IV SA/Wr 279/22

WyrokWSA we Wrocławiu2022-12-02

Skład orzekający: Tomasz Świetlikowski, Marta Pająkiewicz-Kremis, Katarzyna Radom

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ właściwy (wójt) może uchylić prawo do świadczenia wychowawczego na podstawie postanowienia wojewody o zastosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nawet jeśli skarżąca kwestionuje ustalenia dotyczące pobierania świadczeń przez ojca dzieci za granicą?
Ratio decidendi
Organ właściwy (wójt) jest zobowiązany uchylić prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym wojewoda ustalił zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wszelkie zarzuty dotyczące zasadności lub wysokości świadczeń pobieranych za granicą powinny być kierowane do wojewody, który jest jedynym organem właściwym do merytorycznej weryfikacji tych kwestii.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego I. C. na dzieci J. K. i W. K. na okres od 1 kwietnia 2020 r. do 31 maja 2021 r. Powodem uchylenia było postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia 12 października 2021 r. o zastosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Skarżąca kwestionowała prawidłowość ustaleń organów, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w szczególności dotyczące pobierania przez ojca dzieci świadczeń za granicą w niepełnej wysokości.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Protokolant: referent stażysta Przemysław Pawłowski po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy orzeczenie Wójta Gminy D. z dnia [...] uchylające przyznane I. C. prawo do świadczenia wychowawczego ustalonego na rzecz dzieci J. K. i W. K. od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r. Jak wynikało z akt sprawy na wniosek Skarżącej złożony w dniu 3 lipca 2019 r. organ I instancji ustalił prawo do opisanych świadczeń na okres 2019/2021. Postanowieniem z dnia 12 października 2021 r. Wojewoda Dolnośląski ustalił, że w sprawie mają zastosowanie o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r. W związku z tym, powołaną na wstępie decyzją, organ I instancji uchylił prawo Skarżącej do wskazanych świadczeń wychowawczych na dwójkę dzieci J. K. i W. K. od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r. W podstawie prawnej orzeczenia organ wskazał na art. 13a, art. 16 i art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm., dalej ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci). W uzasadnieniu podał, że wobec wskazanego postanowienia Wojewody z dnia 12 października 2021 r. w sprawie zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obowiązkiem organu było wszczęcie postępowania w sprawie przyznanych Stronie świadczeń wychowawczych na okres 2019/2021, a w konsekwencji uchylenie uprawień do świadczeń w zakresie w jakim wystąpi kolizja ustawodawstw. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało regulację art. 16 ust. 2 i ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wywodząc, że w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń lub członka rodziny tej osoby, lub rodzica dziecka w dniu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego lub po tym dniu poza granicami kraju, w jednym z państw określonych w powołanym przepisie organ występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jednocześnie organ jest obowiązany przekazać niezbędne informacje i dokumenty. W przypadku ustalenia przez wojewodę, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz okresu, w którym to następuje właściwy organ uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za ten okres. Wobec wydania przez Wojewodę w dniu 12 października 2021 r. postanowienia ustalającego, że w sprawie wszczętej wnioskiem Strony z dnia 3 lipca 20219 r. mają zastosowanie opisane przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obowiązkiem organu I instancji było wszczęcie postępowania, a w dalszym kroku uchylenie prawa Strony do wskazanych świadczeń w ustalonym zakresie. Powinności te organ wykonał, co nakazywało utrzymanie w mocy orzeczenia wydanego w I instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że uchylenie prawa do świadczeń nie jest powiązane z oceną, czy Stronie należy ustalić prawo do świadczeń za okresy objęte decyzją. Wyłączną przesłanką wydania decyzji jest postanowienie Wojewody w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wskazane postanowienie nie podlega weryfikacji w obecnie prowadzonym postępowaniu. Organem uprawnionym do merytorycznej weryfikacji okoliczności faktycznych sprawy jest obecnie Wojewoda, który jest obowiązany do oceny zgłaszanych w odwołaniu zarzutów podnoszących fakt pobierania przez ojca dzieci świadczeń za granicą pomniejszonych o świadczenia przyznane w Polsce. Wskazane okoliczności przesądzały o niecelowości przeprowadzenie rozprawy, o co wnioskowała Strona. Zebrany materiał dowodowy pozwolił bowiem na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, bez przeprowadzania dodatkowych dowodów i wyjaśnień, zaś bezwzględnie obowiązująca norma art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci determinowała sposób rozstrzygnięcia sprawy. W skardze Strona zarzucała naruszenie art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a) i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa polegające na wydaniu decyzji noszącej cechy dowolności i rażąco naruszającej przepisy prawa; art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie wszechstronnej i obiektywnej analizy stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy, brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności i przyczyn otrzymania świadczenia i jego wysokości w N. oraz dokonanie ustaleń niemających potwierdzenia w materiale dowodowym, a w konsekwencji dokonanie ustalenia niezgodnego ze stanem faktycznym polegającego na uznaniu, że zachodzą podstawy do uchylenia prawa do świadczenia; art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, nieznajdujących pokrycia w materiale dowodowym. Strona zarzucała także naruszenie art. 27 ust. 1 i art. 16 ust. 1 i ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez bezpodstawne ich zastosowanie i uchylenie świadczenia od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r., w sytuacji gdy ojciec dziecka pobierał za granicą świadczenia na dzieci pomniejszone o świadczenia przyznane w Polsce, podczas gdy zgodnie z orzecznictwem do uchylenie decyzji organu krajowego przyznającego świadczenia na podstawie wskazanych przepisów niezbędne jest ustalenie, że rodzic dziecka był uprawnionych do uzyskania świadczenia za granicą oraz, że świadczenie to pobierał w pełnej wysokości, a nadto precyzyjne ustalenie daty jego pobierania. Strona wnioskowała o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa ewentualnie o jej uchylenie wraz z orzeczeniem organu I instancji. Wnosiła także o zasądzenie kosztów postępowania oraz przeprowadzenie rozprawy celem ustalenie prawidłowego stanu faktycznego w sprawie, a w szczególności rzetelnego zbadania dokumentacji o pobranych świadczeniach w N., a w konsekwencji ustalenia prawa Strony do świadczeń. W uzasadnieniu Skarżąca zarzucała błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nierzetelną, nieprawidłową i pobieżną ocenę zgromadzonej dokumentacji i faktycznie brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie. Ustalenia organu sprowadzały się wyłącznie do stwierdzenia, że drugi z rodziców otrzymuje świadczenie opiekuńcze na ternie N., pomijając, że jest ono wypłacane w niepełnej wysokości, a obniżenie jest proporcjonalne do wysokości świadczenia otrzymywanego w Polsce, co Strona wykazała w toku postepowania przedkładając stosowne dokumenty. W tych okolicznościach Strona wyrażała nadzieję, że jedynie sąd administracyjny może przeprowadzić pełne i rzetelne postępowanie dowodowe a także dokonać oceny całokształtu okoliczności faktycznych sprawy. Naruszenie wskazanych zasad ogólnych postępowania wyrażonych w art. 7, art. 8 k.p.a. ma w opinii Strony charakter rażącego naruszenia prawa, tak jak obowiązek wyjaśnienia przez organ administracji wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 329 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Z przywołanych przepisów wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, co nakazywało jej oddalenie. Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska organu w zakresie uchylenia prawa przyznającego Stronie świadczenia wychowawcze na dwoje dzieci za okres od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r. w związku z wystąpieniem okoliczności uzasadniających zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W opinii organu wydanie zaskarżonego orzeczenia było podyktowane stanowiskiem Wojewody Dolnośląskiego wyrażonym w postanowieniu z dnia 12 października 2021 r. uznającym, że w sprawie mają zastosowanie przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W tym zakresie w opinii organów nie mają one żadnych kompetencji, gdyż organem uprawnionym (w zakresie działania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego) jest Wojewoda. Wszelkie zatem zastrzeżenia dotyczące okoliczności podlegania przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego winny być zgłaszane organowi właściwemu, tj. Wojewodzie. Skarżąca negując ten pogląd wywodziła, że w sprawie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych, w szczególności zaś okresu i wysokości świadczeń pobieranych przez ojca dzieci. Oceniając stanowiska stron na wstępie wskazać trzeba, że na mocy ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1981 ze zm., dalej ustawa zmieniająca) wprowadzono odrębny od dotychczasowego tryb postepowania w sprawie świadczeń wychowawczych. Zmiana dotyczyła między innymi właściwości organów w zakresie ustalenia prawa do świadczeń i jego weryfikacji. Zgodnie z art. 26 ww. ustawy zmiany weszły w życie zasadniczo z dniem 1 stycznia 2022 r., a zatem po wydaniu przez organ odwoławczy zaskarżonego aktu. Jednocześnie na podstawie art. 17 ustawy zmieniającej w sprawach: 1) świadczenia wychowawczego, które nie jest realizowane w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, 2) dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1a, art. 113a albo art. 115 ust. 2a ustawy zmienianej w art. 15 w brzmieniu dotychczasowym - w których wnioski o ustalenie prawa do tych świadczeń zostały złożone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe (ust.1). W sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w przypadku złożenia do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w gminie lub od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres do dnia 31 maja 2022 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W przypadku wniosków, które wpłyną do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w sytuacji gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustali, że w sprawie mają lub mogą mieć zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazuje wniosek do właściwego wojewody, do rozpatrzenia zgodnie z właściwością (ust.2). Na tej podstawie w rozpoznawanej sprawie znajdą zastosowanie przepisy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2021 r. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci – w brzmieniu na wskazany dzień -wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze: 1) pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej; 2) wydaje rozstrzygnięcia, w tym decyzje, oraz przekazuje informację, o której mowa w art. 13a ust. 2, w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 11 ust. 3 ww. ustawy świadczenie wychowawcze przyznane przez wojewodę wypłaca organ właściwy. Tym zaś stosownie do art. 2 ust. 11 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub otrzymującej świadczenie wychowawcze, a w przypadku gdy o świadczenie wychowawcze ubiega się dyrektor domu pomocy społecznej - właściwego ze względu na miejsce położenia tego domu pomocy społecznej. Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 1 – 3 oraz ust. 6 – 9 powołanej ustawy w przypadku gdy matka, ojciec, opiekun prawny lub opiekun faktyczny dziecka przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami, w tym informacjami dotyczącymi sprawy, wojewodzie (ust.1). W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczenia wychowawczego lub członka rodziny tej osoby, lub rodzica dziecka w dniu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego lub po tym dniu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazując niezbędne dokumenty, w tym informacje (ust. 2). Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się w przypadku wyjazdu lub pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w celach turystycznych, leczniczych lub związanych z podjęciem przez dziecko kształcenia (ust. 3). W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także okres, w którym przepisy te mają zastosowanie (ust. 4). W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 za okres, o którym mowa w ust. 4 (ust. 5). W przypadku gdy rozstrzygnięcie wojewody, o którym mowa w ust. 5, nie obejmuje całego okresu, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, wojewoda przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okres nieobjęty rozstrzygnięciem, o którym mowa w ust. 5 (ust. 5a). W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, o którym mowa w ust. 4 (ust. 6). W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 za okres, o którym mowa w ust. 4 (ust. 7). W przypadku gdy wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego: 1) przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego - w przypadku, o którym mowa w ust. 1; 2) informuje o tym fakcie organ właściwy - w przypadku, o którym mowa w ust. 2 (ust. 8). Organ właściwy w przypadku, o którym mowa w ust. 8 pkt 1, ustala prawo do świadczenia wychowawczego od miesiąca złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, z zastrzeżeniem art. 18 (ust. 9); Wojewoda ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisy art. 25 stosuje się odpowiednio (ust. 10). Analizując wskazane uregulowania dostrzec trzeba, że celem przepisów unijnych, w tym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE.L 166, 30 kwietnia 2004 r.), a także przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE.L 284, 30 października 2009 r.), jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do świadczeń. Akty te zawierają reguły pozwalające na unikanie negatywnych następstw podlegania systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw w sytuacji, gdy osoby uprawnione do świadczeń objętych przepisami o koordynacji podejmują pracę w jednym lub w kilku państwach członkowskich Unii. Pozwalają one ustalić ustawodawstwu którego państwa podlega osoba pracująca lub prowadząca działalność za granicą. Należy podkreślić, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają pierwszeństwo przed wewnętrznymi przepisami państw członkowskich Unii. Zgodnie bowiem ze sformułowaną w art. 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji ogólną zasadą podlegania ustawodawstwu tylko jednego Państwa Członkowskiego oraz stosownie do art. 68 ww. rozporządzenia, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 541/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA). Powyższe oznacza, że Wojewoda ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W świetle powołanych wyżej przepisów, dokonanie takich ustaleń obliguje właściwy organ do uchylenia uprzednio wydanej decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczenia wychowawczego. Uchylenie decyzji w trybie art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie kończy jednak postępowania o przyznanie świadczenia wychowawczego. Oznacza jedynie zmianę właściwości organu, a nie pozbawienie prawa do takiego świadczenia (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 października 2019 r., sygn. akt II SA/GI 910/19, dostępne w CBOSA). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela ten pogląd, przyjmując, że w świetle przywołanych przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci to wojewoda jest organem właściwym do ustalenia, czy w sprawie przekazanej przez organ właściwy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 2 ww. ustawy). Ustalenie przez wojewodę, że w danej sprawie mają zastosowanie te przepisy, przesądza o jego właściwości rzeczowej w sprawach świadczeń objętych tymi przepisami. W następstwie dokonanych ustaleń wojewoda orzeka w sprawach spornych świadczeń za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz decyduje w sprawach ustalania i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji (powołane już regulacje art. 16 w związku z art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci). Organ właściwy do załatwienia danej sprawy administracyjnej, zanim nastąpiło ustalenie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczeń społecznych, z tą chwilą posiada kompetencję wyłącznie do uchylenia swojej wcześniejszej decyzji przyznającej świadczenie, jednocześnie tracąc swoją właściwość rzeczową w pozostałym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt I OSK 949/18, dostępny w CBOSA). Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznanej sprawy trzeba wskazać że postanowieniem z dnia 12 października 2021 r. Wojewoda Dolnośląski dokonał ustaleń w przedmiocie zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zakreślając ramy czasowe zbiegu uprawnień. Powyższe oznacza, że tym względzie tylko ten organ jest właściwy do oceny, czy w sprawie istotnie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Lektura przywołanych już zapisów art. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wyklucza w tym zakresie kompetencje innych organów orzekających w przedmiocie przyznania spornych świadczeń. Zatem wskazane postanowienie stanowiło wystarczającą przesłankę do wydania w dniu [...] przez organ I instancji decyzji uchylającej prawo przyznające Stronie wnioskowane świadczenia na dzieci utrzymanej następnie w mocy zaskarżoną decyzją. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją orzeczenie organu I instancji odnoszą się do okresu, co do którego Wojewoda ustalił, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Potwierdza to postanowienie z dnia 12 października 2021 r., określony w jego treści zakres obowiązywania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego odpowiada zakresowi ujętemu w orzeczeniach podlegających obecnie kontroli Sądu. Tym samym odpowiadają one prawu. Wobec tak ukształtowanych kompetencji organów orzekających w sprawach świadczeń wychowawczych jako prawidłowy ocenić trzeba pogląd organu odwoławczego, że wszelkie zarzuty odnoszące się do zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia, w tym zasad i wysokości świadczeń pobieranych przez ojca dzieci nie mogą być rozważane w ramach rozpoznawanej sprawy. Jak już wskazano, w przedmiocie ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wyłącznie właściwy jest Wojewoda. Wobec tego zarzuty Strony, w tym także te podniesione w skardze, a dotyczące nie mogą odnieść w tym postępowaniu skutku. Winny być bowiem formułowane w postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę Dolnośląskiego, który władny jest do wydania w tym zakresie decyzji, stosownie do wskazanych już regulacji. Tym samym organ odwoławczy w tej sprawie nie mógł przyjąć odmiennie niż zostało ustalone w treści postanowienia Wojewody Dolnośląskiego, gdyż był nim związany i nie mógł dokonywać nawet pośredniej jego oceny. Końcowo odnosząc się do zarzutów i wniosków skargi stwierdzić trzeba, że wskazany na wstępie rozważań Sądu zakres jego kompetencji wyklucza możliwość dokonywania ustaleń faktycznych, te czyni bowiem organ administracji, a ich legalność badana jest przez Sąd. W sprawie brak również podstaw do formułowania zarzutów naruszenia prawa procesowego. Wdrożona przez organ procedura mająca umocowanie w przepisach ma wskazany cel, który jak już akcentowano nie oznacza pozbawienia Strony świadczeń w sposób automatyczny ale weryfikuje, czy w zaistniała sytuacja prowadzi do kumulacji świadczeń. W tym stanie rzeczy, nie zasługują na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i prawa procesowego, co nakazywało oddalanie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło