoznania dotyczy tylko nie złożenia w terminie 7 dni formularza. Podkreślić należy, iż jest to wzór urzędowy i Sąd nie jest uprawniony do zwalniania kogokolwiek z obowiązku składania tego formularza. Postępowanie w przedmiocie przyznanie prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie takiej osoby jest wykazanie (tj. przekonanie Sądu) za pomocą wszelkich dostępnych środków, iż spełnia przesłanki do przyznania takiej pomocy. Żądanie złożenie wymienionych w wezwaniu dokumentów miało na celu ułatwienie wnioskodawcy wykazanie zasadności wniosku, a ich brak- zgodnie z wezwaniem- skutkować mógł odmową uwzględnienia wniosku. Zauważyć przy tym należy, iż większość z żądanych we wezwaniu zaświadczeń i wyjaśnień nie wymagała wizyty w urzędach, gdyż powinny one być w posiadaniu wnioskodawcy. Uprawnienie Sądu do żądania od składającego wniosek złożenia stosownych dokumentów obrazujących jego sytuację finansową i majątkową przewidują przepisy ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku ... . To w interesie skarżącego winno leżeć aby jego wniosek o przyznanie prawa pomocy był jak najszybciej rozpoznany. Dotychczasowe postępowanie skarżącego wskazuje, iż widać nie zależy mu na tym, by złożona przez niego skarga była szybko rozpoznana, gdyż blokując postępowanie w kwestii wpisu sądowego (skarżący nie uiszcza wpisu sądowego, a jednocześnie odmawia złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w wymaganej formie) uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu.