IV SA/Wr 302/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Jolanta Pociejowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 listopada 2009 r. sprawy ze skargi R. Ch.-O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty głównej świadczenia nienależnie pobranego oraz odsetek ustawowych od tego świadczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...], nr [...] Zastępca Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. orzekła: określić kwotę nienależnie pobraną przez R. Ch.-O. z tytułu świadczeń rodzinnych w wysokości 5445 zł za okres od 1 czerwca 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r.; określić kwotę odsetek w wysokości 1544,31 zł naliczoną na dzień wydania niniejszej decyzji. Decyzje tę utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...], nr [...]. R. Ch. – O. wniosła o umorzenie w całości wymienionych należności podając w uzasadnieniu żądania szereg okoliczności dotyczących rodziny, dochodu jak i jej wydatków (pisma z dnia 20 sierpnia 2007 r. i 16 stycznia 2008 r.). W dniu [...] Kierownik MOPS we W., decyzją nr[...] , orzekła o umorzeniu połowy kwoty głównej świadczenia nienależnie pobranego w wysokości 2578,50 zł oraz o rozliczeniu pozostałej do spłaty kwoty głównej świadczenia nienależnie pobranego w wysokości 2578,50 zł oraz ustawowych odsetek na 13 rat płatnych w okresie od marca 2008 r. do marca 2009 r. Od decyzji tej R. Ch.- O. nie odwołała się. Jednakże pismem z dnia 10 marca 2008 r. "w związku z decyzją [...] wydaną w dniu [...] doręczoną w dniu 25 lutego 2008 r. "wniosła o wstrzymanie jej wykonania oraz o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie całości kwoty głównej świadczenia nienależnie pobranego i umorzenie całości ustawowych odsetek od kwoty głównej świadczenia". Na pismo to MOPS udzielił odpowiedzi wnioskodawczyni pismem z dnia 18 marca 2008 r. wskazując m. in., iż od decyzji z dnia [...] służyło odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., ale – jak wynika z dokumentów - nie skorzystano z tego uprawnienia. Kolejnym pismem z dnia 19 maja 2008 r. R. Ch.- O. wniosła ponownie o : 1) wstrzymanie wykonania decyzji z dnia [...], 2) umorzenie w całości kwoty z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie 2578,50 zł 3) umorzenie w całości odsetek ustawowych od świadczeń nienależnie pobranych 4) zwrot potrącanych świadczeń od marca 2008 r. na konto wnioskodawczyni. Decyzją z dnia [...], nr [...] Zastępca Kierownika MOPS we W. odmówiła umorzenia pozostałej kwoty głównej świadczenia nienależnie pobranego określonego decyzją z dnia 5 lipca 2007 r., tj. kwoty 2578 zł oraz odsetek ustawowych do dnia całkowitej spłaty zadłużenia. W odwołaniu od tej decyzji R. Ch.- O. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez inny oddział MOPS- dział świadczeń rodzinnych. W dniu [...] SKO we W. wydało decyzję nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję z dnia [...]. W decyzjach tych organy I i II instancji szczegółowo odniosły się do kwestii dochodu uzyskiwanego przez najbliższą rodzinę skarżącej, do jej sytuacji rodzinnej i zdrowotnej, a także do wydatków i konkludowało brak szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny uzasadniających możność umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu R. Ch.- O. wniosła o uchylenie obu decyzji i wydanie nowej decyzji zgodnej z jej żądaniem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna choć nie z tych względów jakie zostały w niej wyłożone. Z przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m. in. skargi na decyzje administracyjne ( art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzja Zastępcy Kierownika MOPS we W. z dnia [...], nr [...] orzekająca o umorzeniu połowy pozostałej do spłaty kwoty głównej świadczenia nienależnie pobranego w wysokości 2578,50 zł oraz o rozliczeniu pozostałej do spłaty kwoty głównej świadczenia nienależnie pobranego w wysokości 2578,50 zł oraz ustawowych odsetek na 13 rat płatnych w okresie od marca 2008 r. do marca 2009 r. została uznana za decyzję ostateczną, gdyż skarżąca nie wniosła od niej odwołania (pismo MOPS z dnia 18 marca 2008 r.). Zatem kolejne wnioski skarżącej z dnia 10 marca 2008 r. i 19 maja 2008 r. o ponowne umorzenie całości kwoty głównej świadczenia nienależnie pobranego i umorzenie całości ustawowych odsetek z powołaniem się na niezmienione okoliczności faktyczne, które zostały już uwzględnione we wspomnianej, ostatecznej decyzji Zastępcy Kierownika MOPS we W. z dnia [...] organy orzekające w sprawie winny były ocenić z tego właśnie punktu widzenia, czy nie zawierają one w istocie żądania rozstrzygnięcia sprawy zakończonej już decyzją ostateczną. Rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji, która została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia. Zgodnie z tezą wyroku NSA z dnia 14 października 1991 r. SAB 29/91 (nie publ.) w przepisie art. 156 § 1 pkt 3 chodzi o wydanie kolejno po sobie decyzji załatwiających sprawę co do istoty. Zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 kpa następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. Charakter i zakres praw nabytych z decyzji (brak ich nabycia) lub ustanowionych nią obowiązków stanowi o tożsamości załatwienia sprawy. (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydanie 3, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2000, s. 664 i 665). Wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej już decyzją ostateczną oznacza, że jest ono bezprzedmiotowe i skutkuje jego umorzeniem zgodnie z art. 105 kpa. Z kolei organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać sprawę merytorycznie w wypadku, gdy nie wystąpi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania przed organem I instancji. W świetle powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze co najmniej przedwcześnie orzekało na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, na podstawie którego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Zastępcy Kierownika MOPS we W. z dnia [...], nr [...] odmawiającą umorzenia pozostałej kwoty głównej świadczenia nienależnie pobranego określonego decyzją z dnia [...], tj. kwoty 2578 zł oraz odsetek ustawowych biegnących do dnia całkowitej spłaty zadłużenia. Decyzja Zastępcy Kierownika MOPS we W. z dnia [...] ponownie bowiem rozstrzyga kwestię umorzenia kwoty głównej świadczenia nienależnie pobranego i ustawowych odsetek, która została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją tego organu z dnia [...]. W świetle tego nienależycie rozważono okoliczności sprawy z punktu widzenia jej przedmiotowości naruszając tym samym art. 7 i art. 77 § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 lit "c" i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia, ponieważ jako orzeczenia negatywne nie posiada ono przymiotu wykonalności (art. 152 p.p.s.a.).