IV SA/Wr 294/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Prezesa A we W. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia w całości. W dniu 13 października 2020 r. do Prezesa Sądu Rejonowego w Z. (dalej jako Prezes SR) wpłynął wniosek R. S. (dalej jako wnioskodawca, strona lub skarżący) o udostępnienie wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami, wydanych w 2018 r. i zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem 325. Objęte wnioskiem informacje Prezes SR zakwalifikował jako informację publiczną przetworzoną i pismem z dnia 15 października 2020 r. wezwał wnioskodawcę do wykazania szczególnego interesu publicznego w udostępnieniu tej informacji, w terminie siedmiu dni, pod rygorem wydania decyzji o odmowie udzielenia wnioskowanej informacji publicznej. W piśmie z dnia 21 października 2020 r. wnioskodawca nie zgodził się z przyjętą przez Prezesa SR kwalifikacją informacji publicznej jako przetworzonej i wniósł o udostępnienie wyroków wraz z uzasadnieniami według kryterium podanego we wniosku. Prezes SR decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r., wydaną z powołaniem się na art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1429, dalej jako ustawa dostępowa lub w skrócie u.d.i.p.), odmówił stronie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. Decyzja ta została doręczona wnioskodawcy w dniu 12 listopada 2020 r. W dniu 23 grudnia 2020 r. do Sądu Rejonowego w Z. wpłynęło – adresowane do Prezesa Sądu Okręgowego w Ś. (dalej jako Prezes SO) – odwołanie od tej decyzji wraz z wyjaśnieniem strony (pismo z dnia 11 grudnia 2020 r.), z którego wynikało, że ponownie przesyła ona korespondencję oddaną w areszcie śledczym w dniu 16 listopada 2020 r. (nr [...]) i zwróconą następnie w dniu 9 grudnia 2020 r. z powodu jej nieprzyjęcia przez operatora Pocztę Polską S.A. Po przekazaniu akt sprawy wraz z odwołaniem Prezesowi SO, organ ten, pismem z dnia 13 stycznia 2020 r., powołując się na art. 58 § 1 w zw. z art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako k.p.a.), wezwał stronę do wskazania okoliczności przemawiających za przywróceniem terminu oraz do przesłania koperty zwróconej przez administrację aresztu śledczego w dniu 9 grudnia 2020 r. (nr [...]), w terminie siedmiu dni, pod rygorem odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa SR z dnia [...] listopada 2020 r. Prezes SO postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. (znak [...]), wydanym na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 k.p.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa SR z dnia [...] listopada 2020 r. Działając zgodnie z otrzymanym pouczeniem, strona zaskarżyła wspomniane postanowienie w drodze zażalenia, jakie wniosła do Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. (dalej jako Prezes SA). Prezes SA postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. (znak [...]) uchylił zaskarżone postanowienie Prezesa SO i umorzył postępowanie w tym zakresie. Wyraził pogląd, że Prezes SO nie miał podstaw do zakwalifikowania pisma strony z dnia 11 grudnia 2020 r. jako wniosku o przywrócenie terminu, albowiem taki wniosek nie został wyartykułowany w tym piśmie. Wskazał, że w przypadku złożenia odwołania z uchybieniem terminu, bez wniosku o jego przywrócenie, organ powinien postanowieniem, wydanym na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na postanowienie Prezesa SA z dnia [...] marca 2021 r. skarżący zawarł polemikę ze stanowiskiem orzekających w sprawie organów podnosząc, że nie może ponosić odpowiedzialności za działanie aresztu śledczego oraz Poczty Polskiej. W odpowiedzi na skargę Prezes SA wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej u.p.p.s.a.), sądy administracyjne, oprócz sprawowania kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Jedną z takich regulacji szczególnych jest przepis art. 21 ustawy dostępowej, który expressis verbis stanowi, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnieniu informacji publicznej stosuje się przepisy u.p.p.s.a. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.). Skarga okazała się uzasadniona, choć z innych powodów aniżeli w niej podniesione, gdyż Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie Prezesa SA zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, co skutkować musiało sankcją w postaci stwierdzenia nieważności tego postanowienia. W ogólnym zarysie przedmiot sporu w sprawie dotyczy kwestii przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa SR z dnia [...] listopada 2020 r., na podstawie której odmówiono wnioskodawcy udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. Trzeba w tym miejscu zwrócić uwagę, że, co do zasady, w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej unormowania ustawy kodeks postępowania administracyjnego nie mają zastosowania, tj. poza przypadkiem, w którym przepisy tej ustawy przewidują wydanie decyzji. Przepis art. 16 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że w drodze decyzji następuje m.in. odmowa udostępnienia informacji publicznej, a w myśl art. 16 ust. 2 u.d.i.p. do decyzji wydawanych na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przechodząc w ten sposób na grunt regulacji k.p.a. należy wskazać, że kodeks ten reguluje kwestie przywrócenia terminu w art. 59 § 1 i § 2. Zgodnie z treścią art. 59 § 1 k.p.a., o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. W sprawie szczególnie istotny jest natomiast § 2 tegoż art. 59 k.p.a., w myśl którego, o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Z treści art. 59 § 2 k.p.a. wynikają dwa kluczowe - dla kierunku sądowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie - wnioski. Otóż, po pierwsze, przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należy do wyłącznej kompetencji organu odwoławczego. Po drugie zaś, postanowienie wydane przez ten organ w sprawie przywrócenia terminu jest ostateczne. Ostateczność tego postanowienia oznacza z kolei, że nie służy już na to postanowienie zażalenie, ani inny środek zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. Posiadając przymiot ostateczności, może ono natomiast oczywiście stanowić przedmiot skargi do sądu administracyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 569/21, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu). W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy należy podnieść, że skoro decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej została wydana przez Prezesa SR, to w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji umocowany był wyłącznie Prezes SO, którego postanowienie w tej kwestii miało walor ostatecznego. Z tej perspektywy, zawarte w postanowieniu tego organu z dnia [...] lutego 2021 r. pouczenie o prawie do wniesienia zażalenia do Prezesa SA było oczywiście sprzeczne z przepisami prawa, a tym samym nieprawidłowe. Nie dostrzegając tego uchybienia, Prezes SA orzekał w sprawie z pominięciem przepisów o właściwości, co w procesie sądowej kontroli tego postanowienia skutkować musiało najdalej idącym w swych skutkach rozstrzygnięciem, tj. stwierdzeniem nieważności tego postanowienia. Jak stanowi bowiem art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z kolei w myśl art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Za poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 maja 2021 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 2483/18, wskazać należy, że instytucja stwierdzenia nieważności ma zastosowanie również do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień o stwierdzeniu przez organ odwoławczy niedopuszczalności odwołania oraz o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 126 k.p.a.). Kierując się przedstawioną argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia w całości, o czym orzekł jak w sentencji.