IV SA/Wr 283/10

WyrokWSA we Wrocławiu2010-09-28

Skład orzekający: Tadeusz Kuczyński, Małgorzata Masternak-Kubiak, Wanda Wiatkowska-Ilków

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy praca przymusowa wykonywana w odległości do 35 km od miejsca zamieszkania, bez formalnego zakwaterowania w obozie, może być uznana za szczególnie dotkliwą formę represji w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym, uzasadniającą wznowienie postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wyjaśniły dostatecznie okoliczności "wyrwania" skarżącej z jej ówczesnego miejsca zamieszkania, opierając się jedynie na odległości miejsca pracy od miejsca zamieszkania. Ocena, czy praca przymusowa miała szczególnie dotkliwą formę, wymaga uwzględnienia innych czynników, takich jak warunki pracy, swoboda przemieszczania się, możliwość kontaktu z rodziną, charakter miejsca pobytu (czy przypominało obóz pracy), wiek skarżącej oraz ogólne warunki panujące w czasie wojny. Zebrany materiał dowodowy był niewystarczający do takiej oceny.
Stan faktyczny
Skarżąca H. K. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie odmowy przyznania jej świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z 1996 r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2009 r. stwierdzający niezgodność art. 2 pkt 2 lit. a) tej ustawy z Konstytucją. Organ odmówił uchylenia decyzji, uznając, że praca przymusowa wykonywana przez skarżącą nie miała szczególnie dotkliwej formy, gdyż była wykonywana w niewielkiej odległości od miejsca zamieszkania i nie wiązała się z wysiedleniem. Skarżąca złożyła skargę do WSA, kwestionując ustalenia organu co do odległości i charakteru pracy.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 września 2010 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji; III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz H. K. kwote 124,35 (słownie: sto dwadzieścia cztery 35/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. - Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 2, art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395, z późn. zm.), oraz w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 (Dz. U. z dnia 23 grudnia 2009 r. Nr 220, poz. 1734) w sprawie, w której stroną postępowania jest H. K. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prowadzone było postępowanie w sprawie przyznania stronie uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. z dnia 23 lipca 1996 r. Nr 87 poz. 395z późn. zm./. Postępowanie powyższe zakończone zostało wymienioną w sentencji decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w.w. ustawie. Strona wystąpiła ze skargą o wznowienie postępowania w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 (Dz. U. z dnia 23.12.2009 r. Nr 220, poz. 1734). Artykuł 145a § 1 kpa stanowi, iż "Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja". W związku z powyższym Kierownik Urzędu postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowanie administracyjne w sprawie. Po przeprowadzeniu wznowionego postępowania Kierownik Urzędu stwierdził, że wymieniony wyżej wniosek strony jest niezasadny. Artykuł 151 § 1 pkt 1 kpa stanowi, iż organ "odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie (...) art. I45a (...)". Organ zauważył, iż pojęcie represji w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996 r., zawiera przepis art. 2 pkt 2 lit. a) tejże ustawy. Stosownie do tej regulacji represją jest deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 (Dz. U. z dnia 23 grudnia 2009 r. Nr 220, poz. 1734) Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził. "Trybunał Konstytucyjny nie ma (...) zastrzeżeń co do samej zasady, aby świadczenia otrzymywały tylko te osoby, wobec których obowiązek pracy przymusowej podczas II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu przybierał szczególnie dotkliwą formą tzn. był połączony z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska." Dlatego też w ocenie organu niezbędnym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie jest udowodnienie wykonywania pracy przymusowej połączonej z wysiedleniem (wyrwaniem) z dotychczasowego środowiska. W omawianym uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny podziela pogląd ustawodawcy, że: "wśród wszystkich osób świadczących pracą przymusową (...), szczególnie dotkliwie poszkodowane były osoby, które pracą tą świadczyły w warunkach przesiedlenia poza dotychczasowe miejsce zamieszkania. Świadectwa osób poddanych tej formie represji skłaniają do akceptacji poglądu, że znajdowały się one w znacznie trudniejszej sytuacji niż osoby wykonujące nawet tego samego typu pracę, ale w dotychczasowym miejscu zamieszkania lub w niewielkim od niego oddaleniu (n.p. sąsiednie miejscowości), w znanej okolicy i w otoczeniu rodziny i znajomych". W związku z powyższym Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do przyznania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że strona mieszkała w miejscowości G. W maju 1942 r. strona została przydzielona przez Urząd Pracy w G. do pracy na stacji kolejowej w S. (3,5 km od G.), gdzie pracowała do listopada 1943 r. Następnie strona została wyznaczona do wykonywania okresowych prac na rzecz armii niemieckiej (kopanie okopów) w miejscowości G. (ok. 35 km od miejsca zamieszkania). Jak wykazał organ w zakończonym postępowaniu administracyjnym strona nie przebywała w tym czasie w obozie pracy przymusowej, lecz była zakwaterowana w budynkach gospodarczych, które niewątpliwie nie spełniały norm bytowych w warunkach pokojowych ale były powszechne w sytuacji wojny i okupacji. Z powyższymi ustaleniami zgodził się Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 17 września 2002 r. (Sygn. akt II SA/Wr 1958/2000) oddalił skargę strony na decyzję Kierownika Urzędu z dnia 18 lipca 2000 r. Zatem praca skarżącej nie przybierała szczególnie dotkliwej formy, o której mówi Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009r. – nie była związana z wysiedleniem – wywozem z dotychczasowego środowiska. Wniosek o uchylenie decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła skarżąca, H. K. Uzasadniając swoje żądanie przedstawiła dotychczasowy stan faktyczny i prawny dokonując oceny zapadłych wcześniej decyzji. Wskazała też na dokumenty, które uzasadniały wydanie decyzji uwzględniających jej wniosek. Wskazała, że z pisma IPN z dnia 1 lutego 2006r. wynika, iż tej instytucji znana jest praca polskiej młodzieży, po ukończeniu 14 roku życia – a nawet młodszych – zgodnie z zarządzeniem Namiestnika Kraju Warty Artura Greisera z dnia 4 kwietnia 1942r. Ponadto z udzielonych przez nią informacji, wynika, że była zmuszana do pracy w ramach tzw. Einzatz, polegającej na budowaniu umocnień obronnych. Podała, iż "Praca w ramach Einzatz należała do bardzo ciężkich, wykonywano ją pod nadzorem Niemców. Kierownictwo nad tymi robotnikami mieli fachowcy należący do organizacji Todt. Utrzymaniem porządku przy budowie umocnień zajmowała się policja porządkowa, a przy poszczególnych kierownictwach robót Organizacji Todt utworzyła swoje komórki policja bezpieczeństwa. Pracujący tam Polacy skoszarowani byli przeważnie w zlokalizowanych niedaleko miejsca pracy barakach, stodołach i innych budynkach mogących pomieścić większą ilość osób. Bardzo ciężką pracę wykonywano bez odpowiedniej do warunków pogodowych odzieży czy narzędzi, wyżywienie było bardzo nikłe. Znajduje to potwierdzenie w przedłożonych przeze mnie pism i wniosków oraz oświadczeń naocznych świadków. Zatem zważywszy, iż byłam wówczas dzieckiem zaś praca była wykonywana z dala od rodziców i rodziny oraz w odległości znacząco dalszej aniżeli 35 km od miejsca zamieszkania bo ok. 90-100 km, (co przy ówczesnych środkach komunikacji było bardzo dużą odległością) jak też nie była to miejscowość sąsiednia oraz znana mi budzi wątpliwości przyjęcie , iż byłam osobą represjonowaną w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym ... . Niezasadnym pozostaje też przyjęcie, iż wykonywana przeze mnie praca przymusowa podczas II wojny światowej nie przybierała szczególnie dotkliwej formy tzn. nie była połączona z " wysiedleniem" tj. przymusową zmianą miejsca pobytu (zwłaszcza dla dziecka, jakim wówczas byłam) oraz: wyrwaniem z dotychczasowego środowiska, zważywszy również na znacząco dłuższy okres niż ustawowe 6 - miesięcy (bo od maja 1942 roku do grudnia 1944 roku)." Reasumując wskazała, iż spełnia wszelkie przesłanki przemawiające za przyznaniem jej dochodzonych uprawnień. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art.127 § 3, art. 151 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. - Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 2 pkt 2 lit. "a" i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn.zm.) po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy – utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. Uzasadniając swoje stanowisko powołał dotychczasowy stan faktyczny i prawny, w tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009r. w sprawie sygn. akt K 49/07. Przechodząc zaś do rozważań zarzutów odwołania wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że wnioskodawczyni pracowała w S., w niewielkim oddaleniu od miejsca swojego zamieszkania. Została skierowana przez Arbeistsamt (Urząd Pracy) w G. do pracy w pralni olejowej w maju 1942r. i pracowała tam do przełomu października i listopada 1943r. Z przesłuchania strony nie wynika aby praca ta nie przybrała dotkliwej formy o której mówi Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009r. Następnym miejscem pracy strony była budowa umocnień w miejscowości G. k/S. Także do tej pracy Pani H. K. otrzymała skierowanie z Arbeitsamtu: "Przez okres roku pracowałam przy kopaniu okopów, a także u gospodarza niemieckiego przy kopaniu ziemniaków (...)". Z zaświadczenia Urzędu Gminy S. z dnia 9 lutego 1995 r. wynika, że w czasie okupacji w miejscowości G. "były kopane okopy wojskowe przymusowo przez zwożonych ludzi z okolicy i miejscowych." Organ zauważył, iż Polaków w czasie okupacji obowiązywał przymus pracy na rzecz III Rzeszy. Pod koniec wojny często zdarzało się, iż władze niemieckie zmuszały okoliczną ludność do budowy umocnień wojskowych. Przepisy ustawy nie przewidują jednak świadczeń z ustawy dla wszystkich poszkodowanych przez pracę niewolniczą na rzecz III Rzeszy, lecz zawężają krąg podmiotów do tych spośród nich, wobec których okupant stosował represje pracy niewolniczej w zaostrzonej formie (deportacja) w stosunku do obowiązującego powszechnie obowiązku pracy. Skargę na powyższą decyzję złożyła H. K., wniosła w niej o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie uprawnień do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996r., zarzucając jej rażące naruszenie prawa. Uzasadniając swoje stanowisko ponownie dokonała oceny wydanych wcześniej decyzji administracyjnych podnosząc, że nie domagała się przyznania świadczeń pieniężnych na podstawie art. 2 pkt 2a lecz z art. 2 pkt 1 ustawy. Opisała warunki w jakich żyła i pracowała. Odnosząc się zaś do zaskarżonych decyzji stwierdziła, że stanowisko organów, że pracowała w niewielkim oddaleniu od miejsca zamieszkania, w otoczeniu rodziny i znajomych jest błędne i pozostające w sprzeczności z faktami. Podniosła ponownie, że z pisma IPN dołączonego do akt administracyjnych wynika, że znany jest fakt pracy polskiej młodzieży w czasie wojny w G. Wskazała, że informowała organy o ciężkiej pracy tam wykonywanej pod niemieckim nadzorem. Podała, że w jej ocenie była podczas wykonywania pracy w G. w obozie pracy przymusowej, pod nadzorem policji. Ponadto odległość od tej miejscowości do miejsca zamieszkania nie wynosiła 35 km a 100-135 km co przy ówczesnych środkach komunikacji, było bardzo dużą odległością. Ponadto była wówczas dzieckiem. Wskazała, że decyzja jest dla niej krzywdząca i z tych względów wnosi o uwzględnienie zarzutów skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a argumentując swoje stanowisko przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę wydania decyzji stanowił wniosek skarżącej z dnia 23 grudnia 2009r., w którym to powołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009r. sygn. K 49/07 stwierdzający, że art. 2 pkt 2 lit a ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniach pieniężnych przysługującym osobom deportowanym do prac przymusowych oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszą i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 359 ze zm.) zwaną dalej ustawą o świadczeniach pieniężnych jest niezgodny z Konstytucją – wniosła o przyznanie jej dodatku do emerytury w oparciu o powołaną ustawę. W wymienionym wyżej wniosku zainteresowana wskazując na art. 154 § 1 i § 2 ustawa z 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. – Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanego dalej k.p.a. wniosła o uchylenie poprzednich decyzji lub podjęcie nowej, gdyż przemawia za tym jej interes prawny, polegający na uzyskaniu prawa do dodatku emerytalnego i interes społeczny – prawo do zadośćuczynienia osobom represjonowanym. Jak zatem z powyższego wynika skarżąca wnosi o wzruszenie ostatecznej decyzji na dwóch różnych podstawach prawnych – na podstawie art. 145 a k.p.a., i art. 154 k.p.a. Zaskarżona decyzja Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] oraz poprzedzająca ją decyzja tegoż organu z dnia [...] odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] oparta została na przepisie art. 145 a k.p.a. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie uprawnień na podstawie wskazanej ustawy o świadczeniach pieniężnych ale prawomocną decyzją z dnia [...] odmówiono skarżącej przyznania powyższych praw. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 17 września 2002r. Sygn. akt II SA/Wr 1958/2000 skargę wnioskodawczyni oddalił. Wymieniony wyżej art. 145 a § 1 k.p.a. mówi: "Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą na podstawie którego została wydana decyzja. § 2 powołanego przepisu stanowi, że w sytuacji opisanej w § 1 skargę wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Niewątpliwie termin ten wnioskodawczyni zachowała wniosek bowiem do Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynął dnia 6 stycznia 2010r. Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł dnia 16 grudnia 2009r. – opublikowano go w Dzienniku Ustaw z dnia 23 grudnia 2009r. Nr 220, poz. 1734. W wyroku tym stwierdzono, że "Art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87 poz. 395 z 1998r.) w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził też między innymi, "że niniejszy wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy i kwestionuje nieprawidłowy sposób ukształtowania przesłanek dostępu do świadczeń deportacyjnych. Naruszenie w tym zakresie zasady równości jest bezpośrednim wynikiem uzależnienia prawa do analizowanego świadczenia od kryteriów "geograficznych" (tzn. przekroczenia granic państwa polskiego) i wykluczenia możliwości otrzymania świadczeń przez osoby deportowane (wywiezione) do pracy przymusowej w ramach terytorium państwa polskiego. Trybunał Konstytucyjny nie ma natomiast zastrzeżeń co do samej zasady, aby świadczenia otrzymywały tylko te osoby, wobec których obowiązek pracy przymusowej podczas II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu przybierał szczególnie dotkliwą formę tzn. był połączony z wysiedleniem, przymusową zmianą miejsca pobytu i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska". Z powołanej sentencji oraz fragmentu uzasadnienia omawianego wyroku wynika, że zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 a § 1 i § 2 k.p.a. jak również i to, że w ocenie Trybunału Konstytucyjnego represją po myśli art. 2 pkt 2 ustawy jest obowiązek pracy przymusowej w czasie drugiej wojny światowej i tuż po jej zakończeniu, który przybierał dotkliwą formę tzn. był połączony z wysiedleniem – przymusową zmianą miejsca pobytu i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska. Zainteresowana wskazuje na dwa okresy pracy przymusowej w czasie drugiej wojny światowej – pierwszy od maja 1942r. do listopada 1943r. na Stacji kolejowej w S., drugi przy budowie umocnień w miejscowości G. koło S. W obu przypadkach jak ustaliły organy skarżąca została skierowana do pracy przez Arbeitsamt, przy czym miejscowości w których pracowała były położone od miejsca jej zamieszkania – w pierwszym przypadku w odległości 3,5 km w drugim 35 km. W ocenie organu powyższe odległości wskazują że nie zaistniała okoliczność wywiezienia, wyrwania ze środowiska, o której mówi w uzasadnieniu omawianego wyroku Trybunał Konstytucyjny. Według Sądu wnioski organów są co najmniej przedwczesne a ocena istnienia wspomnianej przesłanki nie może opierać się tylko na ocenie odległości miejsca pracy od miejsca zamieszkania. Uwaga ta dotyczy w szczególności pracy przy budowie umocnienia w miejscowości G. k/S. To czy prace w okresie drugiej wojny miały charakter, o którym mówi uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego decydują również inne okoliczności, przede wszystkim w jakich warunkach pracowała skarżąca tzn. czy posiada swobodę przemieszczania się, czy istniały warunki do odwiedzania rodziny, czy istniały możliwości jakiegokolwiek z nią kontaktu jak również, czy miejsce pobytu miało charakter obozu pracy – ludzie zebrani w określonym miejscu, odgrodzeni od mieszkańców, pilnowani przez odpowiednie służby – czy też charakter otwarty. Istotny jest również wiek skarżącej i warunki ogólne istniejące w latach czterdziestych XX wieku. Wstępne rozpytanie skarżącej na rozprawie, a także treść odwołania wskazują na to, że skarżąca mogła w okresie pracy w G. przebywać w obozie zbliżonym charakterem do obozu pracy. Zebrany materiał dowodowy w sprawie nie jest wystarczający do oceny wskazanej przez Trybunał Konstytucyjny przesłanki. Był on zbierany pod kątem istnienia przesłanek wynikających z art. 2 ustawy o świadczeniach pieniężnych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji i wyroków. W zakresie istnienia tych przesłanek decyzje są ostateczne i prawomocne. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 17 września 2002r. wydany w sprawie II SA/Wr 1958/2000 – oddalający skargę na decyzję z dnia [...], który posiada powagę rzeczy osądzonej, przesądził, że nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia, w oparciu o przesłanki wynikające z obowiązującego wówczas brzmienia art. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z tych względów Sąd nie podejmuje polemiki w związku z zarzutem zawartym w odwołaniu i skardze, a dotyczącym oceny zapadłych wcześniej decyzji i wyroków. Reasumując stwierdzić należy, że organ nie wyjaśnił dostatecznie okoliczności "wyrwania" skarżącej z jej ówczesnego miejsca zamieszkania, czym naruszył przepis art. 7, 77 k.p.a. Odległość miejsca pracy od miejsca zamieszkania jest okolicznością nieostrą, uznaniową i nie przesądzającą, o czym mowa wyżej, o deportacji, wywiezieniu. W tej sytuacji organy powinny przeprowadzić postępowanie dowodowe i uzupełnić materiał dowodowy w zakresie wskazanym wyżej, a uczynią to dokonując przesłuchania skarżącej, świadków, a także uzyskując informację z instytucji mogących posiadać wiedzę we wskazanym zakresie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 205 p.p.s.a. orzekł jak wyżej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło