IV SA/Wr 300/17

Ewa Orłowska starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. R. z dnia [...]. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 21 grudnia 2017 r. odmawiające wykładni postanowienia Sądu z dnia 31 października 2017 r. W rozpoznawanej sprawie postanowieniem Sądu z dnia 31 października 2017 r. odrzucono skargę skarżącego i oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na to, że prawo pomocy zgodnie z art. 247 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przysługuje z powodu oczywistej bezzasadności skargi. Następnie postanowieniem Sądu z dnia 21 grudnia 2017 r. odmówiono wykładni powyższego postanowienia Sądu z dnia 31 października 2017 r. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 26 stycznia 2018 r. wraz z pouczeniem o prawie i terminie wniesienia zażalenia i że od tego zażalenia wpis sądowy wynosi 100 zł. Pismem z dnia 2 lutego 2018 r., złożonym tego samego dnia w Sądzie, skarżący wniósł zażalenie od powyższego postanowienia Sądu z dnia 21 grudnia 2017 r. W piśmie tym wniósł także o zwolnienie z kosztów sądowych od zażalenia ze względu na tragiczną sytuację spowodowana brakiem [...], który po rozpoznaniu jego wniosków odmawia mu świadczeń z [...] na życie, leki przepisane przez lekarza i inne potrzeby bytowe, a tutejszy Sąd z premedytacją odrzuca jego skargi, pomimo, że wykorzystał tryb odwoławczy i skargi wniósł w terminie, za pośrednictwem organu, którego akt skarży. Tutejszy Sąd go szykanuje co spowodowało tragiczną sytuację, gdyż [...] odesłał go do [...], a zarządca wypowiedział mu najem z dniem [...] r. Zagrożone jest jego życie do czego przyczynił się Tutejszy Sąd. Do pisma tego dołączył złożony na urzędowym formularzu z dnia 2 lutego 2018 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w którym w przedmiocie zaskarżenia wskazał powyższe postanowienie Sądu z dnia 21 grudnia 2017 r. odmawiające wykładni. W treści formularza podał, ż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie uzyskuje żadnych dochodów. Czynsz za mieszkanie wynosi 520 zł. Otrzymuje dodatek [...] i pozostałych opłat nie wnosi. Decyzją PUP [...] r. został pozbawiony bezterminowo statusu osoby bezrobotnej, pomimo, że nie składał oświadczenia, że podjął pracę i nie otrzymuje dochodów. [...] zaprzestał udzielania mu pomocy. Podał, że posiada mieszkanie [..] i nie posiada innego majątku ani oszczędności, wierzytelności, przedmiotów i papierów wartościowych. Ponadto w rubryce nr 4 obejmującej uzasadnienie podał, został oskarżony przez Prezesa WSA o sfałszowanie dokumentu i posłużenie się nim, więc domaga się ujawnienia informacji niejawnej, tj. wyroku Sądu z dnia z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 505/14, gdyż oskarżeniem tym Sąd przyczynił się do jego tragicznej sytuacji jaką jest brak [...], co zagraża bezpośrednio jego życiu, gdyż nie może z powodu braku pieniędzy wykupić leków na ciśnienie, a zarządca wypowiedział mu umowę najmu. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych złożony na powyższym urzędowym formularzu i zawarty we wspomnianym wyżej piśmie z dnia 2 lutego 2018 r., który został zakwalifikowany jako wniosek o zwolnienie od tych kosztów od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 21 grudnia 2017 r. odmawiające wykładni postanowienia Sądu z dnia 31 października 2017 r. Stosownie do treści art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (t.j. Dz. U z 2016 r., poz. 716 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl zaś art. 244 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje z mocy art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, a przyznanie tego prawa następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Rozpoznając niniejszy wniosek stwierdzić należy, że skarżący w okresie od 2009 r. do 2015 r. wniósł do Wydziału IV Tutejszego Sądu ponad 600 skarg i wniosków wszczynających postępowanie sądowe, a w październiku 2016 r. liczba ta