IV SA/Wr 284/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Ośrodek Pomocy Społecznej w J. Ś. decyzją Nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (t.j. Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej k.p.a., art. 5, art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003r., o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 139, poz. 992 ze zm.) – dalej ustawa, oraz Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), upoważnienia udzielonego Kierownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej w J. Ś. przez Burmistrza Miasta z dnia 23 listopada 2004r. odmówił przyznania B. J. zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego. Uzasadniając swoją decyzję organ podał, że B. J. dnia 30 września 2010r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na troje dzieci, na okres zasiłkowy 2010/2011. Do składu rodziny podała dzieci i męża. Organ odmówił przyznania prawa do świadczeń, wydając w tej sprawie decyzję z argumentacją, że zostało przekroczone ustawowe kryterium dochodowe rodziny. Dnia 30 listopada 2010r. B. J. złożyła ponownie wniosek o udzielenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego dla swoich trojga dzieci, na okres zasiłkowy 2010/2011. Do składu rodziny nie wpisała męża, uczyniła to na wezwanie organu, który uznał, że wobec statusu mężatki taki wpis powinien nastąpić. Organ rozpoznał merytorycznie wniosek w oparciu o dokumenty dołączone do wniosku z dnia 30 września 2010r. i to po ich analizie uznał, że dochód rodziny w 2009r. wyniósł 2.954,53 zł, co stanowi 590,91 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie, a zgodnie z art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy nie może przekraczać 504 zł, lub 581 zł dla dziecka niepełnosprawnego. Tym samym dochód rodziny wnioskodawczyni przekracza kwotę uprawniającą rodzinę do zasiłku rodzinnego i z tych względów organ odmówił przyznania wnioskowanych uprawnień. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła wnioskodawczyni B. J. Podniosła w nim, że po wydaniu decyzji po rozpoznaniu wniosku z dnia 30 września 2010r., jej sytuacja zmieniła się. W dniu 16 listopada 2010r. utraciła źródło dochodów bo tego dnia odszedł od rodziny mąż wnioskodawczyni R. J. Nie mieszka on z rodziną, nie łoży na jej utrzymanie. Jedynym źródłem dochodów rodziny są zasądzone na dwoje dzieci i odwołującą się alimenty. Utrzymuje dzieci i siebie za kwotę 750 zł płaconą miesięcznie, tytułem alimentów; mąż odmówił łożenia pieniędzy na trzecie dziecko. Wskazała, że ciężka sytuacja materialna, którą opisała zmusiła ją do złożenia w dniu 30 listopada 2010r. kolejnego wniosku o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków. We wniosku nie podała męża jako członka rodziny gdyż uważała, że skoro nie mieszka z rodziną i nie daje pieniędzy, poza alimentami, to dochód powinien być ustalony na nowo. Tymczasem została wezwana do skorygowania wniosku i wpisania męża jako członka rodziny, a dochód obliczono na podstawie dokumentów dołączonych do pierwszego wniosku z dnia 30 września 2010r. Oświadczyła, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Jest chora i nie może podjąć pracy, ponadto opiekuje się chorym synem, a fakt, że jest mężatką nie powinien skutkować odmową przyznania wnioskowanych świadczeń. Jest w sytuacji bez wyjścia, nie stać ją na wniesienie sprawy rozwodowej. Wezwała organ odwoławczy o indywidualne potraktowanie sprawy, wyłączenie dochodów męża i ponowne rozpoznanie wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 3 pkt 1, pkt 2 i pkt 16, art. 4, art. 5 ust. 1 i ust. 2 i art. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Uzasadniając swoją decyzję organ przywołał treść decyzji organu I instancji oraz odwołania. Podkreślił, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, wyrażoną w art. 138 § 2 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie. Przypomniał, że po złożeniu wniosku z dnia 30 września 2010r. organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił przyznania świadczeń rodzinnych na okres 2010/2011r. Wnioskodawczyni nie złożyła odwołania od powyższej decyzji, ale ponownie złożyła wniosek o przyznanie takich samych świadczeń dla tych samych osób, na ten sam okres. W ocenie organu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 16 § 1 i art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. bowiem dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną tj. decyzją z dnia [...]. Ponowne wydanie decyzji w sprawie już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną jest niedopuszczalne przed jej wyeliminowaniem. Wniosek ten znajduje uzasadnienie w treści art. 16 k.p.a. Ponowne rozpoznanie sprawy powoduje naruszenie podstawowej zasady res judicata. Kolegium stwierdziło, że stosownie do art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym sprawy. Sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Dodało również, że ponieważ strona wniosła odwołanie od decyzji z dnia [...] organ II instancji orzekający w trybie odwoławczym nie posiadając uprawnień do stwierdzenia nieważności decyzji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję i umorzył postępowanie I instancji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła wnioskodawczyni. Stwierdziła, że nie zgadza się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Podniosła, że po wydaniu decyzji z dnia [...], którą akceptuje, zaszły zmiany w jej budżecie ze względu na wyprowadzkę męża. Za 750 zł, które płaci jej mąż utrzymuje siebie i troje dzieci. Podkreśliła, że organ II instancji nawiązuje do decyzji z dnia [...] a nie bierze pod uwagę jej drugiego wniosku oraz sytuacji w jakiej się znajduje. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi. Uzasadniając ten wniosek przywołało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, a więc czy jest zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod takim kątem Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje naruszyły prawo w takim stopniu, że może to mieć wpływ na wynik sprawy. Organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję uznał, że organ I instancji wydając merytoryczną decyzję naruszył art. 16 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Rozpoznał bowiem ponownie merytorycznie sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z dnia [...]. Stwierdził też, że zastosowanie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość sprawy ma miejsce zaś wówczas, gdy występują te same podmioty, gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym tej sprawy. W ocenie organu mamy do czynienia z tożsamością niniejszej sprawy i sprawy zakończonej decyzją z dnia [...]. Według Sądu z taką oceną nie można się zgodzić. Przypomnieć należy, że skarżąca złożyła w 2010r. dwa wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych i dodatków do tych świadczeń. Pierwszy z dnia 30 września 2010r., w którym podała jako członka rodziny męża R. J. i dochody – jego zarobki uzyskane w roku 2009. Ten wniosek rozpoznany przez organ I instancji został sfinalizowany decyzją z dnia [...] odmawiającą przyznania prawa do świadczeń z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Drugi wniosek skarżącej z dnia 30 listopada 2010r. opierał się na twierdzeniu, że mąż ją opuścił, nie łoży na utrzymanie rodziny i płaci tylko alimenty w kwocie 750 zł. Zatem utraciła wskazane we wniosku z dnia 30 września 2010r. źródło utrzymania rodziny. Przy czym do wniosku, w części której jest wymieniony skład rodziny nie wpisała R.J. Uczyniła to na wezwanie organu. Niesporne w sprawie jest, że sprawa zakończona decyzją ostateczną z dnia [...] toczyła się między tymi samymi podmiotami co sprawa będąca przedmiotem osądu. Również przedmiot sprawy, w zakresie żądania dotyczył tej samej kwestii, przyznania prawa do świadczeń rodzinnych i dodatków do świadczeń rodzinnych na rok 2010/2011, dla dzieci wnioskodawczyni. Niewątpliwie podstawą do rozpoznania obu wniosków – z dnia 30 września 2010r. zakończonego decyzją z dnia [...] oraz wniosku z 30 listopada 2010r. – będącego przedmiotem rozpoznania, są przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże obok przepisów, które były przedmiotem analizy przy wydawaniu decyzji z dnia [...] mogą mieć zastosowanie dodatkowo między innymi te, które dotyczą utraconego dochodu, o którym stanowi art. 3 poz. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Sądu skarżąca do wniosku z dnia 30 listopada 2010r. wprowadza nowy stan faktyczny. Twierdziła, że dnia 16 listopada 2010r. mąż opuścił ją i łoży tylko na utrzymanie dzieci i skarżącej kwotę 750 zł miesięcznie. Podkreśla przy tym, że utraciła dochód w postaci zarobków męża. Zatem zadaniem organu było zweryfikowanie powyższych faktów i ocena czy istotnie, gdyby zaistniała wskazana przez skarżącą sytuacja, mamy do czynienia z utratą dochodu lub inną sytuacją uzasadniającą przyznanie świadczeń. Tymczasem organ II instancji w ogóle nie odniósł się do powyższego wątku, podobnie jak organ I instancji. W ogóle nie zajął się, nie ustosunkował do nowego stanu rodzinnego i dochodów wskazanych we wniosku z dnia 30 listopada 2010r. Reasumując przedstawione wyżej rozważania należy stwierdzić, że nie mamy do czynienia z tożsamością wniosku z dnia 30 września 2010r. i wniosku z dnia 30 listopada 2010r., a tym samym z tożsamością sprawy rozpoznanej decyzją z dnia [...] i decyzją z dnia [...]. W związku z powyższym decyzja organu II instancji nie odpowiada prawu; uchyleniu podlega również decyzja organu I instancji, gdyż organ nie rozpoznał istoty sprawy opartej na nowym stanie faktycznym. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" orzekł jak wyżej.