IV SA/Wr 298/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, , Protokolant: Referent Kamila Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 18 lutego 2025 r. nr SKO 4532.22.2025 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi L. K. (dalej: skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, organ odwoławczy) z dnia 18 lutego 2025 r. nr SKO 4532.22.2025 uchylająca pkt 1 decyzji Wójta Gminy Długołęka (dalej: Wójt, organ pierwszej instancji) z dnia 24 stycznia 2025 r. nr GOPS.4333.38.2025 o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad synem O. K. na okres od 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 kwietnia 2024 r. i orzekająca co do istoty sprawy w tym zakresie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca jest matką dwóch synów: A. K. ur. [...] r. (dalej też: A.) oraz O. K. ur. [...] r. (dalej też: O.) .Obaj legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności. A. K. – na wniosek z 25 października 2021 r. - został zaliczony orzeczeniem z 23 listopada 2021 r. do osób niepełnosprawnych (niepełnosprawność datuje się od wczesnego dzieciństwa), które zostało zmienione orzeczeniem z 24 stycznia 2022 r. w zakresie ważności orzeczenia (do 31 stycznia 2024 r.) oraz konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (wymaga). Decyzją z 25 kwietnia 2022 r. wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1) ustawy o świadczeniach rodzinnych Wójt przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na sprawowanie opieki nad synem A. na okres od 1 kwietnia 2022 r. do 31 stycznia 2024 r. Decyzją z 18 stycznia 2023 r. zmienił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, a decyzją z 26 lutego 2024 r. wydłużył (na podstawie art. 1 i art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności – Dz.U. z 2023 r., poz. 2768) okres przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do 30 września 2024 r. jednak nie dłużej niż do wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności ww. syna skarżącej. Decyzją z 25 maja 2024 r. wydaną na wniosek skarżącej z 23 maja 2024 r. Wójt uchylił decyzję z 25 kwietnia 2022 r. na podstawie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). O. K. – na wniosek z 10 października 2022 r. - został zaliczony do osób niepełnosprawnych orzeczeniem z 8 lutego 2023 r., które następnie zostało uchylone w całości orzeczeniem z 27 czerwca 2023 r., a które ustaliło niepełnosprawność od wczesnego dzieciństwa, ważność orzeczenia do 30 czerwca 2024 r. oraz brak konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wyrokiem z 2 maja 2024 r. o sygn. akt IV U 793/23 Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu zmienił oba ww. orzeczenia w ten sposób, że orzeczenie o niepełnosprawności wydaje się do 2 maja 2026 r. oraz że ww. syn skarżącej wymaga konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wyrok stał się prawomocny z dniem 10 maja 2024 r. Pismem z 23 maja 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. obejmujący obu ww. synów. Decyzją z dnia 27 maja 2024 r. wydaną m.in. na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323; dalej: u.ś.r.) według brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r. przyznał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad synem O. oraz synem A. od 1 maja 2024 r. do 30 września 2024 r. w wysokości 5 976 zł miesięcznie (tiret pierwsze sentencji decyzji), przyznał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad O. od 1 października 2024 r. do 31 maja 2026 r. (tiret drugie sentencji decyzji) oraz orzekł o składkach na ubezpieczenie społeczne (tiret trzecie i czwarte sentencji decyzji). W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zakwestionowała brak wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego za okres od stycznia do kwietnia 2024 r. w kwocie 2 988 zł za każdy z tych miesięcy podając, że w styczniu 2024 r. po konsultacji z pracownikami organu pierwszej instancji postanowiła zostać na starych zasadach. W wyniku rozpoznania odwołania decyzją z dnia 19 czerwca 2024 r. SKO uchyliło decyzję Wójta z dnia 27 maja 2024 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzeniu temu organowi. Decyzją z dnia 23 września 2024 r. w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wójt – na podstawie m.in. art. 17 ust. 1-4 i ust. 5 pkt 1 oraz art. 24 ust. 2a u.