IV SA/Wr 286/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.) Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę, II. przyznaje adw. T. O. kwotę 295, 20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) zł w tym 23 % VAT od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2011 r. nr [...] Wojewoda D., po rozpatrzeniu odwołania K. R. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.e.l.d.o.") – utrzymał w mocy decyzję Burmistrza C. z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] orzekającą o wymeldowania K. R. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w C. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda D. podał, że postępowanie w sprawie wymeldowania strony z miejsca zameldowania na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w C., w trybie art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. wszczęte zostało w dniu 10 listopada 2010 r., na wniosek J. R., właściciela przedmiotowej nieruchomości. W złożonym wniosku J. R. podał, że strona nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od lipca 2007 r. Miejsce pobytu stałego opuściła dobrowolnie, a w chwili obecnej koncentruje swoje sprawy życiowe w mieszkaniu przy ul. [...] w C.. Na podstawie informacji uzyskanej z Krajowego Rejestru Karnego organ I instancji stwierdził, że strona nie przebywa w zakładzie karnym. W pisemnym oświadczeniu z dnia 18 listopada 2010 r. strona podała, że nie wymelduje się dobrowolnie z miejsca pobytu stałego, ponieważ w lokalu tym zamieszkuje od dwudziestu siedmiu lat. Na wniosek organu I instancji funkcjonariusze Komisariatu Policji w C. przeprowadzili kontrolę meldunkową lokalu przy ul. [...]. Pod wskazanym adresem zastano J. R., który poinformował, że strona nie mieszka w sprawdzanym lokalu od trzech lat. Od momentu wszczęcia postępowania administracyjnego zainteresowana zaczęła przychodzić na noc do mieszkania, średnio co trzy doby. Obecnie strona posiada w miejscu zameldowania na pobyt stały rzeczy osobiste, które przyniosła pod koniec listopada. W piśmie z dnia 23 listopada 2010 r. do Urzędu Miejskiego w Chojnowie strona oświadczyła, że nie wyraża zgody na wymeldowanie jej z lokalu przy ul. [...] w C.. Podkreśliła, że mieszka tam od dwudziestu siedmiu lat. Przez ten okres partycypowała w kosztach przeprowadzanych remontów i dokładała się do rachunków. Kiedy straciła pracę, zmuszona została do korzystania z pomocy rodziny. Nie mając pieniędzy na opłacanie rachunków, chodziła gotować, kąpać się i prać do sióstr. Do miejsca zameldowania na pobyt stały wracała wieczorem i kładła się spać, aby unikać kłótni z byłem mężem. W dniu 2 grudnia 2010 r. organ I instancji przesłuchał do protokołu B. L., która zeznała, że utrzymuje z zainteresowanymi stosunki sąsiedzkie. Dalej podała, że K. R. nie mieszka w lokalu przy ul. [...] od kilku lat, choć zdarzało się, że przychodziła do miejsca pobytu stałego na noc. Od kwietnia 2010 r. nie widuje jej jednak w ogóle. Według wiedzy świadka, strona mieszka obecnie u siostry, w lokalu przy ul. [...] w C. (nie zna dokładnego adresu). Mieszkanie przy ul. [...] prawdopodobnie opuściła dobrowolnie. Przesłuchana przez organ I instancji strona oświadczyła, że mieszka w lokalu przy ul. [...] w C.. Pod wskazanym adresem stale przebywa, śpi, kąpie się, prowadzi normalne gospodarstwo domowe. Spożywa posiłki u siostry, ponieważ ma małe dochody. W chwili obecnej posiada tam rzeczy osobiste i ma klucze do drzwi wejściowych, które dostała od córki. Jednocześnie zeznała, że po 2007 r., opuszczała na dłuższy okres czasu miejsce pobytu stałego. Przebywała m. in. u jednej z sióstr w B. Strona podała, że koncentruje swoje życie osobiste w różnych miejscach. Najczęściej u siostry w mieszkaniu przy ul. [...] w C., gdzie gotuje, kąpie się i śpi. W okresie letnim spędza czas w miejscu pobytu stałego, ponieważ ma tam dzieci. Zainteresowana zaznaczyła, że nie ma warunków do mieszkania w lokalu przy ul. [...] w C., ponieważ były mąż poprzekręcał kurki od gazu, oraz żąda opłat za wodę i prąd. W dalszej części strona podał, że została zmuszona do opuszczenia miejsca pobytu stałego, ponieważ nie miała