wyniosła 657 spraw, a w maju 2017 r. 684 sprawy, we wrześniu 2017 r. 698 spraw, a na koniec grudnia 2017 r. zarejestrowano 794 sprawy, a w styczniu 2018 r. 809 spraw. We wspomnianym okresie 2009-2017 większość skarg została oddalona tj. ponad 300 skarg zostało oddalonych przez Sąd i ponad 220 skarg i wniosków zostało odrzuconych, a więc nie doszło do ich merytorycznego rozpoznania (liczba ta obejmuje także skargi o wznowienie postępowania). Tylko jedna skarga na decyzję została uwzględniona i uwzględnione zostały dwa wnioski o wymierzenie organowi grzywny. W tym samym okresie skarżący złożył również około 300 wniosków o przyznanie prawa pomocy, przy czym część wniosków o ustanowienie pełnomocnika z urzędu pozostawiono bez rozpoznania na podstawie z uwagi np. na nieuzupełnienie jego braków poprzez złożenie wniosku na wymaganym urzędowym formularzu lub np. nie sprecyzowanie w jakiej sprawie żądane jest prawo pomocy. Większość wniosków o przyznanie prawa pomocy zostało oddalonych z uwagi na nadużycie prawa do przyznania prawa pomocy. Ponadto w wielu sprawach poinformowano skarżącego pismem referendarza sądowego, że jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy ustawy lub też umorzono postępowanie wszczęte takim wnioskiem. W większości spraw wyznaczony z urzędu adwokat składał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący wypowiadał również pełnomocnictwa wyznaczonym z urzędu pełnomocnikom. Skarżący złożył również w ponad 140 sprawach wnioski o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe, a także wnioski o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania. Skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia kończącego postępowanie zostały odrzucone, ponieważ nie zostały sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Wnioski o wykładnię orzeczeń zostały załatwione odmownie lub też dodatkowo umorzono postępowanie wszczęte kolejnymi wnioskami w tym przedmiocie. We wszystkich sprawach odmówiono wstrzymania wykonania orzeczenia. Wniosek o wykładnię orzeczenia został załatwiony odmownie także w niniejsze sprawie wspomnianym postanowieniem Sądu z dnia 21 grudnia 2017 r., jak również w niniejszej sprawie została odrzucona skarga postanowieniem Sądu z dnia 31 października 2017 r. Ponadto skarżący wielokrotnie składał wnioski o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, przy czym po wyznaczeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny innego Sądu, np. w G., w O, skarżący złożył kolejny wniosek o wyłączenie składu tego innego Sądu. Skarżący wniósł także szereg skarg o wznowienie postępowania i skarg na przewlekłość postępowania sądowego, a także wniosków o wymierzenie organowi grzywny. Ocena zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie powyższego przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. powinna ograniczać się jedynie do oceny, czy wnioskodawca jest w stanie ponieść ciężar kosztów postępowania. Szeroki dostęp do prawa pomocy w procedurze sądowoadministracyjnej wymaga jednak szczególnie wnikliwej oceny sposobu realizacji tego prawa przez skarżących. Prawo dostępu do sądu jest jednym z podstawowych wolności określonych w Konstytucji RP. Formą realizacji prawa do sądu jest analizowana instytucja prawa pomocy. Przykładem ograniczenia prawa dostępu do sądu są zbyt wysokie koszty opłat sądowych, nadmierny formalizm procesowy, trudności w dostępie do pomocy prawnej i dostępie niezamożnych obywateli do usług prawniczych. Prawo dostępu do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku zrealizowane za każdą cenę. Prawo pomocy stanowiące formę realizacji prawa do sądu, nie może być przyznane podmiotowi, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek. Niedopuszczalne jest bowiem używanie uprawnień procesowych do celów innych od tych, które odpowiadają ich przeznaczeniu. W konsekwencji zachowanie, które jest formalnie zgodne z literą prawa lecz sprzeciwia się jej sensowi nie może zasługiwać na ochronę. Tak zaś należy oceniać np. działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych nie w celu ochrony swoich realnych praw, ale dla którego inicjowanie tychże postępowań jest celem samym w sobie. Istotne jest, że liczba zarejestrowanych spraw skarżącego stale wzrasta, gdyż w grudniu 2015 r. zarejestrowano pond 600 spraw i wniosków skarżącego, a w styczniu 2016 liczba ta wyniosła 638, zaś w październiku 2016 r. zarejestrowano 657 spraw, a w maju 2017 r. 684 sprawy, a we wrześniu 2017 r. 698 spraw, w grudniu 2017 r. 794 sprawy, a w styczniu 2018 r. 809 spraw. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że charakter rozstrzygnięć poddanych kontroli sądowej i liczba wniesionych spraw oraz liczba wniosków o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe (zakończonych postanowieniami o odrzuceniu tych skarg), a także liczba wniosków o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania oraz systematyczny wzrost liczby skarg wniesionych przez skarżącego, a przy tym i wniosków o przyznanie prawa pomocy do tych skarg dowodzą, iż celem skarżącego nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym lecz inicjowanie postępowań sądowych, stanowiące cel sam w sobie. Symboliczny wymiar ma liczba uwzględnionych skarg. Ponadto w wielu sprawach skarżący niemal każdorazowo po wyznaczeniu rozprawy składa wniosek o przyznanie prawa pomocy i towarzyszący mu wniosek o odroczenie rozprawy. W postanowieniu tutejszego Sądu z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/14, podjętym w innej sprawie skarżącego, wskazano zaś, że skarżący zmierza w ten sposób do spowodowania przewlekłego prowadzenia postępowania, przy czym skargi na tą przewlekłość zostały oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny. Okoliczności te świadczą o tym, że skarżący nadużywa prawa do przyznania mu prawa pomocy. Ocena, iż strona postępowania sądowego nadużywa prawa do sądu wyklucza zatem możliwość przyznania prawa pomocy nawet w sytuacji, gdyby strona ta wykazała, że spełnia przesłanki materialne warunkujące przyznanie prawa pomocy uregulowane w art. 246 p.p.s.a. W tej sytuacji powołane przez skarżącego okoliczności dotyczące jego sytuacji materialnej, w tym zaległości czynszowych, braku [...], pomocy [...], braku [...]na opłacenie rachunków za leki, wypowiedzenie umowy najmu nie zmieniają więc powyższej oceny, że skarżący nadużywa prawa do sądu. Przedstawione okoliczności uprawniały do stwierdzenia, że domaganie się przez skarżącego w niniejszej sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych stanowi nadużycie tego prawa. Ponadto o ile Sąd zobligowany jest wszcząć postępowanie na skutek wniesienia każdej skargi, to już przyznanie uprawnienia procesowego, które wiąże się z przejęciem przez Skarb Państwa kosztów udziału strony w postępowaniu, musi być racjonalnie uzasadnione. Sąd, jako gospodarz postępowania, będący jednocześnie dysponentem środków publicznych w tym zakresie, nie może akceptować sytuacji, w której koszty wszczętych przez skarżącego licznych, merytorycznie wątpliwych postępowań sądowych, zostałyby sfinansowane przez Skarb Państwa (post. NSA z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ. 61/15 ). Podkreślenia wymaga, że postanowienie to wydane zostało przez NSA po rozpoznaniu zażalenia skarżącego w innej sprawie, tj. o sygn. akt IV SAB/Wr 153/14, w której podjęto postanowienie odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na nadużycie prawa do przyznania prawa pomocy, zaś wniosek o przyznanie tego prawa został złożony po wydaniu, w dniu 22 lipca 2014 r. postanowienia odrzucającego skargę o wznowienie postępowania sądowego, a więc w celu zaskarżenia orzeczenia kończącego postępowanie sądowe. Z tych względów wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych od zażalenia nie zasługiwał na uwzględnienie. W myśl art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7, orzeczono jak w sentencji.