IV SA/Wr 287/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi M. R. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla zaskarżone orzeczenie i orzeczenie je poprzedzające; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Decyzją z dnia [...], [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł., na podstawie art. 20 ust. 1-3 i art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. nr 8, poz. 66 ze zm.), § 4, § 17 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 12, poz. 75) oraz § 4 i § 16 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 15, poz. 80), dalej: rozporządzenie, uznała M. R. trwale niezdolnym do zawodowej służby wojskowej – kat. "N", rozpoznając u niego: A. schorzenie powodujące niezdolność do służby wojskowej – ograniczenie ruchomości obu stawów biodrowych po przebytej obustronnej alloplastyce stawów biodrowych (07. 2009 r. i 04. 2010 r.) w przebiegu jałowej martwicy głów obu kości udowych (§ 77 pkt 8 załącznika nr 1 do rozporządzenia stanowiącego wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa, a także o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach sił zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych, zwanego dalej załącznikiem). B. schorzenia współistniejące: nieprawidłową glikemię na czczo (§ 54 pkt 4 załącznika), hepatopatię (§ 44 pkt 6 załącznika), hypercholesterolemię (§ 60 pkt 1 załącznika), hyperurykemię (§ 59 pkt 1 załącznika). W odwołaniu od tej decyzji M. R. wniósł o uchylenie wydanego orzeczenia. Zarzucił organowi I instancji wydanie orzeczenia z pominięciem opinii lekarzy ortopedów, którzy nie stwierdzili aby schorzenie opisane w kwestionowanym orzeczeniu – czyniło odwołującego się niezdolnym do zawodowej służby wojskowej. Zarzucił wydanemu orzeczeniu naruszenie przepisów: § 22 ust. 1, § 23 ust. 1 rozporządzenia. Zdaniem odwołującego się, nie spełnia ono również wymogów określonych w kpa. Wskazał, że za uchyleniem zaskarżonego orzeczenia przemawiają również badania, które skarżący przeprowadził we własnym zakresie po wydaniu kwestionowanego orzeczenia. W dniu 15 grudnia 2010 r. po przeprowadzeniu specjalistycznego badania lekarskiego – specjalista chirurgii urazowej ortopedii stwierdził między innymi, że "Przebyta choroba i zabieg operacyjny nie ogranicza sprawności ruchowej pacjenta". Następnie w dniu 16 grudnia 2010 r. po przeprowadzeniu specjalistycznego badania lekarskiego – specjalista chirurgii urazowej i ortopedii wydał zaświadczenie, że skarżący jest "zdolny do wykonywania pracy na stanowisku służbowym...". Zdaniem odwołującego się, z powyższego jednoznacznie wynika, że organ I instancji wydał orzeczenie bez przeprowadzenia starannej analizy posiadanych dokumentów medycznych. Decyzją z dnia [...], [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. po rozpatrzeniu odwołania, analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej oraz przeprowadzeniu w trybie odwoławczym dodatkowego badania specjalistycznego Ordynatora Klinicznego Oddziału Ortopedii 4 WSK z P SP ZOZ we W. oraz badań laboratoryjnych nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i utrzymała je w mocy. W świetle zgromadzonych dokumentów, co potwierdza ocena konsultującego w trybie odwoławczym Ordynatora Klinicznego Oddziału Ortopedii 4 WSK z P SP ZOZ we W. jednoznacznie wynika, iż u orzekanego stwierdza się ograniczenie ruchomości obu stawów biodrowych jak również obciążania tych stawów wzmożonym wysiłkiem fizycznym, jak również nie może on uczestniczyć w zajęciach Wf-u i poligonowych. Zdaniem organu odwoławczego, TWKL w Ł. prawidłowo ustaliła ograniczenie ruchomości obu stawów biodrowych po przebytej obustronnej alloplastyce stawów biodrowych (07.2009 r i 04.2010 r.) w przebiegu jałowej martwicy głów obu kości udowych, co mieści się w zakresie pojęciowym § 77 pkt 8 załącznika i w Gr II osób badanych kwalifikuje do kategorii "N" - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej i powoduje upośledzenie sprawności ustroju w stopniu uzasadniającym zaliczenie orzekanego do trzeciej (III) grupy inwalidztwa. Załączona przez odwołującego się (co podniósł w swoim odwołaniu) dokumentacja medyczna w postaci kserokopii zaświadczeń lekarskich w ocenie wojskowej komisji lekarskiej II instancji nie może stanowić podstawy do kwestionowania ustaleń orzeczniczych odnośnie oceny zdolności do zawodowej służby wojskowej, ponieważ wojskowe komisje lekarskie oceniają kompleksowo (opierając się o obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa) sprawność ustroju w aspekcie zdolności do zawodowej służby wojskowej, a nie tylko w zakresie aktualnie wykonywanych, wynikających ze stanowiska służbowego czynności. Jednocześnie RWKL we W. zauważa, iż wykonane w trybie odwoławczym badania laboratoryjne potwierdzają stwierdzone w trakcie czynności orzeczniczych TWKL w Ł. zaburzenia metaboliczne oraz istotnie podwyższone wartości wskaźników biochemicznych wydolności wątroby co wskazuje na konieczność dalszej diagnostyki w tym kierunku. Odnośnie wniosku skarżącego z dnia 29 stycznia 2011 r. wskazano, że zainteresowany w dniu 22 lutego 2011 r. został zapoznany z całością zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. R. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Wydanemu orzeczeniu zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego. Podniósł, że organ I instancji rozpoznał u skarżącego "ograniczenie ruchomości stawów biodrowych po przebytej obustronnej alloplastyce stawów biodrowych (07. 2009 r. i 04. 2010 r.) w przebiegu jałowej martwicy głów obu kości udowych" i schorzenie to zakwalifikował do § 77 pkt 8 załącznika. Natomiast wskazany przepis stanowi, że trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej powodują przewlekłe choroby stawów znacznie upośledzające sprawność ruchową. Skarżący podkreślił również, że z objaśnień szczegółowych do § 77 pkt 8 wynika, że według tego punktu należy kwalifikować m. in. reumatoidalne zapalenie stawów, zespół Reitera, łuszczycowe zapalenie stawów i zapalenie stawów w chorobach jelit. Zdaniem skarżącego organ I instancji w żaden sposobów nie wykazał, że rozpoznana u skarżącego choroba jest przewlekła i znacznie upośledzająca sprawność ruchową a skarżący nie ma obowiązku domyślać się toku rozumowania komisji lekarskiej, zwłaszcza jeżeli orzeczenie jest dla niego niekorzystne. Skarżący zarzucił organowi II instancji, że nie ustosunkował się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Także i ten organ nie uzasadnił dlaczego rozpoznana choroba mieści się w zakresie pojęciowym § 77 pkt 8. Podkreślił, że choroba ta nie jest wymieniona w objaśnieniach szczegółowych do § 77 pkt 8, a to wymagało także wyjaśnienia. Wyjaśnienia wymagało również, jego zdaniem, dlaczego oba organy orzekały z pkt 8 a nie np. z pkt 7. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie uznając ją za niezasadną co oznacza, że skarżący jest niezdolny do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w drodze kontroli działań administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy), a jej zakres obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej; p.p.s.a.). Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy rozporządzenia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach (...). Dlatego też do tego rodzaju rozstrzygnięć jak orzeczenia o zdolności do służby wojskowej odnoszą się przepisy kpa (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r., I SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r., SA/Gd 1655/95 - OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135). Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w kpa ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Według przepisu § 24 ust. 5 rozporządzenia orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 kpa zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Warto w tym miejscu powołać wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 879/00, LEX nr 47326, w którym stwierdzono, że orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej, stosownie do art. 107 § 3 kpa, musi zawierać uzasadnienie faktyczne. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 kpa). W ocenie Sądu orzeczenia organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy ponieważ, ograniczają się one do wymienienia zdiagnozowanej u skarżącego jednostki chorobowej i zakwalifikowania jej do odpowiedniego paragrafu załącznika. Orzekając o zdolności skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej w grupie II badanych, zdiagnozowano schorzenie określone przez komisję lekarską jako "ograniczenie ruchomości obu stawów biodrowych po przebytej obustronnej alloplastyce stawów biodrowych (07. 2009 r. i 04. 2010 r.) w przebiegu jałowej martwicy głów obu kości udowych", co zdaniem tej komisji powoduje trwałą niezdolność skarżącego do zawodowej służby wojskowej (kat. "N"). Należy jednak zauważyć, że wymienione schorzenie zaszeregowano do § 77 pkt 8 załącznika, który wymienia "przewlekłe choroby stawów znacznie upośledzające sprawność ruchową". Jednocześnie organy obu instancji nie wyjaśniły skarżącemu, dlaczego zdiagnozowane "ograniczenie ruchomości obu stawów biodrowych po przebytej obustronnej alloplastyce stawów biodrowych" powoduje niezdolność do służby skoro powoływany przepis wskazuje na "przewlekłe choroby stawów znacznie upośledzające sprawność ruchową". Ma zatem rację skarżący twierdząc, że komisje orzekające w żaden sposób nie wykazały, że rozpoznana u niego choroba jest przewlekła i znacznie ograniczająca sprawność ruchową. Tym bardziej, że przepis § 77 pkt 7 wyróżniający "przewlekłe choroby stawów upośledzające sprawność ruchową" kwalifikuje już do kat. zdrowia "Z/N". Należy przy tym stwierdzić, że z objaśnień szczegółowych do § 77 pkt 8 wynika, iż według tego punktu należy kwalifikować m. in. reumatoidalne zapalenie stawów, zespół Reitera, łuszczycowe zapalenie stawów i zapalenie stawów w chorobach jelit. Skoro w objaśnieniach tych nie wymieniono "ograniczenia nieruchomości stawów" to tym staranniej należało wyjaśnić skarżącemu dlaczego rozpoznane schorzenie zakwalifikowano do zakresu pojęciowego § 77 pkt 8. Wobec powyższego nie można zatem stwierdzić, że kwalifikowanie stanu zdrowia skarżącego było zgodne z przyjętymi zasadami. Tym bardziej, że Sąd nie może wypowiadać się w kwestiach medycznych, oceniać przeprowadzanych badań. To organ orzeczniczy ma obowiązek w uzasadnieniu decyzji przedstawić jasne stanowisko w tym zakresie. Skoro skarżący w skardze jak i w odwołaniu powołał się na wyniki badań, które w jego opinii przeczyły stanowisku organów, powinny one staranniej wyjaśniać skarżącemu dlaczego nie przychylono się do jego argumentacji czyniąc tym samym zadość kodeksowej zasadzie przekonywania strony (art. 11 kpa). Reasumując: organ administracyjny jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). W niniejszej sprawie zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, sprowadza się do wskazania jednostki chorobowej z przypisaniem odpowiedniego paragrafu zał. oraz stwierdzenia o zaliczeniu do kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym powyżej wymogom przepisu art. 107 § 3 kpa. Zdaniem Sądu, dokonana przez organ odwoławczy ocena materiału dowodowego nie mieści się w regułach określonych przez zasadę swobodnej oceny dowodów, wynikającą z art. 80 kpa, do których należy ocena znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. W ramach tej oceny organ ma obowiązek ustosunkować się do istotnych różnic wynikających z poszczególnych dowodów zgromadzonych w sprawie i ma obowiązek dać temu wyraz w uzasadnieniu orzeczenia. Taki stan sprawy rzutuje na ocenę orzeczeń w niej wydanych i powoduje konieczność stwierdzenia, że organy obu instancji nie zgromadziły kompletnego materiału dowodowego w sprawie, a zgromadzony materiał oceniły z naruszeniem przepisu art. 80 kpa i co za tym idzie poczyniły ustalenia faktyczne z naruszeniem zasad i przepisów postępowania administracyjnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy orzekające po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania w sprawie, jak wymagają tego powołane przepisy prawa, winny wydane przez siebie orzeczenia uzasadnić zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 kpa i wskazać z jakich przyczyn zaliczyły skarżącego do określonej kategorii stanu zdrowia w myśl odpowiedniego paragrafu załącznika. Reasumując, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu. Punkt II orzeczenia znajduje uzasadnienie w art. 152 p.p.s.a.