IV SA/Wr 28/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi M. S. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niezastosowanie się do obowiązku zakrywania ust i nosa w miejscu ogólnodostępnym postanawia: zasądzić od D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. na rzecz skarżącego kwotę 1.457 zł (słownie: tysiąc czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1 Wyrokiem z dnia 24 września 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 28/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi M. S. (dalej: skarżący, strona) uchylił zaskarżoną decyzję (w punkcie I wyroku) oraz zasądził od D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. na rzecz skarżącego kwotę 1.117 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (w punkcie II wyroku). Na skutek zażalenia strony na zawarte w tym wyroku rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 marca 2022 r. (sygn. akt II GZ 38/22) uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał w tym zakresie sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. W motywach tego postanowienia podniesiono, że Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę tego, że pełnomocnik skarżącego złożył oświadczenie o wysokości kosztów poniesionych przez stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego, o którym mowa w § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych i ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że ma możliwości zasądzenia kosztów postępowania uwzględniających stawkę inną niż stawka minimalna, określona w § 14 w zw. z § 2 rozporządzenia. Zauważyć należy, że § 16 rozporządzenia umożliwia złożenie oświadczenia o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia w każdej sprawie, a więc zarówno rozpoznawanej na rozprawie, jak i niewymagającej przeprowadzenia rozprawy. Treść § 16 rozporządzenia świadczy o tym, że prawodawca nie wykluczył możliwości złożenia przez stronę wniosku o zasądzenie – na podstawie oświadczenia – wynagrodzenia radcy prawnego w sprawie, która rozpozna została na posiedzeniu niejawnym. Okolicznościami, które mają decydujący wpływ na przyznanie wynagrodzenia w stawce innej niż minimalna i nieprzekraczającej sześciokrotności tej stawki są te wskazane w pkt 1-4 ust. 3 § 15. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że fakt złożenia oświadczenia o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego na podstawie § 16 rozporządzenia nie obliguje sądu do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w wysokości określonej w tymże oświadczeniu. Tym niemniej w sytuacji, kiedy strona domaga się zwrotu kosztów poniesionych z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika w oparciu o złożone oświadczenie, Sąd powinien był ocenić, czy możliwe jest jej zasądzenie na podstawie § 16 rozporządzenia. Takich rozważań natomiast zabrakło w uzasadnieniu postanowienia o zasądzeniu kosztów postępowania. Innymi słowy, nie zostały rozważone wszystkie okoliczności mające znaczenie przy ustalaniu kosztów postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W myśl art. 205 § 2 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W świetle § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, podstawą ustalenia wysokości podlegającego zwrotowi wynagrodzenia radcy prawnego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowią stawki minimalne. Szczegółowe zasady określenia należnej stawki reguluje § 15 rozporządzenia. W ust. 2 tego przepisu wskazano, że opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej. Z kolei ust. 3 stanowi podstawę do ustalenia opłaty za czynności radców prawnych w wysokości nieprzekraczającej sześciokrotności stawki minimalnej, w określonych w nim przypadkach. Zgodnie zaś z § 16 rozporządzenia wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego może zawierać oświadczenie o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego. W braku takiego oświadczenia, opłatę ustala się w wysokości odpowiadającej stawce minimalnej, chyba że okoliczności określone w § 15 ust. 3 przemawiają za innym jej ustaleniem. Sąd pierwszej instancji będąc związanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniu tego Sądu z dnia 22 marca 2022 r. w toku ponownego rozpoznania sprawy rozważył wszystkie okoliczności mające znaczenie przy ustalaniu kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji, w tym w szczególności, treść oświadczenia jakie złożył pełnomocnik skarżącego o wysokości poniesionych przez stronę kosztów z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego. Jak wynika z treści tego oświadczenia, udokumentowanego dołączoną do skargi kserokopią (poświadczoną za zgodność z oryginałem) umowy o świadczenie pomocy prawnej oraz fakturą VAT, z tytułu zleconej obsługi prawnej do reprezentowania strony przed wojewódzkim sądem administracyjnym skarżący zobowiązał się zapłacić zleceniobiorcy wynagrodzenie w kwocie 2.800 zł brutto. W ramach zawartego w skardze żądania odnośnie do zwrotu kosztów sądowych skarżący wyszczególnił żądanie zwrotu uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 200 zł oraz żądanie zwrotu poniesionych kosztów pomocy prawnej i zastępstwa procesowego udzielonego przez radcę prawnego w wysokości 2.800 zł. Wymaga zauważenia, że uprawnienie do złożenia wniosku o uwzględnienie przy ustalaniu kosztów postępowania kwoty wynagrodzenia pełnomocnika wynikającej z umowy o reprezentowanie strony wynika z treści § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. W myśl tego przepisu, wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego może zawierać oświadczenie o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego. W braku takiego oświadczenia, opłatę ustala się w wysokości odpowiadającej stawce minimalnej, chyba że okoliczności określone w § 15 ust. 3 przemawiają za innym jej ustaleniem. Co w sprawie należy również dostrzec, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 marca 2022 r. uchylającym postanowienie w przedmiocie kosztów zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 września 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 28/21 oraz przekazującym sprawę w tym zakresie Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania wskazał, że fakt złożenia oświadczenia o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego na podstawie § 16 wspomnianego rozporządzenia nie obliguje sądu do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w wysokości określonej w tymże oświadczeniu. Tym niemniej w sytuacji, kiedy strona domaga się zwrotu kosztów poniesionych z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika w oparciu o złożone oświadczenie, Sąd powinien był ocenić, czy możliwe jest jej zasądzenie kosztów na podstawie § 16 rozporządzenia, a co za tym idzie, Sąd powinien był ocenić okoliczności wskazane w ust. 3 § 15 rozporządzenia. Stosując się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego we wspomnianym postanowieniu, Sąd pierwszej instancji poddał analizie wniosek strony o zasadzenie kosztów sądowych, zawierający oświadczenie, o jakim mowa w § 16 wymienionego wcześniej rozporządzenia przez pryzmat przesłanek wskazanych w § 15 ust. 3 tegoż rozporządzenia. W ocenie Sądu, wkład pracy pełnomocnika w przygotowanie skargi, jakkolwiek niewątpliwy, to jednak nie wymagał takiego nakładu pracy, który uzasadniałby uwzględnienie przy ustalaniu kosztów postępowania kwoty wynagrodzenia tegoż pełnomocnika wynikającej z umowy o świadczenie pomocy prawnej. Trzeba dodać, że na zgodny wniosek stron, wydanie wyroku odbyło się na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a zatem pełnomocnik nie poniósł dodatkowych kosztów dojazdu z G. do Wrocławia. Sąd nie dostrzegł powodu do uwzględnienia wniosku skarżącego o zwrot kosztów postępowania sądowego z uwzględnieniem kwoty wynagrodzenia pełnomocnika wynikającej z umowy o świadczenie pomocy prawnej także w powołaniu na pozostałe przesłanki z § 15 ust. 3 rozporządzenia. W szczególności, brak jest zdaniem Sądu podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego z uwzględnieniem poniesionej przez skarżącego kwoty wynagrodzenia pełnomocnika z uwagi na rodzaj i zawiłość sprawy, czy obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Warto w tym miejscu dostrzec, ze akta administracyjne sprawy nie są rozbudowane, a kwestia związana z właściwą delegacja dla wydawania przez Radę Ministrów kolejnych rozporządzeń w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii z powodu Covid-19 była przedmiotem wielu orzeczeń sądów administracyjnych. Końcowo należy dodać, że w orzecznictwie podkreśla się, że niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy (por. postanowienie NSA z 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1167/14). W wypadku postępowania, w którym strona reprezentowana jest przez adwokata lub radcę prawnego (art. 205 § 2 p.p.s.a.) albo doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 205 § 2 w zw. z art. 205 § 4 p.p.s.a.), niezbędne koszty postępowania stanowi ich wynagrodzenie według stawek opłat wynikających z odrębnych przepisów. W sprawie Sąd pierwszej instancji, przeanalizował treść § 16 oraz § 15 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia i nie stwierdził podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w części dotyczącej wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości przewyższającej stawkę minimalną. Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł o zasądzeniu na rzecz strony skarżącej od organu kosztów postępowania sądowego, na które składają się: wpis od skargi w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa prawnego w kwocie 900 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz kwota 17 zł tyłem opłaty skarbowej. Zasądzona przez Sąd w postanowieniu łączna kwota zwrotu kosztów sądowych obejmuje dodatkowo wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej (240 zł) za udział w postępowaniu zażaleniowym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (§ 14 ust. 1 pkt 2 lit. d) w/w rozporządzenia) oraz zwrot wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. ----------------------- 5