IV SA/Wr 286/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Protokolant Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi A. M. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za zdolnego do czynnej służby wojskowej I. uchyla decyzję I i II instancji II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. orzeczeniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 29 ust. 1 w związku z art. 26 ust. 1, art. 28 ust. 2 i art. 30a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.; dalej ustawa o powszechnym obowiązku obrony) oraz ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U Nr 151, poz. 1595 ze zm.; dalej rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej) uznała A. M. za zdolnego do służby wojskowej przyznając mu kategorię "A". Komisja rozpoznała u poborowego przebytą częściową meniscectomię przyśrodkową stawu kolanowego lewego z okresowym zespołem bólowym nieznacznie upośledzającym sprawność (§ 75 pkt 5 rozporządzenia). W uzasadnieniu wskazano, że powyższych ustaleń dokonano na podstawie przedstawionej dokumentacji leczenia, badań własnych i specjalistycznych. W złożonym odwołaniu A. M. wniósł o ponowne rozpoznanie jego sprawy, gdyż stan jego zdrowia znacznie się pogorszył poprzez ograniczenie sprawności ruchowej, a leczenie jest w dalszym ciągu kontynuowane. Orzeczeniem z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 29 ust. 1 w związku z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony oraz § 3 ust. 7, § 4 ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U Nr 151, poz. 1594) oraz § 22 ust. 1 i 2, § 23 ust. 1, 2 i 3 powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu wskazano, że po rozpatrzeniu odwołania i analizie dokumentacji medycznej nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. W świetle zgromadzonych dokumentów oraz w wyniku przeprowadzonego dla potrzeb TWKL w P. badania lekarskiego specjalistycznego ortopedycznego nie wynika by aktualny stopień nasilenia zaburzeń ze strony narządu ruchu upośledzał sprawność ustroju w stopniu uzasadniającym uznanie orzekanego w grupie I osób badanych (poborowi) za niezdolnego do czynnej służby wojskowej. W tej sytuacji Komisja odwoławcza stoi na stanowisku, że aktualny stan i zakres funkcji kończyny dolnej lewej po przebytej częściowej meniscectomii przyśrodkowej stawu kolanowego lewego z okresowym zespołem bólowym nieznacznie upośledza sprawność ustroju, co mieści się w zakresie pojęciowym § 77 pkt 5 załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej i kwalifikuje poborowego do kategorii "A" zdolny do czynnej służby wojskowej. Przedstawiona przez A. M. dokumentacja w postaci kserokopii karty informacyjnej leczenia szpitalnego z Oddziału Urazowo-Ortopedycznego Szpitala Zespolonego w K. z dnia [...] r., karta informacyjna SP ZOZ z P. (od [...] do [...] r.) oraz historia choroby z NZOZ Ortopedia K. nie zawierają danych mogących uzasadniać wątpliwości co do oceny aktualnego stanu i funkcji kończyny dolnej lewej dokonanej przez badającego dla potrzeb orzeczniczych lekarza specjalistę ortopedę. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący podniósł, że jego aktualny stan zdrowia nie pozwala mu na wykonywanie pracy zawodowej, a tym samym na pełnienie służby wojskowej, o czym poinformował Komisję odwoławczą. Od trzech miesięcy przebywa na zwolnieniu lekarskim z powodu wypadku, któremu uległ w drodze z pracy. Regularnie leczy się u lekarza ortopedy, przyjmuje leki w postaci zastrzyków i porusza się o kulach. Dwukrotnie był na komisji lekarskiej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, gdzie lekarze orzecznicy zakwalifikowali go do leczenia rehabilitacyjnego w sanatorium. W związku ze znacznymi problemami z poruszaniem się i trwającym leczeniem, uważa zaskarżone orzeczenie za krzywdzące. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wskazała, że z przedstawionej dokumentacji medycznej wynika, że proces leczenia po przebytym urazie został zakończony przed dwoma laty tj. w [...] r. i nie wynika z niej, iż aktualnie skarżący jest z tego powodu leczony lub że posiada dokumentację medyczną mogącą powodować wątpliwości co do aktualnej oceny narządu ruchu dokonanej przez badającego dla potrzeb orzeczniczych lekarza specjalistę ortopedę. W tej sytuacji w ocenie Komisji oba orzeczenia wojskowych komisji lekarskich są prawidłowe, a obecnie stwierdzony stan i zakres funkcji kolana lewego mieści się w zakresie § 77 pkt 5 załącznika Nr 2 do rozporządzenia, co uzasadnia kwalifikację skarżącego do kategorii "A" - zdolny do czynnej służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest zasadna. Z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m. in. skargi na decyzje administracyjne ( art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr [...] uznające skarżącego za zdolnego do czynnej służby wojskowej i przyznające mu kategorię "A". Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowi przepis art. 29 ust. 1 i ust. 7 w związku z art. 26 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Z treści art. 29 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy wynika, że wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej poborowych w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska. Do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej poborowych, przez wojskowe komisje lekarskie przepisy art. 26 ust. 1a-1c stosuje się odpowiednio (ust. 7 tego przepisu). W ramach czynności prowadzonych przez komisje lekarskie poborowych poddaje się obowiązkowym badaniom lekarskim, a także, stosownie do potrzeb i według decyzji przewodniczącego komisji lekarskiej, badaniom specjalistycznym, w tym psychologicznym, oraz obserwacji szpitalnej (art. 26 ust. 1a). Ponadto poborowy obowiązany jest przedstawić komisji lekarskiej posiadaną dokumentację medyczną, w tym wyniki badań specjalistycznych, przeprowadzonych w okresie dwunastu miesięcy przed dniem stawienia się do poboru (art. 26 ust. 1 b). Na mocy przepisu art. 30a ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy ustalono jedną z kategorii zdolności do służby wojskowej tj. kategorię A - zdolny do służby woskowej, co oznacza zdolność do odbywania m. in. zasadniczej służby wojskowej. Natomiast z treści § 77 pkt 5 rozdziału XVII - Kończyny- załącznika nr 2- Wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa - do rozporządzenia wynika, że następstwa przebytych urazów stawów bez zniekształceń nieupośledzających lub nieznacznie upośledzających sprawność ruchową kwalifikują osobę badaną w I grupie badanych (poborowy) do kategorii - zdolny do służby wojskowej. Wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej, które wypełniają zadania i funkcje związane z administracją rezerw osobowych dla celów powszechnego obowiązku obrony. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonywającymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (uchwała SN z dnia 1 grudnia 1994 r. III AZP 8/94, wyrok NSA z dnia 2 października 1998 r. III SA 7225 / 98). W rozpoznawanej sprawie zadaniem wojskowych komisji lekarskich było ustalenie zdolności poborowego do służby wojskowej w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym z zagwarantowaniem czynnego udziału poborowego w tym postępowaniu. Orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w ust. 1 właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej (art. 30a ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony). Szczegółowy tryb orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej przez wojskowe komisje lekarskie reguluje wspomniane rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej. Z przepisu § 14 tego aktu, wynika, iż orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej, a także o związku choroby i ułomności z czynną służbą wojskową wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych a w razie potrzeby - także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej i dokumentów, o których mowa w § 6 (przekazanych przez organ kierujący do komisji). Wojskowa komisja lekarska może wezwać również pisemnie żołnierza niezawodowego (poborowego) do dostarczenia dokumentów dotyczących chorób, ułomności- w terminie nieprzekraczającym 14 dni od dnia doręczenia wezwania, a po bezskutecznym upływie tego terminu może wydać orzeczenie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. (§ 16 ust. 2 i 3 rozporządzenia). Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia rozpatruje odwołanie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i tylko w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną i badania specjalistyczne, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów w sprawie (§ 23 ust. 2 rozporządzenia). Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać w szczególności rozpoznanie, ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, w razie stwierdzenia chorób i ułomności określenie ich związku lub braku związku z czynną służbą wojskową (§ 17 ust. 1 rozporządzenia). Z przepisu § 17 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia wynika, iż orzeczenie w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach , w tym również decyzje w sprawach zdolności poborowego do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114/97 - LEX nr 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/ Gd 1655/95 -OSP 1997/7-8/135 i inne). Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi zaś, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno wskazywać wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje naruszają powyższe zasady procedury administracyjnej w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Komisja I instancji rozpoznała u poborowego schorzenie określone w § 77 pkt 5 załącznika nr 2 do rozporządzenia. Przepis § 77 pkt 5 wymienia następstwa przebytych urazów stawów bez zniekształceń nieupośledzające lub nieznacznie upośledzające sprawność ruchową i kwalifikuje osobę badaną do kategorii zdrowia A (zdolny do służby wojskowej). Natomiast pkt 6 § 77 wskazuje, iż następstwa przebytych urazów stawów bez zniekształceń oraz przewlekłe zapalenie tkanki łącznej upośledzające lub znacznie upośledzające sprawność ruchową kwalifikują osobę badaną w I grupie badanych (poborowych) do kategorii zdrowia "D" (niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju). Decyzja wydana przez organ I instancji zawiera jedynie