IV SA/Wr 29/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania H. P. od decyzji Kierownika Działu Pomocy Instytucjonalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] nr [...] zmieniającej decyzję nr [...] z dnia [...] "z późniejszymi zmianami" i ustalającej od dnia 17 września 2013 r. opłatę za pobyt H. P. w Domu Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku "S." we W., w wysokości 2070,05 zł miesięcznie, z tym że opłata za 14 dni pobytu w miesiącu wrześniu 2013 r. wynosi 966,02 zł, zakwestionowaną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że organ pierwszej instancji, po kolejnym ponownym rozpatrzeniu sprawy, opisaną na wstępie decyzją zmienił decyzję z dnia [...] "z późniejszymi zmianami" i ustalił od dnia 17 września 2013 r. opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w wyżej wskazanej wysokości. W podstawie prawnej decyzji powołano m.in., art. 163 k.p.a. i art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), dalej: ustawa. W odwołaniu od tej decyzji zainteresowany podniósł, że organ pierwszej instancji błędnie określił wysokość należnej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, na skutek bezpodstawnego doliczenia do dochodu dodatku za represje wojenne. Odwołujący się zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Jak dalej podało Kolegium, w myśl z art. 60 ustawy, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy, obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Według zaś art. 61 ust. 2 ustawy, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nic więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium. b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. Pojęcie dochodu określają przepisy art. 8 ustawy. Zgodnie z ust. 3 art. 8 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych i dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego (art. 8 ust. 4 ustawy). Przepisy art. 8 ust. 3 i 4 ustawy jednoznacznie określają co stanowi dochód i co może go pomniejszać. Z przepisów tych wynika, że za dochód rozumie się ogół uzyskiwanych przez stronę wpływów, bez względu na tytuł i źródło ich pozyskania, z wyłączeniem wyjątków wymienionych enumeratywnie w art. 8 ust. 3 pkt 1-3 i ust. 4. Wyjątki te nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający (zob. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011 r., I OSK 1507/10, http://orzeczenia. nsa.gov.pl). W myśl natomiast art. 106 ust. 5 ustawy, powołanego w podstawie prawnej zakwestionowanego aktu, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Zgodnie natomiast z art. 106 ust. 3b ustawy, zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego, tj. osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (w tym przypadku kwoty - 54,2 zł). W myśl bowiem § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823), kryterium dochodowe dla osób samotnie gospodarujących wynosi 542 zł. Przechodząc do realiów rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że dochód odwołującego się wynosi 2957,21 zł, na który składa się emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym i świadczeniem pieniężnym w kwocie 3507,23 zł (3100,23 zł+ 203,50 zł+203,50 zł), pomniejszona o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych (271,00 zł) oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne (279,02 zł) - zob. w tym kontekście wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 lutego 2010 r., IV SA/Wr 524/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, a także wyrok NSA z dnia 18 listopada 2011 r., I OSK 1105/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Odwołujący się - stosownie do art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy - obowiązany jest zatem wnosić opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w kwocie 2070,05 zł. Kwota 2070,05 zł nie pokrywa w pełni średniego miesięcznego kosztu utrzymania w domu pomocy społecznej. Waloryzacja emerytury przysługującej stronie - od dnia 1 marca 2013 r. - skutkowała zmianą jej dochodu w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne w kwocie przekraczającej 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kwota zmiany wyniosła 112,17 zł (2957,21 zł -2845,04 zł). W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji nie naruszył zatem art. 107 § 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie zakwestionowanego aktu administracyjnego spełnia wymagania określone w tym przepisie. Na powyższą decyzję H. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżący w istocie nie zgodził się z wyliczeniami dokonanymi przez organy orzekające i zarzucił im naruszenie art.art. 10 § 1 i 107 § 1 k.p.a. Wniósł o unieważnienie zakwestionowanych decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji publicznej było ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w związku ze zmianą wysokości dochodu mieszkańca domu. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.); dalej ustawa. Zgodnie z art. 60 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza go w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi m.in. mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu. Art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy natomiast stanowi, iż za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego (ust. 4 art. 8). Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, iż uległa zmianie sytuacja dochodowa skarżącego, spowodowana wzrostem otrzymywanej przez niego emerytury. Wobec tej sytuacji organ I instancji zmienił decyzję własną w tym przedmiocie ustalając nową, wyższą odpłatność za pobyt we wcześniej wskazanej placówce. Wbrew twierdzeniom skarżącego, ustalając opłatę w nowej wysokości, organ orzekający dokonał prawidłowych wyliczeń, gdyż na jego dochód to kwota 2957,21 zł netto. Przy czym, dochód ten pomniejszony jest jedynie o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że organy orzekające w sprawie prawidłowo obliczyły miesięczną kwotę należną za pobyt skarżącego w Domu Pomocy Społecznej, a zarzuty skargi w tej kwestii są bezzasadne, gdyż nie ma podstaw prawnych do tego aby, jak domaga się tego skarżący, dodatku za represje wojenne nie wliczać do kwoty dochodu zdefiniowanego w ustawie o pomocy społecznej. Wskazać także należy, iż pozostałe zarzuty skargi są również w opinii Sądu nieuzasadnione, szczególnie ten dotyczący uniemożliwienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, czego dowodzą akta sprawy. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje, nie naruszyły przepisów obowiązującego prawa. W związku z tym, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.