IV SA/Wr 288/24

WyrokWSA we Wrocławiu2024-10-23

Skład orzekający: Annetta Makowska-Hrycyk, Ewa Kamieniecka, Gabriel Węgrzyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaną opieką nad mężem. Zakres opieki, obejmujący głównie czynności domowe i pomocnicze, nie uniemożliwia skarżącej podjęcia zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, co jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nie jest na tyle intensywny, aby uniemożliwiał jej podjęcie zatrudnienia, a tym samym brak jest związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką. Skarżąca zaskarżyła decyzję, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi B. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 27 marca 2024 r. nr SKO/RŚ-423/53/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi B. I. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni, strona) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: organ odwoławczy, SKO) z 27 marca 2024 r. nr SKO/RŚ-423/53/2024 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Kunice (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 30 stycznia 2024 r. nr GOPS.SR.4702.2.28.2024MM w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca w dniu 11 grudnia 2023 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem – A. I. (ur. w [...] r.) legitymującym orzeczeniem z dnia 3 listopada 2023 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności ważnym do dnia 30 listopada 2024 r. W dniu 19 stycznia 2024 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy. Decyzją z dnia 30 stycznia 2024 r. wydaną na podstawie m.in. art. 17 oraz art. 20 ust. 3, art. 24, art. 25, art. 26, art. 32 ust. 1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390) dalej "u.ś.r." oraz art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 775; dalej: u.ś.w.) organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z wnioski skarżącej. Ustalił, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 3 listopada 2023 r. ważnym do dnia 30 listopada 2024 r., jest po wypadku motocyklowym (w latach 90-tych ubiegłego wieku) wskutek którego przeszedł amputację skóry stopy, a w dniu 15 maja 2023 r. przeprowadzona została amputacja podudzia kończyny dolnej prawej w wyniku przewlekłego owrzodzenia z martwicą kości piętowej kończyny dolnej. Ustalił ponadto, że skarżąca nie pracuje zawodowo, opiekuje się niepełnosprawnym mężem i dwuletnią córką. Wskazał, że opieka nad mężem zajmuje skarżącej 8 godzin dziennie i obejmuje czynności: szykowanie leków, czasami ubrania, robienie kawy, przygotowywanie posiłków, pomaganie w ćwiczeniach, chodzenie na spacery z mężem, mierzenie ciśnienia, sprzątanie, pomaganie w kąpieli, smarowanie kikuta, pomaganie w przemieszczaniu się po mieszkaniu, umawianie oraz towarzyszenie przy wizytach lekarskich. Mąż skarżącej samodzielnie spożywa posiłki, przyjmuje Ieki, wykonuje czynności higieniczne, ubiera się. Rodzina utrzymuje się z renty męża skarżącej i świadczenia wychowawczego. Oceniając te ustalenia organ pierwszej instancji uznał, że czynności wykonywane przez skarżącą są czynnościami codziennymi oraz czynnościami pomocowymi, ponieważ mąż skarżącej wiele czynności wykonuje samodzielnie tj. rozbieranie, ubieranie, zaspokajanie potrzeb fizjologicznych, spożywanie posiłków. W konsekwencji organ pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaną opieką nad mężem (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Zaskarżoną decyzją wydaną w dniu 27 marca 2024 r. – w wyniku rozpoznania odwołania - SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zakwestionowało zastosowanie w sprawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazując na wyrok zakresowy Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. K 8/2013 stwierdzający niezgodność ww. przepisu z art. 32 Konstytucji RP. W konsekwencji SKO dokonało oceny dowodowej zebranych w sprawie dowodów, w tym wywiadu środowiskowego, i ustaliło stan faktyczny sprawy uznając go za niespełniający przesłanki związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Następnie przedstawiło ustalenia co do stanu zdrowia męża skarżącej odwołując się do dokumentacji medycznej i wskazało, że przeszedł on amputację kończyny dolnej na wysokości podudzia w maju 2023 r., a w 2020 r. doznał urazu kręgosłupa, z powodu którego zaprzestał pracy, ma zawroty głowy (z powodu których upada), ma protezę, ale korzystanie z niej jest utrudnione, ponieważ zsuwa się z kikuta. Mąż skarżącej pobiera rentę chorobową. SKO oceniło, że wywiad środowiskowy może być dowodem w sprawie, ponieważ skarżąca – jako wnioskodawczyni – miała możliwość wypowiedzenia się podczas tej czynności, co znalazło odzwierciedlenie w protokole. Na podstawie ustaleń tego wywiadu oraz harmonogramu czynności opiekuńczych przedstawionych przez skarżącą organ odwoławczy ustalił, że skarżąca szykuje leki mężowi, chodzi na zakupy, przygotowuje posiłki, zmienia opatrunek, pomaga przy ćwiczeniach oraz w dotarciu na wizyty lekarskie i badania, pomaga też przy wchodzeniu i wychodzeniu z wanny. W konsekwencji uznało, że ustalenia te nie potwierdzają całkowitej zależności męża od opieki skarżącej. Argumentowało, że większość czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą nie wymaga całodobowej bądź nawet stałej opieki w ciągu dnia, a niektóre z tych czynności – jak np. chodzenie na zakupy, wizyty lekarskie - nie muszą być też wykonywane codziennie. Nie dało wiary wyjaśnieniom skarżącej, że mąż z powodu zawrotów głowy, nie jest w stanie sam przemieszczać się, a skarżąca w ramach czynności opiekuńczych m.in. szykuje mu wózek inwalidzki. Ustalił, że skarżąca ogłosiła na portalu internetowym ogłosiła zbiórkę na protezę podudzia dla jej męża, który porusza się przy pomocy kul, ma zrobioną tańszą protezę. W rezultacie tych ustaleń SKO uznało, że zakres czynności opiekuńczych polega na udzieleniu pomocy i wsparcia osobie, której choroby mogą utrudniać, lecz nie uniemożliwiać samodzielnego funkcjonowania, natomiast pomoc ta nie wiąże się głównie z wykonywaniem czynności, których osoba niepełnosprawna nie byłaby w stanie sama wykonać. Organ odwoławczy podkreślił, że mąż skarżącej samodzielnie spożywa posiłki, leki, ubiera się, zaspokaja potrzeby fizjologiczne, wobec tego – nie kwestionując osobistego zaangażowania strony w opiekę nad mężem – nie jest to opieka całodobowa o charakterze niezbędnym, wykluczającym jakąkolwiek aktywność zawodową skarżącej. Ponadto uznał, że nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki. Uznał, że rozwiązanie stosunku pracy skarżącej w 2017 r. nie miało związku przyczynowo-skutkowego ze sprawowaną opieką nad mężem, tym bardziej że ustalony stopień niepełnosprawności jej męża datuje się na 1 października 2023 r., a ponadto skarżąca opiekuje się dwuletnią córką. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca zaskarżyła w całości decyzję wydaną przez SKO wnosząc jednocześnie o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki na osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca odwołała się do orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z którym warunku stałej opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej niepełnosprawnością, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. W związku z czym istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zaspokojenie normalnych codziennych potrzeb tej osoby, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sam zapewnić. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje charakter sprawowanej przez stronę opieki nad niepełnosprawnym mężem, a właściwie jego ocena pod kątem spełnienia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie czy zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem rzeczywiście uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia. Wskazać trzeba, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną wyrażoną w tym zakresie w wyroku tut. Sądu z dnia 19 września 2024 r. o sygn. akt IV SA/Wr 132/24 (dostępny w CBOSA) i przyjmuje za własną. W orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. np. wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1146/20 i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako "CBOSA"). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo - skutkowy nie istnieje. Zatem organ administracji ma obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka będąca przesłanką prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna mieć charakter szczególny, wymagający znacznego, stałego i niebudzącego wątpliwości zaangażowania, co powinno wynikać z okoliczności obiektywnych. "Stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie. Należy też zaznaczyć, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym rodzeństwem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzeństwa, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości organów, że skarżąca jest osobą zobowiązaną do alimentacji swojego męża, legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na czas określony (do 30 listopada 2024 r.) oraz stwierdzającym konieczność opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ zakwestionował natomiast związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21, CBOSA). Jak wynika z administracyjnych akt sprawy, mąż skarżącej (47 lat) przeszedł operację amputacji kończyny dolnej (podudzia) w maju 2023 r. i cierpi na niedokrwistość (przewlekłą) z niedoboru żelaza spowodowaną utratą krwi. Na podstawie wywiadu środowiskowego oraz innych dowodów w sprawie ustalono, że skarżąca (37 lat) mieszka w miejscowości P. i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i córką. W tym samym lokalu mieszka matka skarżącej , która prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Skarżąca jest osobą niepracującą, zajmuje się dwuletnia córką i mężem. Mąż skarżącej samodzielnie spożywa posiłki, leki, ubiera się i załatwia potrzeby fizjologiczne. Skarżąca pomaga mężowi wykonując czynności: sporządzanie i podawanie posiłków, pranie, prasowanie, sprzątanie, zakupy, wykupywanie recept, podawanie leków, palenie w piecu, towarzyszy w wizytach lekarskich męża i badaniach, załatwia sprawy urzędowe, pomaga w ćwiczeniach, opatrywaniu kikuta, wchodzeniu i wychodzeniu z wanny. Nie może zostawić męża samego w domu, bo mąż ma duże zawroty głowy. Mając na uwadze powyższe ustalenia, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie dwie z trzech przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącej i jej męża w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Natomiast, jak zasadnie uznały organy, odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki - to jest brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad mężem. Zakres sprawowanej opieki nie koliduje z możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Opieka nad mężem w większości polega na pomocy przy wykonywaniu czynności w gospodarstwie domowym (robienie zakupów, sprzątanie, prasowanie, przygotowanie i podanie posiłków, opalanie mieszkania, opieka nad dwuletnią córką), towarzyszeniu przy wizytach lekarskich, przy czym mąż może samodzielnie się poruszać albo za pomocą protezy albo kul, samodzielnie spożywa posiłki i zażywa leki oraz załatwia potrzeby fizjologiczne. Czynności pielęgnacyjne wykonywane przez skarżącą wobec męża polegają na opatrywaniu rany po amputacji i pomocy w pielęgnacji kikuta (2 razy dziennie), a w razie nagłego bólu podaje leki, natomiast przy zawrotach głowy – pomaga mężowi dojść do toalety. Wykonywanie wyżej wymienionych czynności przez skarżącą możliwe byłoby również po podjęciu przez nią pracy zarobkowej (przed rozpoczęciem lub po zakończeniu obowiązków zawodowych). Opieka ta nie jest w istocie wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ponieważ skarżąca opiekę sprawuje także nad dwuletnią córką. Należy zaznaczyć, że wskazane czynności skarżącej związane są z prowadzeniem gospodarstwa domowego z pewnością nie kolidują z podjęciem zatrudnienia przez skarżącą: przygotowywanie i podanie posiłków, zakupy, sprzątanie, pranie, rozpalanie w piecu i podkładanie do pieca (w godz. 8.00, 16.00-17.00 oraz 20 i.00 i 22.00), robienie zakupów, sprzątanie. Tego rodzaju czynności wykonuje bowiem wiele pracujących osób, poza godzinami pracy. Osoby pracujące również prowadzą gospodarstwo domowe i opiekują się lub organizują opiekę na dzieckiem. Skarżąca nie sprawuje całodziennej opieki nad mężem, a jedynie w ograniczonym zakresie i w określonych porach, a pomoc zajmuje jej stosunkowo niewiele czasu w ciągu dnia. Nie można więc mówić o pełnej dyspozycyjności wobec męża. Jak zasadnie zauważono w zaskarżonej decyzji, w bezspornych okolicznościach niniejszej sprawy, zakres czynności opiekuńczych polega na udzielaniu pomocy i wsparcia osobie, której choroby mogą utrudniać, lecz nie uniemożliwiać samodzielnego funkcjonowania, natomiast pomoc ta nie wiąże głównie z wykonywaniem czynności, których osoba niepełnosprawna sama nie byłaby w stanie wykonać. Opieka sprawowana nad mężem przez skarżącą nie uniemożliwia skarżącej podjęcia jakąkolwiek aktywności zawodową w ramach definicji zawartej w art. 3 pkt 21 ustawy, skoro może być sprawowana w ustalonym rozmiarze i o różnych porach. W związku z tym należy zaaprobować stanowisko SKO, zobowiązanego do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art.17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem sprawowana przez nią opieka nad niepełnosprawnym mężem nie była opieką wymagającą nie podejmowania i rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak słusznie uznały organy, odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad mężem. Należy też zaznaczyć, że skarżąca ostatni raz była zatrudniona w 2017 r., a łączny staż pracy wyniósł 1 rok, 3 miesiące i 5 dni. Natomiast ustalony stopień niepełnosprawności ( kod 05-R) męża skarżącej datuje się od 1 października 2023 r. Z powyższego wynika, że niepodejmowanie przez wiele lat zatrudnienia przez skarżącą nie było spowodowane opieką nad mężem, sprawowaną zresztą w ograniczonym zakresie wobec dzielenia jej z opieką nad dwuletnią córką. Nieuzasadnione zatem są zarzuty odnośnie naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i jego błędnej interpretacji, bowiem organy dokonały wnikliwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło