IV SA/Wr 29/19
WyrokWSA we Wrocławiu2019-03-22
Skład orzekający: Ireneusz Dukiel, Ewa Kamieniecka, Wanda Wiatkowska - Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, dochód uzyskany przez członka rodziny po zakończeniu urlopu wychowawczego w roku bazowym, powinien być dzielony przez liczbę miesięcy, w których dochód był faktycznie uzyskiwany, czy przez cały rok kalendarzowy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy błędnie obliczyły dochód rodziny skarżącej, ponieważ nie zastosowały prawidłowo przepisów dotyczących uzyskania dochodu po zakończeniu urlopu wychowawczego. Dochód uzyskany po powrocie do pracy od 1 września 2017 r. powinien być dzielony przez liczbę miesięcy faktycznego uzyskiwania dochodu (4 miesiące), a nie przez cały rok kalendarzowy. Niewłaściwe wyliczenie dochodu doprowadziło do przekroczenia kryterium dochodowego i odmowy przyznania świadczeń.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczeń, uznając, że dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, dokonując własnych wyliczeń dochodu. Skarżąca wniosła skargę do sądu, zarzucając błędy w obliczeniu dochodu rodziny, w szczególności dotyczące uwzględnienia dochodu z pracy po zakończeniu urlopu wychowawczego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącej kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt IV SA/Wr 29/19 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 22 marca 2019 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, , Sędziowie, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków, , , Protokolant, sekretarz sądowy Katarzyna Leśniowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 marca 2019 r., sprawy ze skargi A. K., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, , , uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji., zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącej kwotę 497 (słownie czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem, zwrotu kosztów postępowania sądowego., , ,
W dniu [...] sierpnia 2018 r. A. K. (dalej: strona, skarżąca) wniosła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: N. K., A. K., M. B. i A. B. na okres świadczeniowy 2018/2019.
Decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta W. Starszy Administrator w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. (dalej: organ pierwszej instancji) - działając na podstawie art. 1, art. 3, art. 4, art. 5, art. 7, art. 8, art. 20 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm. dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych), Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466) oraz art. 1 pkt 1 w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) - odmówił skarżącej przyznania świadczenia w formie: 1) zasiłku rodzinnego na dzieci: N. K., A. K., M. B. i A. B., 2) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020 na dzieci: N. K. i A. K., 3) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dzieci: M. B. i A. B.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż suma przeciętnych miesięcznych dochodów osiągniętych w 2017 r. przez członków rodziny skarżącej (składającej się z 5 osób) wynosi [...] zł. Kwota ta w przeliczeniu na jednego członka rodziny skarżącej wynosi [...] zł, co przekracza ustawowe kryterium uprawniające do zasiłku rodzinnego wynoszące 674 zł.
W odwołaniu od decyzji strona wniosła o przywrócenie jej świadczenia w formie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na małoletnie dzieci podnosząc, że organ pierwszej instancji bezzasadnie ustalił kwotę dochodu jej rodziny przyjmowanego na potrzeby przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku, wliczając uzyskany przez nią dochód ze sprzedaży nieruchomości w kwocie [...] zł, który przeznaczyła na nabycie udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Dokonując wyliczenia łącznego dochodu rodziny skarżącej osiągniętego w 2017 r. organ odwoławczy wskazał, że z informacji o dochodach strony (PIT-11) wynika, że dochód ten wynosił [...] zł, co po pomniejszeniu o należny podatek w wysokości [...] zł, składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości [...] zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł, dało kwotę [...] zł. Kolegium podkreśliło, że skoro strona uzyskała dochód w okresie od 1 września 2017 r. do 31 grudnia 2017 r., to dla ustalenia wysokości dochodu średniomiesięcznego, należało powyższą kwotę podzielić przez cztery. Wysokość obliczonego w ten sposób dochodu wyniosła [...] zł. Biorąc pod uwagę, że dochodem członków rodziny skarżącej w 2017 r. były również alimenty w łącznej kwocie [...] zł oraz stypendium szkolne w kwocie [...] zł, organ wyliczył łączny dochód niepodlegający opodatkowaniu w wysokości [...] zł, co po podzieleniu na dwanaście miesięcy wyniosło [...] zł.
Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu doliczenia do dochodu rodziny skarżącej za 2017 r. dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości w kwocie [...] zł, Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji faktycznie w żaden sposób nie zweryfikował, czy dochód ten powinien być uwzględniony w dochodach obliczanych na potrzeby ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego. Weryfikując dane o dochodach członków rodziny skarżącej w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów, organ odwoławczy uznał, że osiągnięty przez stronę dochód w wysokości [...] zł jest dochodem, od którego podatek nie jest należny. W oparciu o powyższe dane oraz oświadczenie strony zawarte w odwołaniu (potwierdzone zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego i odpisami aktów notarialnych), zgodnie z którym kwota dochodu z tytułu sprzedaży nieruchomości została przeznaczona w całości na cele mieszkaniowe, organ odwoławczy stwierdził, że osiągnięty przez skarżącą dochód w wysokości [...] zł, nie podlega opodatkowaniu, a zatem nie mieści się w definicji dochodu ustalonej w art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie może być brany pod uwagę przy wyliczaniu dochodu rodziny na potrzeby ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego.
Podsumowując Kolegium wskazało, że na dochód rodziny skarżącej w 2017 r. składają się: dochód podlegający opodatkowaniu wyliczony średniomiesięcznie na kwotę [...] zł oraz dochód niepodlegający opodatkowaniu wyliczony średniomiesięcznie na kwotę [...] zł, a zatem łączny średniomiesięczny dochód rodziny skarżącej wynosi [...] zł, która to kwota przekracza ustalony dla przyznania wnioskowanych świadczeń próg dochodowy dla pięcioosobowej rodziny.
Uwzględniając zasady przyznawania prawa do świadczeń rodzinnych zawarte w art. 5 ust. 3 i 3 a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz powołując § 1 pkt 1 lit. a) i b) oraz § 1 pkt 8 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się, stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. poz. 1497), organ odwoławczy stwierdził, że łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, przysługujących rodzinie skarżącej, wynosi miesięcznie [...] zł według wyliczenia: [(...zł], co oznacza, że różnica między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, a kwotą o którą został przekroczony dochód rodziny jest ujemna i wynosi [...] zł [...zł]. W konsekwencji, w ocenie Kolegium, pominięcie dochodu ze sprzedaży nieruchomości nie pozwala na wydanie rozstrzygnięcia odmiennego niż wydane przez organ pierwszej instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez:
1) przyznanie jej prawa do świadczenia w formie zasiłku rodzinnego na dzieci: N. K., A. K., M. B. i A. B., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020 na dzieci: N. K. i A. K., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dzieci: M. B. i A. B;
2) zasądzenie (i przekazanie na konto skarżącej) wypłaty należnych jej świadczeń za okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. zasiłku rodzinnego na dziecko do piątego roku życia w kwocie 95 zł, zasiłku rodzinnego na dziecko powyżej piątego roku życia do osiemnastego roku życia w kwocie 124 zł, dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie 100 zł;
3) zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek od zaległości począwszy od dnia wniesienia skargi do dnia zapłaty.
Skarżąca zarzuciła organom błędne obliczenie dochodu jej rodziny za 2017 r. przedstawiając szczegółowe wyliczenia, zgodnie z którymi: łączny dochód uzyskany przez nią w okresie od 1 września 2017 r. do 31 grudniu 2017 r. wyniósł [...] zł, co po odjęciu składek na ubezpieczenie społeczne ([...] zł) i zdrowotne ([...] zł) oraz należnego podatku ([...] zł) wyniosło [...] zł, a zatem średniomiesięczny dochód to kwota [...] zł. Biorąc pod uwagę dochody z tytułu alimentów i stypendium uzyskane w 2017 r., skarżąca wyliczyła łączne dochody niepodlegające opodatkowaniu w wysokości [...] zł, co po podzieleniu na 12 miesięcy wyniosło średniomiesięcznie [...] zł. Według wyliczeń strony średniomiesięczny dochód na jedną osobę w rodzinie wyniósł zatem [...] zł, co nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania jej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W ocenie organu, wyliczenie dochodu dokonane przez skarżącą powoduje otrzymanie kwoty mającej charakter abstrakcyjny i nieprzystający do wyniku, który ma odzwierciedlać dochód średniomiesięczny. Zdaniem organu, taki dochód powinien zostać ustalony w oparciu o dochody uzyskiwane od momentu, który wyznacza zdarzenie uznane przez ustawodawcę za uzyskanie dochodu (i w rozpatrywanej sprawie powiększony o średniomiesięczne dochody niepodlegające opodatkowaniu, tj. alimenty i stypendium). Kolegium podkreśliło, że zakończenie urlopu wychowawczego jest - zgodne z art. 3 pkt 24 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych - zdarzeniem powodującym uzyskanie dochodu, w związku z czym w okolicznościach niniejszej sprawy brak było innej możliwości wyliczenia dochodu niż według reguły ustalonej w art. 5 ust. 4 tej ustawy.
W pismach z dnia [...] i [...] lutego 2019 r. strona - reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu - doprecyzowując treść skargi wskazała, że łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługującymi jej rodzinie powinna zostać ustalona w wysokości 828,00 zł miesięcznie + 200,00 zł za miesiąc wrzesień dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, w tym na:
1) N. K. (ur. w [...] r.) - 124,00 zł świadczenie rodzinne + raz w roku 100,00 zł dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego;
2) A. K. (ur. w [...] r.) - 124,00 zł świadczenie rodzinne + raz w roku 100,00 zł dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego;
3) M. B. (ur. w [...] r.) - 95,00 zł świadczenie rodzinne + 95,00 zł dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej + 100 zł dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej przyznany Uchwałą Rady Miejskiej W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w sprawie podniesienia kwoty dodatku do świadczeń rodzinnych;
4) A. B. (ur. w [...] r.) - 95,00 zł świadczenie rodzinne + 95,00 zł dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej + 100 zł dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej przyznany ww. uchwałą.
Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez dowolną ocenę materiału dowodowego powodującą błędne ustalenie średniomiesięcznego dochodu rodziny skarżącej i przyjęcie do jego ustalenia dochodu podlegającego opodatkowaniu za cały 2017 r. w kwocie [...] zł i w związku z tym błędnego średniomiesięcznego dochodu rodziny w wysokości [...] zł, w sytuacji gdy z materiału dowodowego sprawy (w szczególności zaświadczeń pracodawcy z dnia [...] grudnia 2018 r. o uzyskanym przez skarżącą wynagrodzeniu w poszczególnych miesiącach 2017 r.) wynika, że za okres od 1 września 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. skarżąca uzyskała łączny dochód w wysokości [...] zł, co podzielone przez 4 miesiące daje kwotę [...] zł miesięcznie, a po doliczeniu uzyskanego w tym okresie świadczenia alimentacyjnego oraz stypendium szkolnego kwotę [...] zł, tj. w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł, co spełnia kryterium dochodowe do przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami;
2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 4 a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu przy ustalaniu średniomiesięcznego dochodu rodziny skarżącej za okres czterech miesięcy dochodu uzyskanego przez skarżącą za cały 2017 rok, co skutkowało ustaleniem nieprawidłowej kwoty średniomiesięcznego dochodu w wysokości [...] zł, zamiast [...] zł;
3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 ustawy przez jego niezastosowanie w określonym stanie faktycznym i odmowę przyznania świadczeń rodzinnych skarżącej, podczas gdy wykazała ona średniomiesięczny dochód rodziny za okres od 1 września 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. w kwocie [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, a zatem spełniła kryterium dochodowe, o którym mowa w tym przepisie.
Skarżąca - przedstawiając szczegółowe wyliczenie swojego dochodu - wskazała, że w okresie od 1 września 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. jej dochód, przed odprowadzeniem składki na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodu wynosi [...] zł (średniomiesięczny dochód skarżącej podlegający opodatkowaniu wynosi zatem [...] zł [... zł]. Podkreśliła, że po uwzględnieniu odliczenia od dochodu składek na ubezpieczenie społeczne ([...] zł), składek na ubezpieczenie zdrowotne ([...] zł) oraz podatku ([...] zł), jej dochód za okres od 1 września 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. wynosi [...] zł (dochód netto) [... zł]. Wyliczony w ten sposób dochód pozwala, zdaniem skarżącej, na wyliczenie średniomiesięcznego dochodu netto w wysokości [...] zł (... zł). Strona wskazała, że biorąc pod uwagę uzyskane w 2017 r. alimenty w łącznej kwocie [...] zł oraz stypendium szkolne w kwocie [...] zł, suma jej dochodów niepodlegających opodatkowaniu wynosi [...] zł, tj. po podzieleniu na 12 miesięcy - [...] zł. W konsekwencji, po zsumowaniu średniomiesięcznego dochodu netto oraz średniomiesięcznego dochodu niepodlegającego opodatkowaniu, średniomiesięczny dochód rodziny skarżącej wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę [...] zł [(...zł).
Strona podkreśliła, że organy w swoich decyzjach błędnie posługują się informacją o dochodach skarżącej PIT-11, dzieląc wartości kwotowe w niej wskazane przez 4. Tymczasem z zaświadczeń pracodawcy wynika wyraźnie, że skarżąca w miesiącu lutym 2017 r. uzyskała wynagrodzenie tzw. "trzynastkę", w miesiącu czerwcu 2017 r. wynagrodzenie tzw. "świadczenie urlopowe", w miesiącu lipcu 2017 r. wynagrodzenie tzw. "gruszę". Skoro więc do obliczeń dochodu organ wziął pod uwagę miesiące od września do grudnia 2017 r., to w ocenie strony, od kwot wskazanych w PIT-11 powinien był odjąć wynagrodzenie pobrane w pozostałych miesiącach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t .j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była zasadność odmowy ustalenia skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: N. K., A. K., M. B. i A. B., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na: N. K. i A. K. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na: M. B. i A. B.
Przesłanki uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku zostały unormowane w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 2 pkt 1 tej ustawy świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Prawo do zasiłku rodzinnego - który stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka - przysługuje jednemu z rodziców (art. 4 ust. 2 pkt 1), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł (art. 5 ust. 1 ustawy). Zgodnie z ustawową definicją "dochodu" zawartą w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pod pojęciem tym należy rozumieć, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: (a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1509, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu i składki na ubezpieczenie zdrowotne, (b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, a także (c) inne, wyszczególnione dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym m.in. alimenty na rzecz dzieci, stypendia o charakterze socjalnym przyznane uczniom lub studentom. Stosownie do art. 3 pkt 2 ustawy "dochodem rodziny" jest suma dochodów członków rodziny. Z definicji "dochodu członka rodziny" (art. 3 pkt 2 a ustawy) wynika natomiast, że jest nim wynik podzielenia rocznego dochodu przypadającego na członka rodziny przez liczbę miesięcy w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli uśredniony arytmetycznie, w takiej samej wysokości w każdym miesiącu, definiowany przez ustawodawcę jako przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c ustawy (tj. przepisów dotyczących szczegółowych przypadków utraty i uzyskania dochodu przez członków rodziny). Stosownie do art. 5 ust. 4 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4a). Jednocześnie należy zwrócić uwagę na zawarte w art. 3 pkt 23 i 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych szczegółowe definicje utraty i uzyskania dochodów związane z rozpoczęciem i zakończeniem urlopu wychowawczego. Zgodnie z art. 3 pkt 23 lit. a) ustawy utratą dochodu jest utrata dochodu spowodowana uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Stosownie natomiast do art. 3 pkt 24 lit. a) uzyskaniem dochodu jest uzyskanie dochodu spowodowane zakończeniem urlopu wychowawczego.
W kontrolowanej sprawie podstawę odmowy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia - a tym samym kwestię sporną - stanowiło ustalenie przez organy obu instancji dochodu rodziny skarżącej za 2017 r. w przeliczeniu na osobę w kwocie przekraczającej kwotę wymienioną w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poza sporem jest natomiast, że w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (tj. w roku 2017) skarżąca w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. przebywała na urlopie wychowawczym, natomiast od dnia 1 września 2017 r. powróciła do pracy (w Przedszkolu nr [...] we W.).
Kluczową dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestią pozostaje zatem prawidłowość wyliczenia przez organy wysokości miesięcznego dochodu przypadającego na członka rodziny skarżącej, co jest niezbędne dla ustalenia, czy przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy błędnie wyliczyły średniomiesięczny dochód skarżącej uzyskany przez nią w roku bazowym (tj. 2017 r.), pomijając szczegółowe uregulowania dotyczące utraty i uzyskania dochodu zawarte w cytowanym powyżej art. 3 pkt 23 lit. a) oraz pkt 24 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Za podstawę obliczeń wysokości dochodu skarżącej w 2017 r. organy wzięły pod uwagę roczny dochód skarżącej wynikający z informacji PIT-11 w kwocie [...] zł, którą to kwotę - po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne - podzieliły na cztery, ustalając w ten sposób średniomiesięczny dochód podlegający opodatkowaniu w wysokości [...] zł. Powyższe wyliczenie organy uzasadniły osiąganiem przez skarżącą dochodu ze stosunku pracy przez cztery miesiące roku 2017, tj. od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. Biorąc za podstawę obliczeń kwotę rocznego dochodu skarżącej wynikającą z PIT-11, organy nie wzięły jednak pod uwagę regulacji zawartej w art. 3 pkt 23 lit. a) i pkt 24 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą momentem uzyskania przez skarżącą dochodu ze stosunku pracy był dopiero 1 września 2017 r., tj. pierwszy dzień, w którym skarżąca podjęła zatrudnienie po zakończeniu (w dniu 31 sierpnia 2017 r.) urlopu wychowawczego, nie zaś 1 stycznia 2017 r., kiedy skarżąca przebywała jeszcze na urlopie wychowawczym i nie uzyskiwała dochodu. Jako łączną kwotę dochodu skarżącej w 2017 r. - podlegającą następnie podzieleniu przez cztery - należało zatem wziąć pod uwagę sumę dochodów uzyskiwanych przez stronę przez cztery miesiące od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. (po pomniejszeniu o podatek należny, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne), nie zaś kwotę wynikającą z rocznej informacji PIT-11. Błędne ustalenie przez organy orzekające w sprawie wysokości dochodu uzyskanego przez skarżącą w 2017 r., poprzez podzielenie kwoty rocznego dochodu skarżącej wynikającego z PIT-11 w kwocie [...] zł przez cztery, spowodowało sztuczne zawyżenie średniomiesięcznego dochodu rodziny skarżącej, co w konsekwencji spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.
Z powyższego wynika, że podniesiona słusznie przez stronę w skardze oraz w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. kwestia ustalenia przez organy błędnej wysokości dochodu uzyskanego przez nią od dnia 1 września do dnia 31 grudnia 2017 r. w kwocie [...] zł (kwota [...] zł po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości [...] zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł) zamiast kwoty [...] zł (dochód skarżącej uzyskany w okresie od 1 września 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. po pomniejszeniu o należny podatek w wysokości [...]zł, składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości [...] zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł), miała wpływ na wadliwe ustalenie kwoty średniomiesięcznego dochodu podlegającego opodatkowaniu przypadającego na jednego członka rodziny skarżącej, który powinien był wynieść według skarżącej [...] zł (podzielenie kwoty [...] zł przez cztery) zamiast kwoty [...] zł, która to kwota wynika z wyliczeń organu zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do powyższych wyliczeń, nie sposób też nie zwrócić uwagi, że z akt sprawy (w tym informacji z systemu Ministerstwa Finansów - k. [...] akt administracyjnych) nie wynika wskazana w uzasadnieniu decyzji Kolegium (na str. [...]) kwota odliczenia od dochodu skarżącej należnego podatku - w wysokości [...] zł. Załączona do akt informacja z systemu Ministerstwa Finansów (dotycząca deklaracji skarżącej PIT-37) nie zawiera rubryki, z której można by odczytać kwotę należnego podatku, co uniemożliwia weryfikację prawidłowości tego odliczenia. Tymczasem z treści skargi (oraz pisma procesowego) wynika, że skarżąca zapłaciła należny podatek od dochodu uzyskanego ze stosunku pracy w okresie od 1 września 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. - w wysokości [...] zł. Natomiast z informacji PIT-11 wynika, że płatnik pobrał zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych w wysokości [...] zł. Kolegium nie wskazało dokumentu, z którego wynikałoby, że pobrane zaliczki zostały skarżącej zwrócone przez organ podatkowy.
Za prawidłowe należy natomiast uznać wyliczenie przez organy sumy dochodów niepodlegających opodatkowaniu z tytułu uzyskiwanych w 2017 r. przez członków rodziny skarżącej alimentów i stypendium szkolnego w łącznej kwocie [...] zł (co po podzieleniu przez dwanaście miesięcy wynosi średniomiesięcznie [...] zł). Zasadnie też uznał organ odwoławczy - korygując w tym zakresie ustalenia organu pierwszej instancji - że do dochodu rodziny skarżącej, stanowiącego podstawę wyliczenia zasiłku rodzinnego, nie należy wliczać dochodu uzyskanego przez stronę ze sprzedaży nieruchomości w kwocie [...] zł, gdyż z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że dochód ten został przeznaczony przez nią na cele mieszkaniowe i w związku z tym korzysta ze zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. Skoro bowiem z art. 3 ust. 1 lit a) ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że dochodem są przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych m.in. w art. 30 e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to dochód uzyskany przez skarżącą z odpłatnego zbycia nieruchomości zwolniony z opodatkowania nie powinien być wliczany do dochodu rodziny skarżącej w 2017 r.
Końcowo należy również zwrócić uwagę na błędne wyliczenie w treści zaskarżonej decyzji (na str. [...] uzasadnienia) łącznej kwoty dodatków do zasiłków rodzinnych, z którego wynika, że łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących rodzinie skarżącej wynosi miesięcznie [...] zł, według rozliczenia: [...zł (świadczenie rodzinne przyznane na N. K. i A. K.) + [...] zł (świadczenie rodzinne przyznane na M. B. i A. B.) + [...] zł/12 (dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na N. K. i A. K.) = [...] zł]. Kolegium, pomimo prawidłowego powołania za podstawę przyznania wnioskowanych przez stronę dodatków rodzinnych § 1 pkt 8 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się, stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. poz. 1497), pominęło w swych rozliczeniach dodatek przysługujący z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 95 zł miesięcznie na trzecie i na następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego (§ 1 pkt 8 rozporządzenia) na dwoje dzieci skarżącej: M. B. i A. B. (tj. [...] zł), a także dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej przyznany Uchwałą Rady Miejskiej W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w sprawie podniesienia kwoty dodatku do świadczeń rodzinnych w wysokości 100 zł na ww. dzieci: M. B. i A. B. (tj. [...] zł). Łącznie pominięta w rozstrzygnięciu organu odwoławczego kwota dodatków do zasiłków rodzinnych wynosi [...] zł.
Dokonując nieprawidłowego wyliczenia wysokości miesięcznego dochodu przypadającego na członka rodziny skarżącej w 2017 r. - z pominięciem regulacji art. 3 pkt 23 lit. a) i pkt 24 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych - organy błędnie przyjęły, że przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami i w konsekwencji odmówiły ustalenia prawa do wnioskowanych przez nią świadczeń.
Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy, organy powinny uwzględnić powyższe wskazania i dokonaną przez Sąd ocenę prawną, w tym w szczególności winny przy wyliczeniu dochodu skarżącej za 2017 r. wziąć pod uwagę wyżej wymienione przepisy art. 3 pkt 23 lit. a) i pkt 24 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych i na tej podstawie prawidłowo ustalić, czy rodzina skarżącej spełnia kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 134 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło