IV SA/Wr 295/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), Protokolant: referent Aleksandra Bartczak po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na rozprawie w Wydziale IV sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w Z. na zarządzenie Burmistrza Miasta Złotoryja z dnia 19 grudnia 2012 r. nr 0050.237.2012 w przedmiocie założenia ewidencji zabytków Miasta Złotoryja postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Skargą, złożoną w dniu 22 V 2024 r., Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w Z. (dalej jako "skarżąca") zakwestionowała m.in. zarządzenie Nr 0050.237.2012 Burmistrza Miasta Złotoryja z dnia 19 XII 2012 r. w sprawie założenia ewidencji zabytków Miasta Złotoryja, w zakresie obejmującym wpis budynku przy ul. [...] w Z. do gminnej ewidencji zabytków. W skardze powołano się na art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.) - dalej jako "ppsa", oraz art. 101 ust. 1 ustawy z 8 III 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1465) – dalej "usg". W ocenie skarżącej wpis do gminnej ewidencji zabytków opisanego wyżej budynku wielorodzinnego narusza art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez ograniczenie prawa własności bez zapewnienia właścicielom gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia. Skarżąca podkreśliła, że wpisanie nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków rodzi ograniczenia w zakresie możliwości korzystania z niej polegające m.in. na konieczności uzgadniania projektu budowlanego dotyczącego takiego budynku z właściwym organem ochrony zabytków. Procedura wpisania budynku do takiej ewidencji powinna przewidywać udział w niej właściciela budynku umożliwiający wyrażenie stanowiska w sprawie. Tymczasem art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z 23 VII 2023 r. o ochronie zabytków, regulujący kwestię wpisu do gminnej ewidencji zabytków, nie przewiduje takiego udziału. Skarżąca powołała się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 V 2023 r. (sygn. P 12/18), w którym uznano, że art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta Złotoryja (dalej jako "organ") wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowy budynek już przed wydaniem kwestionowanego zarządzenia widniał w dokumentach planistycznych jako budynek historyczny. Zmiana Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Złotoryja - przyjęta uchwałą Nr XXIII/138/2004 Rady Miejskiej w Złotoryi z dnia 9 VII 2004 r. wprowadziła listę adresową gminnej ewidencji zabytków na terenie miasta Złotoryja. Budynek znajdujący się przy ul. [...] znajdował się już na wspomnianej liście. Konsekwentnie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla obszaru miasta Złotoryi przyjętego uchwałą nr XXVII/175/04 Rady Miejskiej w Złotoryi z dnia 8 XII 2004 r., (Dz.Urz. Woj.Doln. Nr 263, poz. 4654) - zmienionego uchwałą Nr IX/56/2007 Rady Miejskiej w Złotoryi z dnia 14 VI 2007 r.) - zawarto wytyczne konserwatorskie dla budynków o walorach historycznych wpisanych do rejestru zabytków lub gminnej ewidencji zabytków. W § 100 ust. 2 pkt 2 ww. uchwały zawarto wytyczne konserwatorskie dla budynku przy ul. [...] w Z. Natomiast § 11 uchwały wskazywał zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej. Podobnie jest w aktualnym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla terenu znajdującego się w obrębie 2 miasta Z., w rejonie ulic [...], [...], [...] i [...] przyjętym uchwałą Nr 0007.IV.24.2019 Rady Miejskiej w Złotoryi z dnia 24 I 2019 r. Organ zwrócił uwagę, że miał prawny obowiązek założenia gminnej ewidencji zabytków w terminie 2 lat o dnia przekazania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazów. Dnia 3 I 2011 r. do Urzędu Miejskiego w Złotoryi wpłynęło pismo Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu Delegatura w Legnicy przekazujące wykaz obiektów i obszarów znajdujących się w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków. W wykazie tym znajduje się m.in. budynek przy ul. [...] oraz układ urbanistyczny. Pismem procesowym z dnia 17 X 2024 r. organ odpowiadając na wezwanie sądowe oświadczył, że skarżąca przed wniesieniem skargi nie występowała do organu z pisemnym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skargę należało uznać za niedopuszczalną. Kwestionowane skargą zarządzenie zostało wydane w dniu 19 XII 2012 r., przez co podważanie legalności jego postanowień na drodze sądowoadministracyjnej dopuszczalne jest na zasadach obowiązujących przed dniem 1 VI 2017 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy z 7 IV 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935) – dalej jako "nowela". Nowela dokonała istotnych zmian m.in. w zakresie warunków formalnych zaskarżania aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, jednak z art. 17 ust. 2 noweli wynika, że znajduje ona zastosowanie do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie noweli, a więc po dniu 1 VI 2017 r. Powyższe oznacza, że dopuszczalność skargi na zarządzenie wydane w roku 2012 należy ocenić przez pryzmat art. 101 usg i art. 52 oraz art. 53 ppsa w brzmieniu poprzednio obowiązującym. Jak wynika z art. 101 ust. 1 usg w zw. z art. 17 ust. 2 noweli, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Jak zaś wynika z art. 52 § 4 i art. 53 § 2 ppsa w zw. z art. 17 ust. 2 noweli, skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego można wnieść po uprzednim pisemnym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, przy czym skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Biorąc pod uwagę tak zrekonstruowany stan prawny należy stwierdzić, że w okolicznościach sprawy warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi było uprzednie skierowanie przez skarżącą do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Skarżąca powyższego warunku nie spełniła. Jak wynika z art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ppsa, sąd postanowieniem odrzuca skargę, która jest niedopuszczalna. W konsekwencji Sąd orzekł na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ppsa. O zwrocie wpisu postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 ppsa.