IV SA/Wr 277/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie Sędzia NSA – Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA – Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz określenia związku poszczególnych chorób i ułomności ze służbą wojskową i inwalidztwa I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję w części dotyczącej orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej; II. odrzuca skargę w pozostałym zakresie; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części określonej w pkt I. Decyzją z dnia [...], nr [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ż. na podstawie ogólnie powołanych przepisów: ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179, poz. 1750 ze zm.), k.p.a., ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r., nr 8, poz. 66 ze zm.), rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. nr 151, poz. 1594 ze zm.), rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 133, poz. 1422 ze zm.); dalej rozporządzenia, uznała W. J. niezdolnym do zawodowej służby wojskowej – kat. "N", rozpoznając u niego: A) schorzenie powodujące niezdolność od zawodowej służby wojskowej: 1) rak jądra lewego (seminoma) leczony operacyjnie – amputacją (§ 83 pkt 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia stanowiącego wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa, zwanego dalej. zał. do rozporządzenia), B) schorzenia współistniejące: 2) obustronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich (§ 21 pkt 1 zał. do rozporządzenia), 3) antygenemia HBs ( § 44 pkt 13 zał. do rozporządzenia). W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że "schorzenia ad. 1, 2 i 3 rozp: szczególne warunki i właściwości służby wojskowej nie przyczyniły się do ich powstania". Wskazano, że schorzenia wymienione w punkcie 1, 2, 3 nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Skarżącego zaliczono do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową i do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową powstałego wskutek wypadku/choroby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze. Wskazano również, że inwalidztwo istnieje od października 2009 r., a termin badania kontrolnego wyznaczono do października 2011 r. W odwołaniu od tej decyzji W. J. podniósł, że nie zgadza się z wydanym orzeczeniem. Zdaniem skarżącego zgodnie z rozporządzeniem, tj. § 83 pkt 1 nowotwory złośliwe wszystkich rodzajów i stopni w zależności od wyników leczenia kwalifikują żołnierza zawodowego jako niezdolnego lub zdolnego do zawodowej służby wojskowej. W objaśnieniach szczegółowych do w/w paragrafu istnieje zapis, zgodnie z którym kwalifikacji należy dokonywać w zależności od wyników po zakończonym leczeniu. Skarżący wskazał, że orzeczenie w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej zostało wystawione w czasie, kiedy pozostawał w trakcie leczenia w Szpitalu Klinicznym w P. Ostatnia ocena stanu zdrowia zawarta w dokumentacji medycznej, którą zresztą przedstawił Komisji Lekarskiej w Ż. stwierdza całkowitą remisję choroby, co zdaniem skarżącego przemawia za dobrym rokowaniem związanym z leczeniem. Wniósł o uchylenie wydanej decyzji. Decyzją z dnia [...] nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., w oparciu o art. 127 § 1 i art. 138 kpa w związku z § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia, utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż po rozpatrzeniu odwołania i analizie całości dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Zdaniem organu odwoławczego, rodzaj i charakter schorzenia wymienionego w § 83 pkt 1 zał. do rozporządzenia w myśl obowiązujących przepisów orzeczniczych uzasadnia uznanie skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej natomiast aktualny stopień jego nasilenia - co wynika z przedstawionych dokumentów (remisja objawów), kwalifikuje do III grupy inwalidztwa. Wskazano, że załączona przez skarżącego dokumentacja medyczna w ocenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. potwierdza ustalenia odnośnie schorzenia określonego w pkt 1 zał. do rozporządzenia i nie stoi w zasadniczej sprzeczności zarówno z kwalifikacją orzeczniczą stopnia zdolności do zawodowej służby wojskowej, jak i określeniem grupy inwalidztwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu W. J. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji. Skarżący zarzucił, że organy orzekające uchybiły obowiązującym przepisom, tj. art. art. 7, 77, 107 § 3 kpa, naruszyły regulację wynikającą z paragrafu 83 pkt 1 zał. do rozporządzenia oraz bezpodstawnie zakwalifikowały skarżącego do Grupy I (kolumna 4 zał. do rozporządzenia), który jego zdaniem powinien być zakwalifikowany do Grupy II (kolumna 5 zał. do rozporządzenia). Skarżący wskazał, że z zapisu § 83 pkt 1, jak również objaśnień szczegółowych do tegoż zapisu wynika, że kwalifikacja powinna być przeprowadzona w zależności od wyników po zakończeniu leczenia. Tym samym do czasu zakończenia leczenia nie jest możliwe stwierdzenie zdolności bądź niezdolności do służby. Wskazał, że z przedłożonej przez niego dokumentacji lekarskiej wynika, że choroba na skutek podjętego leczenia znajduje się w stanie remisji i rokowania co do całkowitego wyzdrowienia na dzień 4 grudnia 2009 r. były dobre, a na dzień 1 lutego 2010 r. bardzo dobre (co wynika z przedłożonych zaświadczeń o stanie jego zdrowia). Skarżący zarzucił, że Komisje obu instancji nie uwzględniły powyższych okoliczności, przez co doszło do naruszenia przepisów rozporządzenia. Skarżący dodatkowo wskazał, że błędne zaliczenie go do grupy I ma o tyle istotne znaczenie, że do grupy tej kwalifikuje się osoby cierpiące na chorobę nowotworową jako niezdolne do zawodowej służby wojskowej, podczas gdy osoby zaliczone do grupy II mogą być zdolne bądź niezdolne do wymienionej służby, w zależności od wyników po zakończeniu leczenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu odwoławczego skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej z powodu rozpoznania u niego choroby nowotworowej. Zdaniem RWKL we W. decydującymi o kwalifikacji stanu zdrowia skarżącego były dotychczasowe wyniki leczenia – operacyjna amputacja jądra, a nie wyniki po ewentualnym zakończeniu leczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w zakresie dotyczącym związku chorób ze służbą wojskową i określenia inwalidztwa podlega odrzuceniu, gdyż od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia grupy inwalidztwa i jego związku lub braku związku ze służbą wojskową oraz związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. W dniu 27 października 1999 r. w sprawie sygn. akt III ZP 9/99 (OSNAP i US Nr 5, poz. 167 z 2000 r.) Sąd Najwyższy podjął uchwałę w Składzie Siedmiu Sędziów, zgodnie z którą: "Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w tej części, w której dotyczy zagadnienia związku choroby ze służbą wojskową w istocie regulowane jest przez przepisy prawa zabezpieczenia społecznego, czy też szeroko pojmowanych ubezpieczeń społecznych, co pozwala na przyjęcie, że orzeczenie tej komisji – jeżeli w swej treści zawiera ustalenie dotyczące związku choroby ze służbą wojskową – ma swoisty charakter prawny i wobec tego w tej właśnie części powinno być poddane tym regułom proceduralnym (w zakresie możliwości skierowania sprawy na drogę sądową), które właściwe są dla ubezpieczeń społecznych. W ogólności nie jest tu też bez znaczenia, że w ramach przeprowadzanej reformy ubezpieczeń społecznych, z jednej strony, doszło do większego wyodrębnienia i autonomii prawa ubezpieczeń społecznych, a z drugiej strony, poddania w szerszym zakresie regułom tego prawa także tych stosunków, które są następstwem powołania do odbycia niezawodowej i zawodowej służby wojskowej. To zaś przemawia za tym, by sprawy z zakresu zabezpieczenia społecznego były w całości poddane specjalnemu orzecznictwu do spraw pracy i ubezpieczeń społecznych, a nie sądownictwu administracyjnemu". Uchwała ta zachowała aktualność na gruncie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawy z (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. w części, w jakiej dotyczy związku chorób ze służbą wojskową i określenia inwalidztwa niewątpliwie nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Dodać trzeba, iż w zaskarżonym orzeczeniu brak jest prawidłowego pouczenia o przysługującym prawie wniesienia powództwa do sądu powszechnego w części dotyczącej związku chorób ze służbą wojskową i inwalidztwa. Jednakże nie wyklucza to możliwości zaskarżenia w tej części do sądu powszechnego orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...], nr [...]. W tej sytuacji skargę w tej części jako niedopuszczalną należało odrzucić, co orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skarga jest zasadna w części dotyczącej orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej. Do kompetencji sądu administracyjnego należy kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej będącego decyzją administracyjną organu wojskowego, pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z postanowieniami art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Uwzględniając powyższe na wstępie należy zauważyć, że na podstawie art. 1 pkt 4 lit. "f" i art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 79, poz. 669) z dniem 13 grudnia 2009r. straciło moc stanowiące materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia rozporządzenie. Jednak zgodnie z art. 8 ustawy nowelizującej z 24 kwietnia 2009 r. sprawy wszczęte i niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie tej ustawy prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Powyższy przepis decyduje o prawidłowości zastosowanej w sprawie podstawy rozstrzygnięcia. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości Negatywne dla skarżącego orzeczenie wydano na podstawie § 83 pkt 1 zał. do rozporządzenia rozpoznając u badanego raka jądra lewego (seminoma) leczonego operacyjnie – amputacją. Należy jednak wskazać, że zgodnie z treścią § 16 rozporządzenia: orzekając o zdolności do zawodowej służby wojskowej, wojskowe komisje lekarskie zaliczają jednocześnie daną osobę do jednej z kategorii zdolności do takiej służby, według Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia, dalej: zał. do rozporządzenia. Załącznik ten zawiera wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do pełnienia tej służby poza granicami państwa. Jak wynika z objaśnień szczegółowych do tego wykazu, osoby badane przez komisje lekarskie dzieli się na trzy grupy. Grupa I (kolumna czwarta wykazu) obejmuje kandydatów do służby w jednostkach reprezentacyjnych WP, kandydatów do służby w jednostkach desantowo-szturmowych, kandydatów do służby w jednostkach specjalnych, żołnierzy zasadniczej służby wojskowej, podchorążych odbywających przeszkolenie wojskowe oraz żołnierzy rezerwy ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej, żołnierzy pełniących służbę w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych w pierwszym i drugim roku nauki (studiów), osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej, ochotników, żołnierzy zasadniczej służby wojskowej, żołnierzy nadterminowej zasadniczej służby wojskowej i żołnierzy rezerwy ubiegających się o przyjęcie do służby wojskowej w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych, kandydatów do służby w Żandarmerii Wojskowej, małoletnich ubiegających się o przyjęcie na naukę do szkół wojskowych. Grupa II (kolumna piąta wykazu) obejmuje: żołnierzy zawodowych, żołnierzy pełniących służbę w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych w trzecim i dalszych latach nauki (studiów). W omawianej sprawie skarżący jest żołnierzem zawodowym, co oznacza że kwalifikowany może być tylko z grupy II badanych zał. rozporządzenia, a nie z grupy I badanych, jak orzeczono w decyzji drugoinstancyjnej. Decyzja organu I instancji w ogóle nie określa, do której z grup badanych zaliczono skarżącego. Orzekając o zdolności skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej w grupie I badanych zdiagnozowane schorzenie określone w § 83 pkt 1 - rak jądra lewego (seminoma) leczony operacyjnie – amputacją zakwalifikowało go do kategorii "N", tj. jako niezdolnego do jej pełnienia. Natomiast to samo rozpoznanie, tyle że w grupie II badanych, do której winien być zakwalifikowany skarżący jako żołnierz zawodowy, powoduje już pewnego rodzaju niepewność, gdyż wskazuje na kategorię "N/Z" i przy tak ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. "N" albo do kat. "Z", wymaga od organu decyzyjnego szczególnie wnikliwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Tym bardziej, że pod rozdziałem XVIII zatytułowanym "Nowotwory" znajdują się objaśnienia szczegółowe do § 83 pkt 1, z których wynika, że kwalifikacji do kat. "N" albo do kat. "Z" należy dokonywać w zależności od wyników po zakończeniu leczenia. Mimo, że skarżący dołączył do odwołania niezakwestionowane przez organy zaświadczenie lekarskie z dnia 4 grudnia 2009 r., z którego wynika, że stan jego zdrowia uległ znacznej poprawie, to jednak okoliczność ta została całkowicie pominięta przez wojskowe komisje lekarskie. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się także zaświadczenie o stanie zdrowia skarżącego z dnia 1 lutego 2010 r. stwierdzające remisję choroby i pozytywne rokowania co do całkowitego wyzdrowienia. Organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do przedstawionych zaświadczeń. W odpowiedzi na skargę jedynie uznano, że skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej z powodu rozpoznanej choroby nowotworowej, a decydującymi o kwalifikacji stanu zdrowia skarżącego były dotychczasowe wyniki leczenia – operacyjna amputacja jądra, a nie wyniki po ewentualnym zakończeniu leczenia. Organy orzekające rozpoznały u skarżącego również obustronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich (§ 21 pkt 1 zał. do rozporządzenia), które w grupie I badanych kwalifikuje do kategorii zdrowia "N/Z", zaś w grupie II badanych przyznaje kat. zdrowia "Z" oraz antygenemię HBs ( § 44 pkt 13 zał. do rozporządzenia), która w grupie I badanych przyznaje kat. zdrowia "N", zaś w II grupie badanych – kat. zdrowia "Z". Niewątpliwym jest zatem, że Komisje Lekarskie naruszyły przepisy obowiązującego rozporządzenia poprzez dokonanie błędnej kwalifikacji skarżącego do określonej grupy badanych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach (...). Dlatego też do tego rodzaju rozstrzygnięć jak orzeczenia o zdolności do służby wojskowej odnoszą się przepisy k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999r. 1 SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w kpa ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Z przepisu § 26 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia wynika, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku Nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 kpa zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 kpa). Komisje Lekarskie w sposób oczywisty uchybiły wskazanym przepisom procedury administracyjnej, które nakładają na administracyjne organy orzekające obowiązek szczegółowego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w których konkretyzowane są normy prawa materialnego. Naruszono także przepisy art. 26 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia, który nakazuje orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej szczegółowo uzasadnić. Takiego uzasadnienia brak w omówionych na wstępie decyzjach. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy decyzyjne po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania w sprawie, jak wymagają tego powołane przepisy prawa, winny wydane przez siebie orzeczenia uzasadnić zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 kpa i wskazać z jakich przyczyn zaliczyły skarżącego (po zakwalifikowaniu do odpowiedniej grupy badanych) do określonej kategorii stanu zdrowia jako żołnierza zawodowego w myśl odpowiedniego paragrafu załącznika do rozporządzenia. Sąd jednocześnie zwraca uwagę na istniejące w sprawie wątpliwości dotyczące ustalenia terminowości wniesienia odwołania przez W. J. Na podstawie akt administracyjnych sprawy nie można jednoznacznie określić, czy zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki TWKL w Ż. dotyczy orzeczenia z dnia [...] choć wynika z niego, że skarżący odebrał przesyłkę dnia 26 października 2009 r. Odwołanie skarżącego nosi datę 10 grudnia 2009 r., a na prezentacie wpływu odwołania do organu widnieje data 14 grudnia 2009 r. Jeżeli skarżący odebrałby przesyłkę w dniu 26 października 2009 r., a odwołanie wniósł w grudniu 2009 r. oznaczałoby to, że jest ono wniesione z przekroczeniem wymaganego terminu. Stanowiłoby to przesłankę do stwierdzenia nieważności orzeczenia RWKL we W. na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a, czego Sąd nie uczynił wobec wskazanych wątpliwości. Reasumując, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu. Punkt III orzeczenia znajduje uzasadnienie w art. 152 p.p.s.a.