IV SA/Wr 277/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, , Protokolant: Referent Aleksandra Bartczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi P. T. na akt Dyrektora Zakładu Budynków Komunalnych w Oleśnicy z dnia 12 lutego 2025 r. nr ME.4001.5.2025 w przedmiocie odmowy zamiany lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy oddala skargę w całości. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. P. T. (dalej: strona, skarżąca) - pismem z 3 lutego 2025 r. - złożyła wniosek o zamianę posiadanego mieszkania komunalnego. Wskazała, że obecnie jej czteroosobowa rodzina (strona, jej partner i dwoje dzieci) zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym przy "ul. [...]" w O., którego powierzchnia mieszkalna wynosi [...] m2 (całkowita [...] m2). Opisując poszczególne pomieszczenia stwierdziła, że posiadane obecnie mieszkanie nie zapewnia rodzinie odpowiednich warunków bytowych, co negatywnie wpływa na zdrowie, komfort życia i prawidłowy rozwój dzieci. Wniosła o przyznanie większego mieszkania, tj. takiego, które spełniałoby potrzeby jej rodziny. W piśmie z dnia 12 lutego 2025 r. Dyrektor Zakładu Budynków Komunalnych w Oleśnicy (dalej: Dyrektor ZBK, organ) poinformował stronę, że sprawę zamiany zajmowanego przez nią lokalu mieszkalnego przy "ul. [...]" w O. przedłożono do zaopiniowania przez Społeczną Komisję Mieszkaniową (dalej: SKM), która na posiedzeniu w dniu 6 lutego 2025 r. wydała opinię negatywną. Dyrektor ZBK wskazał, że zgodnie z § 9 ust. 5 uchwały Nr XXIV/272/2020 Rady Miasta Oleśnicy z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Oleśnicy (dalej: uchwała), Zakład Budynków Komunalnych w Oleśnicy może dokonać na wniosek najemcy zamiany lokalu na inny wolny lokal z zasobu lub lokal o niższym standardzie albo o mniejszej powierzchni w przypadku, gdy: 1) dotychczas zajmowany lokal nie kwalifikuje jego najemcy do otrzymania dodatku mieszkaniowego ze względu na ponadnormatywną powierzchnię użytkową; 2) najemca zajmuje lokal o powierzchni znacznie przekraczającej jego potrzeby i zalega z płatnościami czynszu i innych opłat niezależnych od właściciela; 3) najemca lub osoba wspólnie z nim zamieszkująca zajmują lokal, który ze względu na jego położenie (kondygnację), wyposażenie techniczne, wielkość - nie jest odpowiedni dla najemcy lub osoby wspólnie z nim zamieszkującej z powodu podeszłego wieku tych osób, schorzeń narządów ruchu lub niepełnosprawności w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W tym przypadku wskazania do zamiany wymagają opinii Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Oleśnicy i lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarza specjalisty. Mając na uwadze powyższe Dyrektor ZBK stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do zamiany zajmowanego przez stronę lokalu mieszkalnego na inny większy lokal z zasobu Gminy Miasta Oleśnicy. Poinformował, że istnieje możliwość dokonania zamiany lokalu z osobą zainteresowaną taką zamianą. Dodał, że od dnia 4 marca 2024 r. strona znajduje się w katalogu zamian, prowadzonym przez Zakład i każdorazowo jej adres udostępniany jest osobom zainteresowanym. Strona zaskarżyła w całości decyzję wyrażoną w piśmie Dyrektora ZBK z dnia 12 lutego 2025 r. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej: k.p.a.), poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zabranego materiału dowodowego polegającą na tym, że nie wzięto pod uwagę faktycznego układu mieszkania i jego funkcjonalności. Wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Uzasadniła swoje stanowisko w sprawie. Dowodziła, że organ nie wziął pod uwagę brzmienia § 5 ust. 1 pkt 1 uchwały, który nakazywał poprawę warunków mieszkaniowych jej rodziny, z uwagi na nieodpowiedni metraż dotychczas posiadanego przez nią lokalu. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. W replice na ww. odpowiedź skarżąca podtrzymała skargę i zawnioskowała o nieuwzględnienie wniosków organu. Składając pismo procesowe, skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z załączonej opinii technicznej. W piśmie procesowym organ podtrzymał dotychczasowe twierdzenia i wnioski. Postanowieniem z 30 czerwca 2025 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej także: WSA) we Wrocławiu odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Powodem powyższego była oczywista bezzasadność skargi, tj. uznanie, że skarga strony na pismo dotyczące odmowy zamiany na większy lokalu mieszkalnego z zasobu mieszkaniowego gminy nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Zdaniem WSA, ze skarżonego pisma wynika bowiem jednoznacznie, że ma ono charakter wyłącznie informacyjny i nie posiada cech aktu z zakresu administracji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) uchylił ww. postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Ocenił, iż skarżone pismo stanowi akt mający charakter administracyjnoprawny, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 - dalej: p.p.s.a.), który podlega kognicji sądu administracyjnego. Postanowieniem referendarza sądowego z 4 listopada 2025 r., utrzymanym następnie przez Sąd, umorzono postępowanie w sprawie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona gdyż zaskarżony akt administracyjny nie narusza prawa. Na wstępie Sąd zauważa, że skarga została wniesiona w zachowaniem terminu. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w treści art. 53 § 2a p.p.s.a. W sprawie należało ocenić zasadność aktu Dyrektora ZBK, mocą którego odmówiono skarżącej zamiany zajmowanego przez nią na podstawie umowy najmu, zawartej 21 grudnia 2022 r. na czas nieokreślony, lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Oleśnicy. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zamianę lokalu przy "ul. [...]" w O. na większy z powodu braku miejsca do zamieszkiwania dla 4-osobowej rodziny. Dowodziła, że zajmowane obecnie mieszkanie komunalne nie zapewnia jej rodzinie odpowiednich warunków bytowych, co negatywnie wpływa na zdrowie, komfort życia i prawidłowy rozwój dzieci. Wniosła o przyznanie większego mieszkania, tj. takiego, które spełniałoby potrzeby jej rodziny. Powyższe uzasadniała przede wszystkim brakiem funkcjonalności pokoju z aneksem kuchennym. Zgodnie z § 9 ust. 5 uchwały Nr XXIV/272/2020 Rady Miasta Oleśnicy z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Oleśnicy, Zakład Budynków Komunalnych w Oleśnicy może dokonać na wniosek najemcy zamiany lokalu na inny wolny lokal z zasobu lub lokal o niższym standardzie albo o mniejszej powierzchni w przypadku, gdy: - dotychczas zajmowany lokal nie kwalifikuje jego najemcy do otrzymania dodatku mieszkaniowego ze względu na ponadnormatywną powierzchnię użytkową; - najemca zajmuje lokal o powierzchni znacznie przekraczającej jego potrzeby i zalega z płatnościami czynszu i innych opłat niezależnych od właściciela; - najemca lub osoba wspólnie z nim zamieszkująca zajmują lokal, który ze względu na jego położenie (kondygnację), wyposażenie techniczne, wielkość - nie jest odpowiedni dla najemcy lub osoby wspólnie z nim zamieszkującej z powodu podeszłego wieku tych osób, schorzeń narządów ruchu lub niepełnosprawności w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W tym przypadku wskazania do zamiany wymagają opinii Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Oleśnicy i lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarza specjalisty. Powołana uchwała znajduje podstawy w art. 21 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 3b ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 611). W ocenie Sądu, opisana we wniosku sytuacja skarżącej nie wypełnia żadnej z ww. przesłanek umożliwiających organowi - w ramach uznania administracyjnego - dokonanie zamiany lokalu na inny wolny lokal z zasobu Gminy Miasta Oleśnica. Sąd zauważa, iż organ poinformował jednocześnie stronę skarżącą, że istnieje możliwość dokonania zamiany lokalu z osobą zainteresowaną taką zamianą a ZBK dokona formalności związanych z zawarciem umów najmu. Ponadto od dnia 4 marca 2024 r. skarżąca znajduje się w katalogu zamian, prowadzonym przez ZBK i każdorazowo jej adres udostępniany jest osobom zainteresowanym. Zdaniem Sądu, podstawy prawnej działania organu w tej sprawie nie stanowił przepis § 5 ust. 1 pkt 1 uchwały. Wobec braku stwierdzenia w sprawie naruszeń natury materialnej, jak i procesowej, w tym także tych powołanych przez skarżącą, Sąd skargę oddalił w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.