IV SA/Wr 293/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędziowie sędzia NSA Henryk Ożóg (sprawozdawca), sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 października 2016 r. sprawy ze skargi W. M. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Wyższej Szkoły Bankowej we W. z dnia [...] maja 2016 r. bez numeru w przedmiocie uznania za winnego i wymierzenie kary dyscyplinarnej wydalenia z uczelni I. uchyla zaskarżone orzeczenie; II. zasądza od Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Wyższej Szkoły Bankowej we W. na rzecz skarżącego W. M. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi W. M. (skarżący, obwiniony) jest orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Wyższej Szkoły Bankowej we W. z dnia [...] maja 2016 r. uznające W. M., studenta WSB we W. winnym tego, że tolerował maltretowanie, ze szczególnym okrucieństwem, i uśmiercenie kota oraz o matactwo procesowe, tj. o czyn uchybiający godności studenta z art. 211 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz § 77 pkt 1 Regulaminu Studiów w WSB we W. Za ten czyn wymierzyła obwinionemu karę dyscyplinarną wydalenia z uczelni. W uzasadnieniu orzeczenia Komisja stwierdziła, że obwiniony swym czynem uchybił godności studenta art. 211 ust. 1 cytowanej ustawy, i zasługuje na jednoznaczne potępienie. Zachowania jakich dopuścił się student dyskwalifikują go jako członka społeczności akademickiej. Powyższe orzeczenie Komisja wydała skutkiem odwołania Rzecznika Dyscyplinarnego dla Studentów WSB we W. od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów WSB we W. z dnia [...] kwietnia 2016 r., uznającej obwinionego winnym zarzucanego mu czynu i wymierzającej mu karę dyscyplinarną nagany. W skardze obwiniony zarzucił, że wyjaśniał, iż nie toleruje tego typu zachowań i w pełni temu zaprzeczał. Dodatkowo nie przeprowadzono żadnego dowodu w tej sprawie świadczącego przeciwko niemu. Komisja z góry była nastawiona na wydanie negatywnej decyzji. Postanowiono tak jedynie na podstawie artykułu w prasie i uznano ten artykuł za pewne źródło informacji. Czuje się pokrzywdzony taką decyzją ponieważ jest nieadekwatna do tego, co się stało i zamyka skarżącemu możliwość dalszej edukacji. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów WSB we W. wniosła o jej oddalenie. Przedstawiła stan faktyczny sprawy i stwierdziła, że czyn skarżącego zasługuje na jednoznaczne i szczególne potępienie jako rażąco naruszający standardy etyki obowiązujące w środowisku akademickim, w tym studentów. Zachowania jakich dopuścił się skarżący dyskwalifikują go jako członka społeczności akademickiej. Odnosząc się do argumentów skargi wskazała, że opierała się na orzeczeniach sądów karnych, jakie zapadły w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć jej argumentacja nie w pełni odpowiada motywom, jakimi kierował się Sąd uznając jej zasadność. Zgodnie z art. 211 cytowanej ustawy za naruszenie przepisów obowiązujących w uczelni oraz za czyny uchybiające godności studenta student ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną przed komisją dyscyplinarną albo przed sądem koleżeńskim samorządu studenckiego (ust. 1). Za ten sam czyn student nie może być ukarany jednocześnie przez sąd koleżeński i komisję dyscyplinarną (ust. 2). Relacji między postępowaniem dyscyplinarnym i karnym dotyczy natomiast przepis art. 217 ust. 2 ustawy, według którego wymierzenie studentowi za ten sam czyn kary w postępowaniu karnym lub w postępowaniu w sprawach o wykroczenia nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania przed komisją dyscyplinarną. Stosownie do art. 212 ustawy karami dyscyplinarnymi są: 1) upomnienie, 2) nagana, 3) nagana z ostrzeżeniem, 4) zawieszenie w określonych prawach studenta na okres do jednego roku, 6) wydalenie z uczelni. Tytułem wstępu należy też odnotować, że do postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego wobec studentów, z wyjątkiem postępowania przed sądem koleżeńskim w sprawach nieuregulowanych w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – kodeks postępowania karnego, z wyłączeniem art. 82. Przedmiotem skargi jest orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Wyższej Szkoły Bankowej we W. z dnia [...] maja 2016 r., która uznała skarżącego winnym popełnienia czynu polegającego na tolerowaniu maltretowania ze szczególnym okrucieństwem i uśmiercenie kota oraz o matactwo procesowe tj. o czyn uchybiający godności studenta z art. 211 ust. 1 tej ustawy. Za ten czyn Komisja wymierzyła skarżącemu karę dyscyplinarną wydalenia z uczelni. W uzasadnieniu orzeczenia Komisja stwierdziła, że skarżący uchybił godności studenta, a zachowania jakich dopuścił się dyskwalifikują go jako członka społeczności akademickiej. Nie można jednak nie dostrzec, że Komisja I instancji wymierzyła skarżącemu za ten sam czyn karę nagany, choć Rzecznik Dyscyplinarny domagał się wydalenia z uczelni. Członkowie Komisji przy tym co do tego nie byli jednomyślni: większość (3 osoby) była "na nie"; karę nagany uznano więc za adekwatną jakkolwiek uzasadnienie orzeczenia ograniczyło się jedynie do stwierdzenia, że student poprzez tolerowanie maltretowania ze szczególnym okrucieństwem i uśmiercenie kota oraz za matactwo procesowe uchybił godności studenta, art. 211 ust. 1 ustawy oraz § 77 pkt 1 Regulaminu Studiów w Wyższej Szkole Bankowej we W.. Podczas głosowania co do kary wnioskowanej przez Rzecznika Komisja Odwoławcza również nie była jednomyślna (4 głosy na "Tak" 1 głos "Nie") chociaż większość przychyliła się do żądania oskarżyciela. W katalogu kar dyscyplinarnych zamieszczonych w ustawie "wydalenie z uczelni" jest karą najsurowszą. Nie ulega wątpliwości, że wymierzenie tej kary wymaga od komisji dyscyplinarnej właściwego uzasadnienia wyboru tego rodzaju dolegliwości dla ukaranego uwzględniającej oddziaływanie jej na skarżącego i potencjalnych sprawców. Wydalenie z uczelni, w tym przypadku wymagało dokładnego umotywowania ze względu na zauważony już wcześniej brak jednomyślności w ocenie czynu obwinionego w obu komisjach. Dostrzegano więc takie okoliczności, które nakazywałyby napiętnować jego czyn, ale bez stosowania najsurowszej kary. Kiedy więc ostatecznie zadecydowano, że kara wydalenia z uczelni jest karą odpowiednią do stopnia zawinienia wymagało to szczegółowego uzasadnienia, tym bardziej, że między komisjami dyscyplinarnymi doszło do rozbieżności a Komisja Odwoławcza w ogóle nie odniosła się do tego dlaczego kara nagany nie spełni swych funkcji. Nadto trzeba zwrócić uwagę w tym katalogu kar, że po karze nagany, a przed wydaleniem z uczelni znajdują się jeszcze kary: nagany z ostrzeżeniem i zawieszenie w określonych prawach studenta na okres do jednego roku. Skoro możliwości wymierzenia innych kar z tego katalogu nie wzięto po uwagę tym bardziej trzeba było umotywować wybór kary wydalenia z uczelni ze szczególną starannością. Tego w zaskarżonym orzeczeniu zabrakło. Rozporządzenie MNiSzW z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów w § 25 stanowi, że orzeczenie powinno być sporządzone na piśmie i zawierać uzasadnienie zawierające wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia. Ten przepis rozporządzenia został przez Komisję Odwoławczą w sposób oczywisty naruszony. Nie pozwalało to Sądowi akceptować zaskarżonego orzeczenia. Na "wyjaśnienie podstawy faktycznej" nakazane przez cytowany przepis i nieodzowne w orzeczeniach dyscyplinarnych, należało również zwrócić należytą uwagę. W skardze bowiem skarżący podniósł, że "w postępowaniu dyscyplinarnym tłumaczył, że nie toleruje tego typu zachowań i w pełni temu zaprzeczał. Komisja z góry była nastawiona na wydanie "negatywnej decyzji". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powołał się na materiał dowodowy zgromadzony przez sąd karny jednak komisje dyscyplinarne powinny czynić swoje własne ustalenia w postępowaniu dyscyplinarnym, a odpowiedź na skargę nie może uzupełniać braków orzeczenia. Trzeba dodatkowo zauważyć, iż w postępowaniu przed Komisją I instancji nie wyznaczono obrońcy dla skarżącego. Z art. 218 ust. 2 ustawy natomiast wynika, że w przypadku gdy rzecznik dyscyplinarny do spraw studentów wnosi o orzeczenie kary, o której mowa w art. 212 pkt 5, a obwiniony nie ma obrońcy z wyboru, przewodniczący składu orzekającego wyznacza obrońcę z urzędu spośród nauczycieli akademickich lub studentów. Przed sądem administracyjnym pełnomocnik organu wprawdzie oświadczył, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym skarżący był pouczony o możliwości posiadania obrońcy, lecz stawił się przed Komisją bez pełnomocnika. Z akt sprawy jednak nie wynika jak doszło do tej sytuacji w szczególności czy obrońca został wyznaczony, a tylko skarżący z niego zrezygnował. Rzeczą Komisji Odwoławczej będzie wyjaśnienie tej okoliczności w postępowaniu posądowym. Stosownie do przepisu § 25 rozporządzenia Komisja wskaże nadto fakty i dowody, na jakich oparła swoje orzeczenie, uznające winę obwinionego, a zwłaszcza w czym przejawiło się "tolerowanie maltretowania ze szczególnym okrucieństwem i uśmiercenie kota oraz matactwo procesowe". Komisja uzasadni też dlaczego wymierza taką karę, jaką wymierzy obwinionemu i że tylko ona w okolicznościach sprawy i z uwzględnieniem sylwetki obwinionego jest współmierną do stopnia zawinienia i odpowiada zasadom prewencji ogólnej i szczegółowej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. H.B.14.11.2016 r.