wskazanie jednostki chorobowej z przypisaniem odpowiednich paragrafów załącznika do omawianego rozporządzenia oraz stwierdzenie o zaliczeniu poborowego do kategorii zdolności do służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym wyżej wymogom przepisów kpa i cytowanego rozporządzenia. W sytuacji gdy rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której nasilenie kwalifikuje poborowego do kategorii "A" lub "D" organ orzekający powinien uzasadnić swoje rozpoznanie. Potwierdza to orzecznictwo sądowe, zgodnie z którym, tam gdzie obowiązujące przepisy prawa określają stopień schorzenia pojęciami ogólnymi, obowiązkiem Wojskowej Komisji Lekarskiej jest dokładnie uzasadnić przyjęcie konkretnego punktu lub paragrafu (wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2000 r. III SA 2042/00 LEX nr 47321). Tymczasem w niniejszej sprawie nie wiadomo dlaczego stwierdzone schorzenie nie upośledza sprawności ruchowej lub powoduje tylko nieznaczne upośledzenie tej sprawności, a wskazywać to powinno szczegółowe uzasadnienie orzeczenia. Organ I instancji w żaden sposób nie ustosunkował do dolegliwości zgłaszanych przez skarżącego w toku badania, dotyczących bólu pod stawem kolanowym, pojawiającego się podczas wykonywania siadu tureckiego oraz niemożności wykonania przysiadu z powodu bólu (wyniki badań z dnia [...] r. ujęte w karcie skierowania do badań lekarsko-specjalistycznych). Ponadto Komisja I instancji nie wyjaśniła jaki wpływ na ocenę zdolności skarżącego do służby wojskowej mają przedłożone przez niego dokumenty medyczne, gdyż we wspominanych wynikach badań ograniczyła się jedynie do twierdzeń, iż skarżący podał, że w [...] r. doznał urazu skrętnego stawu kolanowego z krwiakiem, co potwierdził kartą pobytu w szpitalu, przebył kilkakrotne punkcje stawu, a w [...] r. wykonano u niego artroskopię stawu, co potwierdza załączona karta, oraz że u skarżącego w [...] r. ponownie pojawił się płyn w stawie i odbył trzy wizyty u ortopedy. Również organ odwoławczy rozpoznając odwołanie nie wyjaśnił dlaczego uznał, iż zgromadzone w toku postępowania dokumenty oraz przeprowadzone dla potrzeb orzeczniczych badania skarżącego przez lekarza specjalistę ortopedę wykazały, że przebyty uraz stawu nie upośledza lub nieznacznie upośledza sprawność ruchową skarżącego, w stopniu uzasadniającym uznanie skarżącego za zdolnego do czynnej służby wojskowej. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił bowiem z jakich względów uznał, że złożona przez skarżącego wraz z odwołaniem dokumentacja medyczna (karta leczenia szpitalnego z Oddziału Urazowo- Ortopedycznego Szpitala Zespolonego w K. z dnia [...] r., karta informacyjna leczenia szpitalnego SP ZOZ z P. w okresie od [...] r. do [...] r., historia choroby NZOZ Ortopedia K. nie budzi uzasadnionych wątpliwości co do oceny aktualnego stanu i funkcji kończyny dolnej lewej. Tym samym organ ten naruszył wspomniany art. 107 § 3 kpa, gdyż nie wykazał dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedłożonym dokumentom. Ponadto wspomniana historia choroby Ortopedia K. obejmuje wizyty i konsultacje lekarskie, które miały miejsce nie tylko w [...] r., ale również w dniach [...] i [...] r., a więc w okresie bezpośrednio poprzedzającym wydanie decyzji przez organ I instancji. Zatem bezzasadne jest twierdzenie organu odwoławczego, że historia choroby nie zawiera danych dotyczących aktualnego stanu zdrowia skarżącego. Powyższe oznacza, iż organ ten nie ustosunkował się do wizyt lekarskich skarżącego w dniach [...] i [...] r., a więc nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, czym naruszył art. 7, 77 § 1 i 80 kpa oraz § 23 ust. 2 rozporządzenia. Błędne jest zatem twierdzenie organu odwoławczego, że leczenie skarżącego po przebytym urazie stawu kolanowego zostało zakończone w [...] r. O kontynuacji leczenia świadczą także złożone przez skarżącego na rozprawie dokumenty obejmujące historię choroby NZOZ Ortopedia K. , z których wynika, że skarżący korzystał z wizyt i konsultacji również po wydaniu decyzji przez organ I instancji czyli w dniu [...] r. i w toku postępowania odwoławczego tj. w dniu [....] r. oraz po dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy, czyli w dniach [...] , [...] i [...] , [...] i [...] , [...] , [...] r. Poza tym organy orzekające w sprawie rozpoznając ponownie sprawę powinny uwzględnić zmiany stanu faktycznego, które zaszły po wydaniu decyzji I i II instancji tj. powinny odnieść się do argumentów podniesionych przez skarżącego w skardze i na rozprawie dotyczących poruszania się przez niego o kulach, przebywania na zwolnieniu lekarskim z powodu wypadku w drodze z pracy, który miał miejsce pod koniec [...] r. oraz leczenia w sanatorium. Tym samym rozpatrując ponownie sprawę organy orzekające w sprawie powinny usunąć wskazane wyżej uchybienia oraz mieć na uwadze dokumentację medyczną, którą skarżący dołączył do wniesionej skargi i przeprowadzić dowody z dokumentacji lekarskiej ZUS oraz dowody dotyczące leczenia sanatoryjnego, o których skarżący wspomniał w skardze. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 p.p.s.a,. orzeczono jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.