tam warunków do normalnego życia. Nie podejmowała kroków prawnych, zmierzających do powrotu do przedmiotowego lokalu. Nie wymelduje się dobrowolnie z lokalu, ponieważ mieszkała tam przez dwadzieścia sześć lat. Przesłuchany w dniu 3 grudnia 2010 r. J. R. zeznał, że była żona nie mieszka w miejscu pobytu stałego od lipca 2007 r. Od tego momentu nie przebywała w lokalu przy ul. Baczyńskiego 23 w Chojnowie, a wyprowadzając się zabrała ze sobą większość rzeczy osobistych. K. R. skoncentrowała życie osobiste u siostry. Wyprowadziła się dobrowolnie. Do przedmiotowego mieszkania przychodziła w odwiedziny do córki, kiedy ta miała złamaną nogę. Świadek T. S., chłopak córki, zeznał, że widuje K. R. w lokalu przy ul. [...] w C.. Nie jest w stanie stwierdzić, czy osoba ta mieszka tam stale, ponieważ w ciągu dnia przebywa u swoich sióstr. Wie jednak, że czasami nocuje w spornym lokalu. P. R., córka stron, zeznała do protokołu w dniu 3 grudnia 2010 r., że z uwagi na napięte stosunki panujące pomiędzy rodzicami, mama przebywa w ciągu dnia u swoich sióstr. Od około trzech lat rzadko przebywa w miejscu pobytu stałego, aby nie zaostrzać stosunków z J. R.. Z powodu ciężkiej sytuacji finansowej, matka nie jest w stanie dokładać się do rachunków. Świadek, R. S., sąsiad zainteresowanych oświadczył, że nie widuje K. R. w okolicach nieruchomości przy ul. [...] w C.. Ze słyszenia wie, że mieszka u siostry, ale nie zna bliższych okoliczności sprawy. Sąsiadka, E. C., nie jest w stanie stwierdzić czy zainteresowana mieszka obecnie w miejscu pobytu stałego. Wie, że K. R. była zmuszona opuścić lokal przy ul. [...] w C.. Była świadkiem, kiedy J. R. nie wpuszczał byłej żony do przedmiotowego mieszkania. W dniu 3 grudnia 2010 r. inspektorzy Urzędu Miejskiego w C. przeprowadzili oględziny mieszkania przy ul. [...]. W wyniku przeprowadzonych czynności ustalono, że strona nocuje w spornym lokalu, ale nie codziennie. Ma dostęp do pokoju córki, P. R. W szafie w pomieszczeniu zainteresowana okazała ubrania, które należą do niej. W łazience nie przechowuje żadnych przyborów toaletowych, nie korzysta z naczyń w kuchni. Śniadania przygotowuje razem z P. R. w pokoju, obiady jada u sióstr. Zainteresowana nie korzysta z kuchni i łazienki, ponieważ były mąż żąda od niej dokładania się do rachunków. Strona podała, że posiada klucze do drzwi wejściowych i ma swobodny dostęp do mieszkania. Nie przebywa w lokalu ponieważ chce uniknąć sytuacji konfliktowych. Jednocześnie oświadczyła, że od września 2010 r. przebywa w lokalu stale. W dniu 27 grudnia 2010 r. organ I instancji przesłuchał Ł. R., syna stron postępowania(protokół), który zeznał, że matka opuściła sporny lokal około trzech lat temu, już po rozwodzie z ojcem. Zabrała część swoich rzeczy osobistych i przeniosła się do siostry. Nie pojawiała się w miejscu pobytu stałego do czasu wszczęcia postępowania o jej wymeldowanie. W dniu 30 grudnia 2010 r. inspektorzy organu I instancji przeprowadzili wywiad środowiskowy wśród sąsiadów stron tj. : E. R., J. D., M. K. oraz Z. K., którzy zgodnie zeznali, że K. R. nie mieszka w miejscu , zameldowania na pobyt stały od trzech, czterech lat. Prawdopodobnie przebywa od tamtego momentu u swoich sióstr. Strona zaczęła pojawiać się nieregularnie w lokalu przy ul. [...] od 17 listopada 2010 r., tj. od chwili, kiedy dowiedziała się o postępowaniu o jej wymeldowanie. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], Burmistrz C. orzekł o wymeldowaniu strony z miejsca zameldowania na pobyt stały, gdyż uznał, że opuściła ona miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. Od decyzji tej strona złożył odwołanie nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem, kwestionując zeznania świadków. Podkreśliła, że mieszka w spornym lokalu od 1982 r., a były mąż dąży do usunięcia jej z mieszania, ponieważ ma nową partnerkę. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że z akt sprawy można stwierdzić, że strona opuściła miejsce zameldowania na pobyt stały w 2007 r. a jej centrum życiowe zostało skoncentrowane poza lokalem dotychczasowego zameldowania. W myśl orzecznictwa sądowo-administracyjnego zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym i lokalu, bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu i opuszczenie lokalu (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 20 maja 2009 r., sygn. II SA/Sz 121/09). Zgodnie z treścią przepisu art. 6 ust. 1 u.e.l.d.o. pod pojęciem pobytu stałego, rozumie się zamieszkiwanie określonej osoby w danym miejscu, z zamiarem stałego, przebywania. Tym samym zamieszkiwanie w lokalu, w rozumieniu powyższego przepisu, powinno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby. Pod pojęciem centrum życiowego należy rozumieć miejsce, w którym osoba realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, tj. mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, pierze, wypoczywa, przechowuje rzeczy osobiste codziennego użytku, podejmuje gości, przyjmuje korespondencję (wyrok WSA w Lublinie z 16 grudnia 2008r., sygn. III SA/Lu 337/08). W toku prowadzonego postępowania fakt niezamieszkiwania strony w spornym domu, został potwierdzony przez świadków, Policję, a także przez nią samą. W wyniku kontroli meldunkowych i oględzin lokalu przeprowadzonych zarówno przez organ I instancji, jak i Policję wynika, że strona nie zamieszkuje spornego domu, nie nocuje w nim regularnie i nie prowadzi gospodarstwa domowego, a jej bytność pod adresem zameldowania na pobyt stały ogranicza się do okazjonalnych wizyt. Dowody zebrane w sprawie wskazują też, że wizyty te związane są z prowadzonym postępowaniem w przedmiocie wymeldowania. Samo deklarowanie przez stronę woli zamieszkiwania w przedmiotowym domu, nie może być podstawą do uznania, że jest to faktyczne miejsce pobytu stałego. Dla potrzeb ewidencji ludności podstawowym kryterium oceny zamieszkiwania w lokalu, jest koncentrowanie w nim interesów życiowych. Prowadzone postępowanie wykazało, że w/w od kilku lat swoje życie osobiste koncentruje poza miejscem zameldowania na pobyt stały. W oparciu o powyższe fakty dalsze utrzymywanie zameldowania odwołującej w lokalu zameldowania byłoby utrzymywaniem fikcji meldunkowej, tj. stanem niezgodnym z rzeczywistym miejscem jej pobytu. W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona skarżąca wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniosła, że w miejscu stałego zameldowania przebywa regularnie (co zostało potwierdzone przez świadków) i dlatego uważa, że decyzja o wymeldowaniu jej z miejsca pobytu stałego jest bezzasadna. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., powoływanej w dalszych wywodach w skrócie jako "p.p.s.a.") sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Powyższe oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy ( art. 145 p.p.s.a.). W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje nie uchybiają obowiązującemu prawu. Stosownie do treści art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o., który stanowił podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia tej sprawie - organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Na tle brzmienia cytowanej normy prawnej należy jednocześnie nadmienić, że źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Nie ma przy tym znaczenia to czy strona posiadała, czy też nadal posiada uprawnienie do przebywania w tym miejscu (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004r., V SA 3089/03, LEX nr 16072; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003r., V SA 1398/02, LEX nr 159189). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub tymczasowego w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. jest spełniona w wypadku, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Należy przy tym podkreślić, że tak rozumianym opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Przedstawiony w ten sposób zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być jednakże oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie treści ujętych w oświadczeniach zainteresowanej osoby (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007r., II OSK 133/06). Biorąc pod uwagę powyższe, rozpoznanie sprawy wymeldowania skarżącej wymagało oceny przez organy administracyjne obu