IV SA/Wr 296/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem H. S. z dnia 6 października 2008r. o wymeldowanie jej syna K. S. z stanowiącego jej własność lokalu nr [...] , położonego przy [...] z tym uzasadnieniem, że syn od 10 lat przebywa poza granicami kraju, nie ma z nim żadnego kontaktu, a z mieszkania zabrał wszystkie swoje rzeczy. Na poparcie swoich twierdzeń zaoferowała dowód z zeznań świadków B. S. oraz T. Z. Prezydent Miasta J. G. decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu K. S. z miejsca pobytu stałego w lokalu nr 1 położonym przy ul. [...] . Wojewoda D. – po uprzednim przywróceniu K. S. terminu do wniesienia odwołania - decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] orzekł o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na konieczność wyjaśnienia okoliczności w jakich K. S. opuścił przedmiotowy lokal oraz co było tego powodem. Powyższa decyzja była przedmiotem skargi wywiedzionej przez H. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 239/12 oddalił jej skargę. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta J. G. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] wydaną z powołaniem się na przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu K. S. z miejsca zameldowania na pobyt stały w lokalu nr [...] położonym przy [...] . W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na przeprowadzony przez niego dowód z zeznań świadków J.S., byłego męża wnioskodawczyni oraz pełnomocnika i ojca K. S. G.S., brata K. S. oraz H. S. Wskazał również, że w dniu 2 kwietnia 2012 r. w obecności wnioskodawczyni, K.S., G. S. oraz J. S. przeprowadzono oględziny lokalu nr [...] położonego przy [...] . Podczas dokonywania powyższej czynności stwierdzono, że sporny lokal składa się z 3 pokoi, przy czym środkowy (przechodni) pokój został wskazany przez K. S. jako przeznaczony wyłącznie dla niego. Jednocześnie przyznał on, że meble i wyposażenie znajdujące się w pomieszczeniu nie należą do niego, gdyż ich nie zakupił. W czasie oględzin spornego lokalu K. S. ponadto oświadczył, że w dniu 17 czerwca 1996 r opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały, spakował swoje rzeczy, aby wyjechać za granicę do pracy. W spornym lokalu był jeden raz w 2004 r., kiedy dowiedział się, że mama jest chora. Przez cały czas zamieszkuje w Hiszpanii, gdzie koncentruje swoje życie osobiste. Końcowo przyznał ,ze nie będzie mieszkał w miejscu zameldowania na pobyt stały, gdyż zależy mu jedynie na zameldowaniu. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ I instancji stwierdził ,że wynika z niego jednoznacznie ,że K. S. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, przy czym opuścił go dobrowolnie i trwale, zrywając więź z osobami w nim zamieszkałymi. Również jako bezsporny ocenił organ I instancji fakt skoncentrowania przez K. S. całego jego życia poza granicą kraju, na co w szczególności wskazują zeznania samego K. S., złożone podczas dokonywania oględzin lokalu. K. S. - reprezentowany przez pełnomocnika, swojego ojca J.S. - wniósł odwołanie od decyzji pierwszo-instancyjnej, podnosząc zarzut przeprowadzenia postępowania jednostronnie, nieudolnie i niezgodnie z wytycznymi organu II instancji . Jednocześnie odwołujący zawnioskował o dopuszczenie dowodu z kserokopii uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 25 lipca 2001r. w sprawie o sygn. akt I Ns [...] oraz protokołu rozprawy z dnia 18 lipca 2001r. w tej sprawie na okoliczność potwierdzenia przez wnioskodawczynię faktu zamieszkiwania w spornym lokalu przez K. S. i partycypowania przez niego w kosztach jego utrzymania i bieżącego pokrywania kosztów dotyczących rodziny. Wojewoda D. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji i dokonaną przez ten organ ocenę prawna tych ustaleń. Podkreślił ,że obowiązek meldunkowy określony przepisami ustawy o ewidencji ludności dowodach osobistych służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Celem obowiązku meldunkowego jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Ewidencja ta, polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób, służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich. Obowiązkiem organów ewidencyjnych jest czuwanie nad prawidłową i zgodną ze stanem faktycznym ewidencją osób, a więc meldowanie ich tam, gdzie mieszkają i wymeldowywanie ich z lokali, które opuścili. Przy czym ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie jak i wymeldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania w lokalu powinno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, natomiast podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu. Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Według organu II instancji, w przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący nie mieszka w miejscu zameldowania na pobyt stały w lokalu nr 1 położonym przy [...] . W tym zakresie organ odwołał się do złożonego w dniu 2 kwietnia 2012 r. oświadczenia strony, zgodnie z którym opuścił on sporny lokal w dniu 17 czerwca 1996 r., spakował swoje rzeczy i wyjechał do pracy za granicę. Przez cały czas zamieszkuje w Hiszpanii, gdzie koncentruje swoje życie osobiste. Oświadczył dalej, że nie będzie mieszkał w miejscu zameldowania na pobyt stały, lecz zależy mu jedynie na zameldowaniu. Ponadto fakt niezamieszkiwania odwołującego w spornym lokalu potwierdził również J. S., który w dniu 29 marca 2012 r. zeznał, że odwołujący wyjechał w 1997 r. do pracy za granicę i do dnia dzisiejszego tam pracuje. Sporny lokal opuścił dobrowolnie, wyjeżdżając "za zarobkiem". Od tamtego czasu w miejscu zameldowania przebywał tylko raz przez tydzień w 2004 r. Zdaniem pełnomocnika odwołującego koncentruje on obecnie swoje życie osobiste w wynajmowanym mieszkaniu w Hiszpanii. Z kolei odnosząc się do kwestii ewentualnego finansowego wspierania matki przez stronę organ odwoławczy wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie osoby z miejsca zameldowania na pobyt stały kluczowym elementem jest ustalenie przez organ administracji publicznej, czy osoba trwale i dobrowolnie opuściła lokal, w którym jest zameldowana. Natomiast wspieranie rodziny np. finansowo jest rzeczą naturalną i niemającą wpływu na meldunek. Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi wniesionej przez K. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżący domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i oddalenia wniosku o jego wymeldowanie. Zdaniem skarżącego, w toku ponownego rozpoznania organ I instancji nie skupił się na wyjaśnieniu zarzutów kierowanych pod jego adresem, a jedynie zarzucił, że ani skarżący ani jego pełnomocnik nie przedłożyli potwierdzeń dokonywania płatności na rzecz H. S. przez skarżącego na poczet opłat związanych z utrzymaniem przedmiotowego lokalu. Według skarżącego, jest to nadinterpretacja faktów, bowiem potwierdzenie przekazywania pieniędzy H. S. przez skarżącego wynika bezpośrednio ze złożonych przez nią zeznań w toku postępowania, toczącego się z udziałem H. S. i J. S., co wprost wynika z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 25 lipca 2001 r. sygn. akt I Ns [...] w sprawie o podział majątku dorobkowego oraz protokołu rozprawy w tej sprawie z dnia 18 lipca 2001r. Według skarżącego, zachowanie H.S. zmierzało najpierw do pozyskiwania od niego jak największej ilości pieniędzy, a następnie wykupu mieszkania, tymczasem on nie posiada dachu nad głową i prawa do zamieszkiwania w tym lokalu, a jego matka nosi się z zamiarem sprzedaży mieszkania i wyjazdu z kraju. W ocenie skarżącego nigdy nie zachodziły okoliczności ani podstawy do wymeldowania się i zameldowania w innym miejscu. Jego pobyty okresowe za granicą w związku z zatrudnieniem, nawet jeśli dotyczą ostatnich 10 lat nie stanowią podstawy do wymeldowania się z miejsca zamieszkania, zaś matka była informowana o tym , gdzie pracuje i kiedy wróci do domu. Końcowo skarżący podkreślił, że " pragnie wrócić do Polski, otworzyć w przyszłości własną działalność gospodarczą, rozliczać się w tut. Urzędzie Skarbowym i być pełnoprawnym obywatelem tego kraju". W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z uzasadniającą je argumentacją. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku ze sformułowanym w skardze wnioskiem strony o zmianę zaskarżonej decyzji i oddalenie wniosku o wymeldowanie skarżącego wyjaśnić na wstępie należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kreowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. ) ( zwanej dalej p.p.s.a.). Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy ,że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a. Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie jest ona obarczoną wadą, skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego, wydano ją bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy. Dla rozstrzygnięcia sprawy zasadnicze znaczenia ma analiza treści przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze. zm.), w której w art. 2 określony został obowiązek meldunkowy osób. W jego ramach, zgodnie z przepisami art. 4 pkt 2 oraz art. 15 ust. 1 tej ustawy, mieści się również obowiązek wymeldowania z miejsca pobytu stałego i czasowego przez osoby opuszczające to miejsce na okres przekraczający 3 miesiące. Ze względu na podstawowy cel ustawy, jakim jest rejestracja faktów objętych ewidencją, ustawodawca przewidział w odniesieniu do osób odstępujących od realizacji własnego obowiązku meldunkowego, możliwość ich wymeldowania. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z treści powyższego przepisu wynika, że decyzja o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego nie jest wydawana na zasadzie uznania administracyjnego, a utrzymywanie fikcji meldunkowej godziłoby w rejestracyjno – porządkowy charakter przepisów ustawy o ewidencji ludności. Wypada w tym miejscu również wskazać, że orzecznictwo sądów administracyjnych dokonując wykładni przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dokonało kwantyfikacji przesłanki opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego za pomocą dwóch stanów, a mianowicie dobrowolności opuszczenia i jego trwałości. W tym zakresie mając na uwadze brzmienie powołanego przepisu oraz wskazane powyżej kwantyfikatory, nie ulega wątpliwości, że ustalenie zaistnienia powyższej przesłanki, musi być związane z gruntowną analizą okoliczności faktycznych składających się na jej hipotezę. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje pogląd zaprezentowany w judykaturze, wedle którego cecha dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego, może być brana pod uwagę wyłącznie w sytuacjach, w których mamy do czynienia ze stanami faktycznymi, które nacechowane są bezprawnym działaniem osób trzecich w odniesieniu do osoby, która podlega obowiązkowi meldunkowemu, a nie w sytuacjach, kiedy osoba objęta obowiązkiem meldunkowym opuszcza miejsce pobytu stałego w związku z koniecznością podjęcia pracy zarobkowej zagranicą i jej pobyt poza krajem trwa nieprzerwanie przez kilkanaście lat. Wobec tego przechodząc na grunt okoliczności faktycznych badanej sprawy stwierdzić należy, że jako bezsporny przedstawia się fakt opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu w dniu 17 czerwca 1996r. w związku z podjętym przez niego zamiarem pracy za granicą . A zatem bezprzedmiotowa w tej konkretnej sprawie jest ocena, czy opuszczeniu przez K. S. miejsca jego pobytu stałego towarzyszyła dobrowolność. Ocena, czy dobrowolność wystąpiła pozbawiona jest znaczenia, gdyż skarżący, nie na skutek bezprawnego postępowania innych podmiotów, lecz przez własne zachowania opuścił sporny lokal. W rozpoznawanej sprawie wymaga jednak zbadania kwestia trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego. W ocenie Sądu opuszczenie miejsca pobytu stałego, musi oznaczać wyzbycie się posiadania lokalu, jako miejsca stanowiącego dotychczasowe centrum życiowe, a to z kolei oznacza definitywność zdarzenia (dokonanego), jakim jest opuszczenie dotychczasowego miejsca koncentrowania się centrum życiowego. Sytuacja taka, która różni się swym znaczeniem od innych mniej definitywnych sytuacji, w których rozpoczęty proces opuszczania miejsca pobytu stałego nie został definitywnie zakończony lub też zachodzi zwykła nieobecność w miejscu centrum życiowego, charakteryzująca się brakiem jego utraty, przy czym utrata ta może być wynikiem nie tylko dobrowolnego zachowania, ale też sytuacji niedobrowolnych, lecz zgodnych z prawem (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 515/09). Zdaniem Sądu z taką sytuacją o charakterze definitywnym mamy do czynienia w realiach analizowanej sprawy. Pozostaje bowiem poza sporem, że skarżący od ponad 16 lat nie przebywa w miejscowości [...]. Jak wynika z jego oświadczenia złożonego w dniu 2 kwietnia 2012 r. podczas oględzin przedmiotowego lokalu, od momentu opuszczania tego lokalu cały czas zamieszkuje w Hiszpanii, gdzie skoncentrowane jest życie osobiste. Fakt niezamieszkiwania skarżącego w spornym lokalu potwierdzili wszyscy przesłuchani w niniejszej sprawie świadkowie, będący członkami rodziny skarżącego lub sąsiadami wnioskodawczyni. Potwierdził to również ojciec skarżącego – J. S. zeznając, że syn wyjechał w 1997 r. do pracy za granicę i do dnia dzisiejszego tam pracuje. Tym samym należy uznać, że w tej lokalizacji poza krajem koncentruje się centrum interesów życiowych skarżącego. Powyższe stwierdzenie zadość czyni również regulacji zawartej w przepisie art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którą zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie pobytu w danym lokalu, a zatem nie może służyć utrzymywaniu fikcji pobytu osoby, która w istocie tam nie przebywa i z założenia przebywać nie będzie. Potwierdził to sam skarżący podczas oględzin spornego lokalu przyznając, że "nie będę tu mieszkał, chodzi mi tylko o zameldowanie w tym mieszkaniu." (k,32 akt administracyjnych). Natomiast osoba, która bez uprzedniego wymeldowania przebywa od wielu lat poza granicami Polski, nie odwiedza zajmowanego dotychczas lokalu nawet okazjonalnie, nie przechowuje w nim własnych rzeczy, jest osobą, która dobrowolnie i w sposób trwały opuściła lokal mieszkalny. Opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale także zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (zob. wyrok WSA z 24 listopada 2006r. sygn. IVSA/Wa 16677/06). Z taką sytuacja mamy do czynienia w badanej sprawie. W związku z tym jako pozbawiony doniosłości prawnej przedstawia się prezentowany przez skarżącego w skardze zamiar powrotu do Polski, bowiem ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a sądowa kontrola rozstrzygnięć organów w powyższym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego z daty orzekania przez organy administracji. Z tego też względu - z punktu widzenia przytoczonych wyżej przepisów ustawy meldunkowej - nieistotne są również okoliczności związane z podziałem majątku dorobkowego wnioskodawczyni i ojca skarżącego. Dotyczyły one bowiem zdarzeń sprzed 12 lat i w żadnym stopniu nie podważyły ustaleń poczynionych - na podstawie dowodu z zeznań stron, świadków i oględzin przedmiotowego lokalu - przez oba organy orzekające w sprawie . Konkludując powyższe rozważania, stwierdzić należy, że organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i wyprowadził logiczne i merytorycznie trafne wnioski z oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego , uznając, że w odniesieniu do wystąpiły przesłanki, pozwalające na jego wymeldowanie z miejsca pobytu stałego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co obligowało go do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.