IV SA/Wr 277/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 27 października 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu L. F. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 września 2008r. w sprawie ze skargi L. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o figurowaniu w rejestrze osób bezdomnych postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego L. F. złożył wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia[...] , sygn. akt IV SA/Wr 277/08 oddalającym jego skargę na oznaczoną wyżej decyzję w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. Uzasadniając wniosek twierdził, że z powodu bezdomności i ubóstwa nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Według oświadczenia skarżącego zawartego w piśmie z dnia 15 września 2008r. prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, nie ma innych osób na utrzymaniu, nie ponosi wydatków związanych z zakupem leków, nie posiada nieruchomości, przedmiotów i papierów wartościowych. Jak wynika z przedłożonego zaświadczenia o zarobkach jego wynagrodzenie netto ze stosunku pracy wyniosło w czerwcu 2008 r. 1370,06 zł, w lipcu 2008r. 1302,47 zł, w sierpniu 1123,65 zł. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący przedłożył ponadto wyciąg z konta bankowego. Postanowieniem z dnia 17 września 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W dniu 29 września 2008r. skarżący złożył osobiście w tut. Sądzie pismo z tej samej daty nazwane "oświadczenie", w którym podał, że dotyczy ono miedzy innymi postanowienia Sądu z dnia 17 września 2008r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 30 września 2008r. został wezwany do sprecyzowania w/w pisma przez wskazanie jego charakteru. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w zakreślonym terminie skarżący złożył pismo z dnia 13 października 2008r. nazwane "sprzeciw od postanowienia z dnia 17 września 2008r.", domagając się jego uchylenia i przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Podał, że jest osobą ubogą w związku ze swoją bezdomnością , miesięcznie przeznacza na wyżywienie 600-700 zł stołując się w różnych punktach na terenie Wrocławia, ponieważ nie posiada miejsca do samodzielnego przygotowania posiłków a następnie ich spożycia. Na dzień składania wniosku posiadał zaoszczędzone środki w wysokości 350 zł, które gromadzi na opłacenie kursu maturalnego ewentualnie na koszty wynajęcia odpowiedniego mieszkania na rynku komercyjnym. Jego zdaniem referendarz sądowy odmawiając przyznania prawa pomocy bezpodstawnie powołał się na kwotę kryterium dochodowego wynikającego z ustawy o pomocy społecznej, bowiem zarówno wskazana kwota wynikająca z ustawy, jak i sama ustawa nie mają zastosowania do postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Zarzucił, że jest dyskryminowany ze względu na brak rodziny i brak mieszkania, co stanowi naruszenie art.32 i art 45 ust.1 w zw. z art.3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz ratyfikowanych umów międzynarodowych, w tym Paktu Praw Obywatelskich i politycznych z 1966r. ( art. 14 ust. 1 i art. 26 ). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a). W powołanych przepisach określono przesłanki, które musi spełniać osoba fizyczna wnioskująca o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Brzmienie cytowanych przepisów wskazuje na to, że w razie spełnienia warunków, o których mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. sąd winien przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3). Przy czym ciężar dowodu w tym zakresie zgodnie z art. 246 §2 p.p.s.a. spoczywa na stronie ubiegającej się o prawo pomocy, która musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania. Natomiast do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazaną w tym przepisie przesłankę. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). W takiej sytuacji osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna uwzględnić w swoich wydatkach koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy środki te okażą się niewystarczające może zwrócić się o pomoc państwa. Rozważając możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, Sąd musiał rozważyć także wysokość obciążeń finansowych, jakie skarżący jest zobowiązany ponieść oraz jego sytuację materialną i w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez niego kosztów postępowania związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając pod takim kątem przedmiotowy wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaistniały podstawy do jego uwzględnienia. Skarżący wykazał, że nie jest w stanie pokryć kosztów pomocy prawnej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wprawdzie obecnie skarżący uzyskuje stałe dochody ze stosunku pracy, jednakże ich wysokość - średni dochód ze stosunku pracy za okres od czerwca 2008 r. do sierpnia 2008 r. wyniósł około 1200 zł netto - nie pozwala w ocenie Sądu na zgromadzenie stosownych oszczędności na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Także jego sytuacja życiowa (brak stałego miejsca zameldowania) oraz zadeklarowana i potwierdzona dokumentami sytuacja materialna (minimalne oszczędności w kwocie 350 zł przeznaczone na wynajęcie mieszkania) przemawiają za uwzględnieniem zgłoszonego wniosku. Niezależnie od tego ustanowienie dla skarżącego na obecnym etapie sprawy profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego uzasadnione jest nie tylko warunkiem określonym przepisem art. 175§1 p.p.s.a,, przewidującym wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, ale uwzględnia również jedną z fundamentalnych zasad wyrażonych w art. 45 Konstytucji RP, to jest prawo do sądu , w tym sądu drugiej instancji. Wobec powyższego podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.