instancji, czy opuściła ona miejsce dotychczasowego pobytu w lokalu przy ul. [...] w C. i czy opuszczenie to miało w rozumieniu przepisu art. 15 ust 2 u.e.l.d.o., charakter trwały i dobrowolny. Wskazać należy, że ustalenia powyższe winny były zostać poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 k.pa., zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 107 § 1 i 3 k.p.a., decyzja organu powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Odnosząc wskazane reguły procesowe do rozpatrywanej sprawy Sąd przyjął, że organy meldunkowe wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, który następnie oceniony został w granicach prawem przewidzianej swobody, co w efekcie doprowadziło do prawidłowych ustaleń stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji ostatecznej. Opierając się na prawidłowo dokonanych ustaleniach uznać należało spełnienie wymaganej prawem przesłanki do wymeldowania skarżącej z miejsca tymczasowego zameldowania - w postaci niewątpliwego ustania pobytu skarżącego w spornym lokalu. W ocenie Sądu, organy właściwie uznały, że skarżąca opuściła miejsce stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny, w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. i skoncentrowała swoje czynności życiowe w lokalu przy ul. [...] w C.. W prowadzonym postępowaniu nie zostało potwierdzone, by opuszczenie mieszkania przez skarżącą spowodowane było bezprawnym działaniem innych osób, natomiast ponad wszelką wątpliwość ustalono, że strona skarżąca opuściła miejsce stałego zameldowania. W trakcie postępowania administracyjnego fakt niezamieszkiwania strony skarżącej w spornym domu, został potwierdzony przez świadków, Policję, a także samą skarżącą. W wyniku kontroli meldunkowych i oględzin lokalu przeprowadzonych zarówno przez organ I instancji, jak i Policję jasno wynika, że strona skarżąca nie zamieszkuje spornego domu, nie nocuje w nim regularnie i nie prowadzi gospodarstwa domowego, a jej bytność pod adresem zameldowania na pobyt stały ogranicza się do okazjonalnych wizyt. Dowody zebrane w sprawie (z wyjątkiem zeznań córki skarżącej oraz samej skarżącej) wskazują też, że wizyty te związane są z prowadzonym postępowaniem w przedmiocie wymeldowania skarżącej. Samo deklarowanie przez skarżącą woli zamieszkiwania w przedmiotowym domu, nie może być podstawą do uznania, że jest to faktyczne miejsce pobytu stałego. Dla potrzeb ewidencji ludności podstawowym kryterium oceny zamieszkiwania w lokalu, jest koncentrowanie w nim interesów życiowych. Prowadzone postępowanie wykazało, że skarżąca od kilku lat swoje życie osobiste koncentruje poza miejscem zameldowania na pobyt stały. W oparciu o powyższe fakty dalsze utrzymywanie zameldowania odwołującej w lokalu przy ul. [...] w C. byłoby utrzymywaniem fikcji meldunkowej, tj. stanem niezgodnym z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby. Należy pamiętać, że posiadanie aktualnych informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia bowiem racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Obowiązek meldunkowy służy zarówno prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, jak i ochronie interesów samych zainteresowanych meldunkiem oraz ochronie praw osób trzecich (wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. II OSK 476/08). Zameldowanie nie rodzi uprawnień do lokalu, wymeldowanie zaś nie przesądza o ich utracie. Jest to wyłącznie rejestracja danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby (wyrok WSA z dnia 08.04.2009 r., III SA/Gd 439/08). Zdaniem Sądu organy meldunkowe dokonując ustaleń odnoszących się do charakteru opuszczenia przez skarżącej miejsca zameldowania i woli skarżącej w tym zakresie nie uchybiły wymaganiom procedury dowodowej omówionym w uzasadnieniu tego wyroku. Organy administracji zapewniły stronom aktywny udział w postępowaniu, uwzględniając jednocześnie wszystkie wnioski dowodowe skarżącej. Z podanych wyżej względów - skoro podniesione zarzuty są niezasadne a zaskarżona decyzja nie uchybia prawu - skarga podlegała oddaleniu. Sąd działając zatem na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.