IV SA/Wr 303/19

|Sygn. akt IV SA/Wr 303/19 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 21 listopada 2019 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, , Sędziowie:, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), , Protokolant:, referent Krzysztof Erbel, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 r., sprawy ze skargi N. M., na decyzję Wojewody D., z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku, , uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji;, przyznaje adwokatowi P. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście, dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 23 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w postępowaniu sądowym., , , Wojewoda D. decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, z późn. zm. dalej: k.p.a.), art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1265, z późn. zm., zwanej dalej: ustawą), po rozpatrzeniu odwołania N. M. od decyzji Starosty G. z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], orzekającej o utracie przez N. M. (dalej strona, odwołujący się, skarżący, zainteresowany) statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] marca 2019 r. - zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu podał, że decyzją Starosty G. z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], orzeczono o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] marca 2019 r., ponieważ z posiadanych dokumentów wynika, iż podjął zatrudnienie. Od tej decyzji strona złożyła odwołanie wnosząc o przywrócenie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. W wyjaśnieniach skarżący potwierdził, że podjął w dniu [...] marca 2019 r. pracę na okres próbny w firmie A sp. z o.o. jako pracownik produkcyjny, ale jednocześnie zwrócił uwagę na fakt, że czas zatrudnienia trwał zaledwie 3 dni, po czym umowa została rozwiązana za porozumieniem stron z uwagi na to, że nie spełniał pokładanych przez pracodawcę oczekiwań, a poza tym istniały problemy komunikacyjne. Zainteresowany nadmienił, że w listopadzie ubiegłego roku przyjechał wraz żoną i dziećmi z K. w ramach repatriacji rodzin polskich na zaproszenie gminy N. i od lutego 2019 r. posiada obywatelstwo polskie, ale nie zna jeszcze języka polskiego, aby "poradzić sobie w gąszczu przepisów prawa polskiego", dlatego korzysta z pomocy polskich sąsiadów. Skarżący napisał, że jest inżynierem, jednak ze względu na barierę językową nie może znaleźć zatrudnienia, uznał zatem, że sprawą priorytetową jest nauka języka polskiego ale po wydaniu zaskarżonej decyzji pozostaje w chwili obecnej bez środków do życia. Do odwołania zainteresowany załączył: umowę o pracę zawartą na okres próbny od dnia [...]marca 2019 r. do dnia [...] maja 2019 r. i świadectwo pracy za okres od dnia [...]marca 2019 r. do [...] marca 2019 r. W toku postępowania odwoławczego, na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy ustalono, że odwołujący się, będący repatriantem, w dniu [...] lutego 2019 r. zarejestrował się po raz pierwszy w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. jako osoba bezrobotna. W dniu rejestracji wyżej wymieniony został pouczony o prawach oraz obowiązkach bezrobotnego, w tym o obowiązku zgłaszania podjęcia zatrudnienia w ciągu 7 dni. W dniu [...] kwietnia 2019 r. wygenerowano w siedzibie Powiatowego Urzędu Pracy w G. raport ZUS-U2, z którego wynika, że w okresie od dnia [...] marca 2019 r. do dnia [...] marca 2019 r. wyżej wymieniony został zgłoszony do ubezpieczenia jako pracownik. W tym samym dniu strona złożyła pisemne oświadczenie: "zgłaszam podjęcie pracy od dnia [...]03.2019 r. zostałem poinformowany o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku za okres od dnia [...]03.2019 r. do dnia [...]03.2019 r." oraz przedłożył umowę o pracę zawartą na okres próbny od dnia [...]marca 2019 r. do dnia [...] maja 2019 r. Na tej podstawie podjęto zaskarżoną decyzję. Rozpatrując sprawę organ odwoławczy zważył, co następuje. Przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji jest pozbawienie skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] marca 2019 r. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji ustanowił przepisy art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy. W myśl przepisu art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3 pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Przywołano treść art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Stwierdzono, iż analiza powyższych przepisów oraz materiałów zgromadzonych w sprawie musi prowadzić do wniosku, iż zainteresowany, który w dniu [...] marca 2019 r. został zatrudniony, słusznie został pozbawiony statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku z dniem [...] marca 2019 r. W tym samym dniu, tj. [...] marca 2019 r. skarżący nie mógł być osobą bezrobotną oraz jednocześnie podlegać ubezpieczeniu społecznemu jako pracownik. Fakt podjęcia prawy w dniu [...] marca 2019 r. jest bezsporny. Organ podkreślił, że bez znaczenia dla oceny możliwości zachowania statusu bezrobotnego jest długość podejmowanego zatrudnienia, czy też przyczyny rozwiązania stosunku pracy. Umowa o pracę została rozwiązana ze skarżącym w dniu [...] marca 2019 r. Organ zauważył, że przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wskazują, że status osoby bezrobotnej nie wynika tylko z faktu dokonania rejestracji i pozostawania w ewidencji osób bezrobotnych, lecz wiąże się ze spełnieniem określonych tą ustawą warunków. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie pozwala na posiadanie statusu bezrobotnego m.in. osobom zatrudnionym, wykonującym pracę zarobkową oraz podlegającym obowiązkowi ubezpieczenia społecznego w związku z podjęciem zatrudnienia, choćby faktyczne wykonywanie pracy zarobkowej trwało tylko trzy dni. W świetle ustalenia faktu, iż strona zawarła umowę o pracę oraz nawiązała stosunek pracy od dnia [...] marca 2019 r. istniała podstawa do wydania orzeczenia o pozbawieniu wyżej wymienionego statusu osoby bezrobotną z dniem [...] marca 2019 r. Skargę na powyższą decyzję złożyła strona. Skarżący podał, że nie może się zgodzić z powyższymi decyzjami z uwagi na to, że nie został skutecznie poinformowany o prawach i obowiązkach bezrobotnego, w tym o obowiązku zgłoszenia podjęcia pracy w ciągu 7 dni. Podał, że do Polski przyjechał w listopadzie 2018 r. wraz z żoną i dziećmi z K. w ramach repatriacji rodzin polskich na zaproszenie gminy N. Od lutego 2019 r. posiada obywatelstwo polskie i polski dowód osobisty. W lutym 2019 r. zarejestrował się w PUP w G. jako osoba bezrobotna. Ponieważ nie zna języka polskiego pokazano mu gdzie ma podpisać dokumenty i przekazano plik dokumentów sporządzonych w języku polskim. Ponieważ na utrzymaniu ma żonę i dwoje dzieci sam znalazł pracę, którą podjął [...] marca 2019r . w A Sp. z o.o. Pracował 3 dni do [...] marca 2019 r. O fakcie próby podjęcia pracy nie poinformował PUP w G. – nie było to wynikiem złej woli, czy próba oszustwa. Nie został w sposób zrozumiały poinformowany o przysługujących prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej. W związku z powyższym wniósł o przywrócenie mu statusu osoby bezrobotnej. Ustanowiony dla strony pełnomocnik z urzędu zarzucił, że organy naruszyły obowiązek informacyjny względem skarżącego, nie uwzględniły faktu, że z uwagi na nieznajomość języka polskiego miał, czy mógł mieć kłopoty z komunikacją i zrozumieniem swoich praw i obowiązków. Przy należytym pojmowaniu okoliczności faktycznych i prawnych być może skarżący podjąłby inne działania w zakresie zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji. Organ stwierdził, że nie jest prawdą, że skarżący nie został poinformowany o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej. Zainteresowany fakt otrzymania informacji poświadczył własnoręcznym podpisem. Została ona sformułowana w sposób jasny i na piśmie. Problemów ze zrozumieniem pouczenia skarżący nie zgłosił podczas rejestracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej p.p.s.a. Oznacza to między innymi, że Sąd nie może w ocenie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem ograniczyć się jedynie do zarzutów kontrolowanego aktu, sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwość podnieść z urzędu. Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona według zasad wskazanych wyżej zasad daje podstawy do uznania, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa. Stan faktyczny w niniejszej sprawie był niesporny. Organ nie zakwestionował oświadczeń skarżącego, że do Polski przyjechał z K. w listopadzie 2018 r., nie znał języka polskiego, zarejestrował się jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. W związku z tym podpisał dokument poświadczający pouczenie dotyczące praw i obowiązków osoby bezrobotnej. W dniu [...] marca 2018 r. podjął pracę i pracował do [...] marca 2019 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący otrzymał i podpisał informację dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy, w której określono prawa i obowiązki osoby zarejestrowanej jako bezrobotna lub poszukująca pracy. W pkt IV.8 tego pisma pouczono o obowiązku powiadomienia urzędu o podjęciu pracy, w pkt II nazwanego status bezrobotnego, w ppkt 1 – poinformowano, że status bezrobotnego ma osoba, która nie jest zatrudniona tzn. nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą. Jedynym zarzutem skargi, a także odwołania, było twierdzenie, że zainteresowany nie został właściwie poinformowany o prawach i obowiązkach i nie miał świadomości, że ma obowiązek powiadomienia o zatrudnieniu i w takich okolicznościach traci status osoby bezrobotnej. Brak zrozumienia pouczenia wynikał z braku znajomości języka polskiego. Organy odnosząc się do powyższych zarzutów nie kwestionowały faktu, że skarżący nie zna języka polskiego. Podnosiły, że został poinformowany, bo popisał pouczenie, z którego wynikało, że podjęcie pracy skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy należy przyjąć, że osoba pouczona nie znała języka polskiego, to tym samym nie mogła być skutecznie pouczona o obowiązku powiadomienia organu o podjęciu pracy i skutkach z tego faktu wynikających. W art. 9 ustawy kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) sformułowano zasadę obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej. Przepis ten stanowi: organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Bierność w tym zakresie jak wynika z powyższego przepisu, jest naruszeniem prawa. Naruszeniem tej zasady jest również nienależyte udzielenie informacji. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wprawdzie doręczono skarżącemu pouczenia, ale pracownik organu, który miał osobisty kontakt ze stroną i słyszał, że nie zna on języka polskiego, musiał mieć świadomość, że ten sposób pouczenia nie jest i nie może być skuteczny. W wyroku z dnia 23 lipca 1992 r. IV ARN 40/92 Sąd Najwyższy przyjął: "Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształt okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnienie naruszenia tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy, stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji sposób rozumienia art. 9 k.p.a.". W okolicznościach niniejszej sprawy, pouczenie w sposób zrozumiały dla skarżącego powinno nastąpić właśnie odnośnie skutków podjęcia pracy. Z sytuacji w jakiej znalazł się skarżący wynikało, że będzie on poszukiwał pracy. Mając powyższe na uwadze i uznając że organy naruszyły art. 9 k.p.a. – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. należało orzec jak wyżej. Rzeczą organu w powyższych okolicznościach będzie umorzenie wszczętego postępowania. H.B.12.12.2019 r.