ś.r. – odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w podwyższonej o 100% wysokości w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi O. i A. na okres od 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2024 r. (pkt 1 sentencji decyzji), przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nas niepełnosprawnymi ww. synami skarżącej na okres od 1 maja 2024 r. do 30 września 2024 r. w podwyższonej o 100% wysokości wraz ze składką na ubezpieczenie społeczne uiszczaną za skarżącą (pkt 2 sentencji decyzji) oraz przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad O. na okres od 1 października 2024 r. do 31 maja 2026 r. wraz ze składką na ubezpieczenie społeczne uiszczaną za skarżącą (pkt 3 sentencji decyzji). W wyniku rozpoznania odwołania decyzją z 21 listopada 2024 r. SKO uchyliło decyzję Wójta z 23 września 2024 r. w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Wskazało, że skarżąca nie żądała świadczenia pielęgnacyjnego w podwyższonej wysokości za okres od 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2024 r., lecz przyznania jej świadczenia za ten okres z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym O., co Wójt pominął. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt decyzją z dnia 24 stycznia 2025 r. - wydaną na podstawie m.in. art. 17 ust. 1-4, ust. 5 pkt 1, oraz art. 24 ust. 2, ust. 2a i ust. 4 u.ś.r. w związku z art. 6bb ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 44 ze zm.) i w zw. z art. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności – Dz.U. z 2023 r., poz. 2768) – w pkt 1 sentencji: odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem O. na okres od 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2024 r., w pkt 2 sentencji: przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi O. i A. w podwyższonej o 100% wysokości tj. 5 976 zł miesięcznie na okres od 1 maja 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. oraz w kwocie 6 574 zł od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności A. nie dłużej jednak niż do 31 marca 2025 r.; w pkt 3 sentencji: przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem O. K. w kwocie 3 287 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2025 r. lub od dnia następującego po dniu wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności A. K. jeżeli zostanie ono wydane przed dniem 31 marca 2025 r., do dnia 31 maja 2026 r. W uzasadnieniu decyzji Wójt ustalił, że w dniu 23 maja 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego podwyższonego o 100% w związku ze sprawowaniem opieki nad dwojgiem dzieci. Organ pierwszej instancji ustalił, że skarżąca do dnia 30 kwietnia 2024 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne na syna A. na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., mimo wejścia w nowego brzmienia art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. oraz przepisu przejściowego, tj. art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym. Ustalił też, że skarżąca złożyła wniosek o ustalenie niepełnosprawności O. K. w dniu 12 października 2022 r., a orzeczenie sądu zmieniające oba orzeczenia zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności zostało wydane 2 maja 2024 r., wobec czego składając wniosek w dniu 23 maja 2024 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego według zasad obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. zachowała termin z art. 24 ust. 2a u.ś.r. Wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne według nowych zasad umożliwiających podwyższenie o 100% świadczenia w przypadku sprawowania opieki nad dwojgiem dzieci nie mogłoby być jednak przyznane od października 2022 r. (jako miesiąca złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności), ale dopiero od 1 stycznia 2024 r., tj. od miesiąca wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, co jednak nie jest możliwe ze względu na fakt pobierania aż do 30 kwietnia 2024 r. świadczenia na tzw. starych zasadach. Stwierdził, że nie może przyznać kolejnego świadczenia pielęgnacyjnego - w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem O. - za okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2024 r. z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. W okresie od 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2024 r i wcześniej skarżąca miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie decyzji z 27 maja 2024 r., dlatego należy odmówić prawa do świadczenia w związku z opieką nad O. za ww. okres. W odniesieniu natomiast do okresu od 1 maja 2024 r. organ pierwszej instancji przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad oboma niepełnosprawnymi synami w podwyższonej o 100% wysokości uzależniając okres pobierania świadczenia od ważności orzeczeń o niepełnosprawności. Pismem z 5 lutego 2025 r. skarżąca złożyła odwołanie od części decyzji Wójta, tj. w zakresie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2024 r., zarzucając brak merytorycznego rozstrzygnięcia za ten okres w odniesieniu do dziecka O. K., błędne ustalenia faktyczne nieuwzględniające rezygnacji skarżącej ze świadczenia na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. i błędne przyjęcie, że skarżąca wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach od 1 maja 2024 r, podczas gdy wnioskowała o to świadczenie od 1 stycznia 2024 r. Zarzuciła też naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 3e oraz art. 34 ust. 2a u.ś.r. i w konsekwencji wniosła o zmianę decyzji poprzez przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego wz. z opieką nad dwojgiem niepełnosprawnych dzieci w podwójnej wysokości od 1 stycznia 2024 r. i dopłaceniem różnicy kwoty 100% świadczenia pielęgnacyjnego jako wyrównanie właściwie przyznanego świadczenia. Zaskarżoną decyzją SKO uznało, że odwołanie wyznaczyło granice zaskarżenia do pkt 1 decyzji Wójta z dnia 24 stycznia 2025 r. i w tym zakresie orzekło w sprawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ab initio k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 pkt 1 i 5 u.ś.r. oraz art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm.; dalej: u.ś.w.). Uchyliło pkt 1 decyzji Wójta z dnia 24 stycznia 2025 r. i orzekając co do istoty sprawy w tym zakresie odmówiło przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w podwyższonej o 100% wysokości, tj. w kwocie 5 976 zł miesięcznie, w związku ze sprawowaniem opieki nad dziećmi w wieku do ukończenia 18. roku życia – O. i A. - na okres od dnia 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2024 r. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że osobie, której przyznano i wypłacono świadczenie pielęgnacyjne za okres po dniu 1 stycznia 2024 r. na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., nie może być przyznane za taki okres świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących po dniu 1 stycznia 2024 r., co wynika z art. 63 ust. u.ś.w., ale też z art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., ponieważ nie można przyznać drugiego świadczenia pielęgnacyjnego na osobę wymagającą opieki na dany okres, jeśli miała ona w tym czasie ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (w tym ustalone na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r.). W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że skarżącej nie może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne w podwyższonej wysokości w zw. ze sprawowaniem opieki nad oboma niepełnosprawnymi synami na okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2024 r., gdyż w tym okresie posiadała zrealizowane już prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad synem O., ustalone na dzień 31 grudnia 2023 r. Jako uzasadnienie zastosowanego art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. SKO wskazało pominięte przez Wójta żądanie skarżącej zawarte we wniosku z 23 maja 2024 r., podania z 23 maja 2024 r. i odwołania, a dotyczące przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w podwyższonej o 100% wysokości na okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2024 r. i "dopłacenie" różnicy kwoty 100% świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji SKO w całości oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, a także o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w podwyższonej o 100% wysokości w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym A. i O. K. za okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2024 r. W uzasadnieniu skargi argumentowała, że czuje się pokrzywdzona zaskarżona decyzją jak i nieudolnością organów orzekających, ponieważ gdyby decyzja wydana została wcześniej, skarżąca wiedziałaby, co robić. Wskazała, że w styczniu 2024 r. pracownik GOPS odmówił skarżącej przejścia na nowe zasady, ponieważ skarżąca ma już prawo do jednego świadczenia oraz nie zamierza podjąć pracy zarobkowej. Natomiast w maju pracownik ten wskazał, że to była decyzja skarżącej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem tak rozumianej kontroli w sprawie jest decyzja SKO uchylająca część decyzji Wójta z dnia 24 stycznia 2025 r. - w zakresie punktu 1 sentencji tej decyzji - i orzekającą w tym zakresie co do istoty sprawy. Zakres sprawy poddanej kontroli sądowej wyznaczony jest granicami sprawy odwoławczej, które wyznaczyła skarżąca obejmując odwołaniem część decyzji Wójta, w której Wójt odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2024 r. Dopuszczalne jest bowiem wniesienie odwołania od części decyzji organu pierwszej instancji, która ma wyodrębnione części. Prawidłowo więc organ odwoławczy orzekał w tak wyznaczonych granicach sprawy administracyjnej. Wedle organu odwoławczego, organ pierwszej instancji nie uwzględnił żądania skarżącej zawartego we wniosku z 23 maja 2024 r. o świadczenie pielęgnacyjne w podwyższonej o 100% na okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2024 r. i "dopłacenie różnicy" wysokości. Orzekając co do istoty sprawy SKO uznało - ze względu na treść art. 63 ust. 2 u.ś.w. – że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne za wskazany okres w podwyższonej o 100% wysokości, ponieważ w tym okresie skarżąca miała ustalone -na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. i zrealizowane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem O. Niemożliwa jest rezygnacja ze świadczenia pielęgnacyjnego, które zostało już wypłacone. Ze względu na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 i art. 17 ust. 3e u.ś.r. wykluczona jest możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na okres po dniu 1 stycznia 2024 r. osobie, która pobrała po tej dacie świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., jak również nie można przyznać drugiego świadczenia pielęgnacyjnego na osobę wymagającą opieki na dany okres, jeżeli miała ona w tym czasie ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym ustalone na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Zdaniem skarżącej, w styczniu 2024 r. została wprowadzona w błąd przez pracownika organu pierwszej instancji co do braku prawa do przejścia na nowe zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Spełnia przesłanki i wobec tego służy jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w podwyższonej o 100% wysokości na okres od 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2024 r. Skarga podlega uwzględnieniu. W sprawie nie jest sporne, że obaj synowie skarżącej są niepełnoletni i legitymują się orzeczeniami o niepełnosprawności datującej się od wczesnego dzieciństwa. Syn A. (ur. w [...] r.) posiada orzeczenie o niepełnosprawności ważne do 30 września 2024 r. wydane na wniosek z 25 października 2021 r. Natomiast syn O. (ur. w [...] r.) posiada orzeczenie o niepełnosprawności ważne do 2 maja 2026 r. wydane na wniosek 10 października 2022 r. Obaj w orzeczeniach mają wskazany wymóg koniecznej stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji Bezsporne jest również, że na wniosek skarżącej z dnia 24 marca 2022 r. Wójt decyzją z dnia 25 kwietnia 2022 r. przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na syna A. na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r. Akta administracyjne potwierdzają niespornie ponadto, że w dniu 23 maja 2024 r. skarżąca złożyła: 1) wniosek z dnia 23 maja 2024 r. o się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. w odniesieniu do obu synów; 2) podanie z dnia 23 maja 2024 r. o wstrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca maja 2024 r. z powodu przejścia na świadczenie na nowych zasadach o raz o uchylenie ww. decyzji Wójta z 25 kwietnia 2022 r. Decyzją z 25 maja 2024 r. Wójt uchylił – w oparciu o art. 155 k.p.a. - decyzję z 25 kwietnia 2022 r. w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na syna A. wraz ze składkami na ubezpieczenie społeczne. Decyzja ta stała się ostateczna. Zagadnieniem spornym jest prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego według zasad wynikających z przepisów u.ś.r. obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. z tytułu sprawowania opieki nad dwoma niepełnosprawnymi synami za okres od 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2024 r., w którym pobrała świadczenie pielęgnacyjne za przyznane jej przed 1 stycznia 2024 r. na jednego z synów. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. oraz art. 63 u.ś.w. Zgodnie z przepisem art. 17 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce albo ojcu - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (ust. 1 pkt 1). Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, rodzinie zastępczej i osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka sprawującym opiekę nad więcej niż jedną osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w ust. 3, podwyższa się o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka (ust. 3e). Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (ust. 5 pkt 1). Przytoczone przepisy art. 17 ust. 1 pkt 1) i ust. 3e u.ś.r. obowiązują od 1 stycznia 2024 r. na podstawie nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanej w art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429; dalej: u.ś.w.). W art. 63 u.ś.w. unormowane zostały przepisy przejściowe. W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 1). Osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4 (ust. 2). Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności (ust. 3). Oznacza to, że w przypadku osób, którym przyznane zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 1 stycznia 2024 r. i co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r., zachowują to prawo na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. nie dłużej niż do końca okresu, na który świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane. Nie jest sporne, że skarżąca spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 1) u.ś.r. w brzmieniu od 1 stycznia 2024 r. Sporne jest natomiast, czy w okresie od 1 stycznia do 30 kwietnia 2024 r. prawo takiej je przysługiwało. Wedle organu odwoławczego przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2024 r. według nowych zasad jest przepis art. 17 ust. 5 pkt 1) u.ś.r., który wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę, która ma już ustalone prawo do takiego świadczenia, w tym na tzw. starych zasadach. Skarżąca bowiem do 30 kwietnia 2024 r. związana była decyzją z dnia 25 kwietnia 2022 r. przyznającej jej świadczenie pielęgnacyjne i świadczenie to pobrała w tym okresie. Sąd zauważa, że przepis przejściowy art. 63 u.ś.w. nie kategoryzuje poszczególnych przypadków beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego określonych w u.ś.r. obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Istota zmiany wynikającej z nowelizacji art. 17 ust. 1 u.ś.r. przepisami u.ś.w. dotyczy utraty prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnymi dorosłymi i ustanowienia prawa do świadczenia wspierającego na takiego podopiecznego. Utrzymane zostało natomiast prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi osobami niepełnoletnimi (do 18. roku życia), a dodatkowo zmniejszono rygory jego przyznania (rezygnacja z warunku niepozostawania w zatrudnieniu) oraz zwiększona została pomoc państwa w tym zakresie w sytuacji opieki nad więcej niż jednym niepełnosprawnym dzieckiem (ustanowiono prawo do podwyższonego o 100% wysokości świadczenia pielęgnacyjnego). Niewątpliwie więc przepisy przejściowe z art. 63 u.ś.w. służą zachowaniu (ochronie) praw nabytych przez osoby, którym według nowych regulacji art. 17 ust. 1 u.ś.r. po 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługiwałoby w ogóle. Jak Sąd już wskazał, ustawodawca nie doprecyzował jednak art. 63 u.ś.w. jednoznacznie w tym kierunku, co prowadzi do wniosku, że przepis ten odnosi się do wszystkich pobierających świadczenie pielęgnacyjne przed 31 grudnia 2023 r., w tym przez matkę lub ojca dziecka niepełnoletniego i niepełnosprawnego. Porównując brzmienie przepisu art. 17 u.ś.r. obowiązuję przed i po nowelizacji, to różnice - w odniesieniu do matki lub ojca sprawującego opiekę nad niepełnoletnim dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji – sprowadzają się do korzystniejszego uregulowania zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego w takim przypadku. Ustawodawca wprowadził możliwość łączenia pracy zawodowej z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego, co przed nowelizacją z było wykluczone, a także podwyższenie świadczenia pielęgnacyjnego o 100% na drugą i każdą kolejną osobę w wieku do 18. roku życia, nad którą sprawowana jest opieka. Oznacza to, że osoby sprawujące opiekę nad dzieckiem w wieku do ukończenia 18 r. życia, które pobierają już świadczenie pielęgnacyjne przyznane im zgodnie z dotychczasowymi przepisami i które chciały po 31 grudnia 2023 r. otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. powinny złożyć nowy wniosek o to świadczenie z jednoczesnym oświadczeniem o rezygnacji z dotychczas otrzymywanego świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Skarżąca, jak wynika z akt administracyjnych, wniosek taki formalnie złożyła w dniu 23 maja 2024 r. W tym samym dniu złożyła też wniosek o uchylenie decyzji z 25 kwietnia 2022 r. przyznającej jej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem A. Jednocześnie jednak skarżąca konsekwentnie wskazuje, że w styczniu 2024 r. zgłaszała organowi ustnie chęć otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach, lecz po konsultacji z pracownikiem ośrodka pomocy społecznej – poinformowana o braku podstaw takiego wniosku – odstąpiła od wnioskowania w tym zakresie. Okoliczność ta powinna być oceniona z uwzględnieniem przepisu art. 63 ust. 16 u.ś.w., zgodnie z którym organ właściwy w rozumieniu ustawy zmienianej w art. 43, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego przepisu, informuje osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, o zmianach w zasadach dotyczących uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego i zasiłku dla opiekuna. Zarówno bowiem przed jak i po nowelizacji art. 17 u.ś.r. nie zezwala na przyznawanie więcej niż jednego świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r.), co prawidłowo wskazały organy obu instancji. Osobie sprawującej opiekę na osobą do 18. roku życia w warunkach art. 17 ust. 1 pkt 1) u.ś.r. przed jak i po nowelizacji z 2023 r. nie przyznaje się prawa do dwóch (i więcej) świadczeń pielęgnacyjnych na ten sam okres. Wedle nowych zasad świadczenie może być natomiast podwyższone o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka. W tym zakresie ocena prawna organu odwoławczego również jest prawidłowa. W sprawie jednakże nie został spełniony wymóg z art. 63 ust. 16 u.ś.w. Akta administracyjne nie potwierdzają, by organ zrealizował obowiązek informacyjny określony tym przepisem i tym samym umożliwił skarżącej złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach oraz złożenie oświadczenia o rezygnacji z dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji – oświadczenia o podwyższenie o 100% świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niesporną opiekę nad dwoma niepełnoletnimi i niepełnosprawnymi synami. Nie jest akceptowalne – ze względu na konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP) oraz zasady postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8 ust. 1, i art. 9 k.p.a.) - obciążanie skarżącej skutkami zaniechania organu we wskazanym zakresie, co w sprawie nastąpiło. Organ pierwszej instancji swoim zaniechaniem pozbawił skarżącą przysługującego jej prawa do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach w okresie od 1 stycznia do 30 kwietnia 2024 r., natomiast organ odwoławczy bezpodstawnie zaakceptował działanie Wójta z naruszeniem prawa. Organy obu instancji winny wyjaśnić z udziałem skarżącej konsekwentnie podnoszoną przez nią okoliczność, że podjęła działania w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach już w styczniu 2024 r. Mając na uwadze akta administracyjne sprawy, które nie potwierdzają, że organ poinformował skarżącą o możliwości i warunkach skorzystania z nowych zasad dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, twierdzenia skarżącej należy uznać za prawdopodobne. W tej sytuacji organy powinny uwzględnić wniosek skarżącej z dnia 23 maja 2024 r. ze skutkiem od 1 stycznia 2024 r. i również na okres od 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2024 r. przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach z uwzględnieniem regulacji art. 32 u.ś.r. oraz art. 17 ust. 3e u.ś.r. Błędnie wskazało SKO, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem nie może zrezygnować ze świadczenia pielęgnacyjnego ustalonego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., ponieważ za sporny okres świadczenie już zostało jej wypłacone. Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie decyzji z 25 kwietnia 2022 r. dotyczyła jednego z synów skarżącej – A. Niewątpliwie również na dzień 1 stycznia 2024 r. drugi z synów – O. – legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności, a ponadto orzeczenia obu synów spełniają warunki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., czego organy obu instancji nie kwestionują. W okolicznościach faktycznych sprawy wypłata świadczenia w okresie od 1 stycznia do 30 kwietnia 2024 r. na starych zasadach (na podstawie decyzji z 25 kwietnia 2022 r.) nie stanowi przeszkody do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach. Obowiązujące przepisy u.ś.r. i k.p.a. umożliwiają uwzględnienie wypłaconej już kwoty świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego na starych zasadach przy ustaleniu świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach za sporny okres. Jest to bowiem jedynie kwestia techniczna rozliczenia finansowego wypłaconej kwoty przez organ pierwszej instancji, a nie pozbawienia skarżącej w ogóle prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przeciwnie, według zasad obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. i w niespornych okolicznościach faktycznych sprawy świadczenie pielęgnacyjne stanowić będzie wyższą kwotę ze względu na treść art. 17 ust. 3e u.ś.r. Takiemu rozwiązaniu nie stoi na przeszkodzie fakt wydania w dniu 27 maja 2024 r. decyzji uchylającej – na wniosek skarżącej – decyzję z dnia 25 kwietnia 2022 r. przyznającej świadczenie pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym małoletnim synem A. Nie jest akceptowalne, by organy, których zadaniem jest pomoc społeczna i jej weryfikacja, swoimi zaniechaniami doprowadziły do sytuacji pułapki procesowej, której konsekwencją jest pozbawienie skarżącej możliwości skorzystania z należnego jej prawa w niespornych okolicznościach faktycznych wskazujących na spełnienie przesłanek do świadczenia pielęgnacyjnego według zasad obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. W ponownym postępowaniu SKO uwzględni ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku.