IV SA/Wr 305/17

|Sygn. akt IV SA/Wr 305/17 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 26 października 2017 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , Sędziowie, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.), , , Protokolant, starszy asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 października 2017 r., sprawy ze skargi J. S., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego, , oddala skargę w całości., , , , Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (zwane dalej organem II instancji, organem odwoławczym lub Kolegium) decyzją z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ab initio k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania J. S. (zwanego dalej skarżącym, stroną, wnioskodawcą lub odwołującym się) od decyzji, działającego z upoważnienia Prezydenta W., Zastępcy Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr 4 w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. (zwanego dalej organem I instancji) z dnia [...], nr [...], odmawiającej przyznania stronie zasiłku stałego od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. oraz "nadającej decyzji" rygor natychmiastowej wykonalności, uchyla zaskarżoną decyzję w całości i, orzekając co do istoty, odmówiło przyznania odwołującemu się zasiłku stałego od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że decyzją organu I instancji z dnia [...] nr [...], przyznano stronie zasiłek stały do dnia 31 maja 2015 r.), co m.in. wiązało się z tym, iż na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania Niepełnosprawności we W. (dalej w skrócie jako PZON) z dnia [...], nr [...], zaliczono stronę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, z następującymi zastrzeżeniami: "III. Orzeczenie wydaje się do - 31.05.2015 r. IV. Niepełnosprawność istnieje od - 25.05.2011 r. V. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od - 03.04.2014 r.". W dniu 17 kwietnia 2015 r. strona wystąpił, w związku ze zmianą w stanie zdrowia, do PZON o wydanie nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, przy czym z uwagi na niekorzystne rozstrzygnięcia dopiero wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. we W. z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt U 704/15, zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania Niepełnosprawności w województwie d. (dalej zwanego w skrócie jako WZON) z dnia [...], nr [...], oraz poprzedzające je orzeczenie PZON z dnia [...], nr [...], odmawiające wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w ten sposób, że zaliczono "wnioskodawcę do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym", z adnotacją: "niepełnosprawność istnieje od - nie da się ustalić, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 17.04.2015 r., orzeczenie wydaje się na stałe". Powyższy wyrok stał się prawomocnym od dnia 9 listopada 2016 r., po czym w dniu 28 listopada 2016 r. strona, powołując się na otrzymanie tego wyroku, wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o "wypłatę zasiłku stałego". Po wezwaniu do sprecyzowania wniosku strona w piśmie z dnia 30 grudnia 2016 r. wskazała, że oczekuje "przyznania zasiłku stałego od czerwca 2015 r. do czerwca 2016 r." Uzasadniając rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne z dnia 30 grudnia 2016 r. podano, że aktualna wysokość dochodu przekracza ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (634,00 zł) uprawniające stronę do pomocy w formie zasiłku stałego, gdyż w związku z realizacją Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego (do dnia 31 maja 2017 r.) wnioskodawca otrzymuje świadczenie integracyjne (w październiku 2016 r. - w wysokości 728,10 zł, w listopadzie 2016 r. - w kwocie 693,55 zł). W kontekście dokonanego zaś przez stronę doprecyzowania intencji jej wniosku, najpierw wyrażono przekonanie co do tego, że przepis art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 930 ze. zm., dalej jako ustawa lub w skrócie u.p.s.) nie daje podstaw do przyznania wnioskowanego w tym przypadku świadczenia - tj. za okres od czerwca 2015 r. do czerwca 2016 r. Wyrażono przy tym przekonanie co do tego, że w tym przypadku brakuje podstaw do uwzględnienia tych poglądów judykatury, które opowiadały się za niestosowaniem przepisu art. 106 ust. 3 u.p.s. w razie ubiegania się "przez osobę niepełnosprawną po raz kolejny o przyznanie zasiłku stałego, o jakim mowa w art. 37 ustawy (...), gdy dalsze orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności". Swoje stanowisko organ I instancji uzasadniał w szczególności tym, że wnioskodawca nie ubiega się o "bieżącą i dalszą wypłatę zasiłku stałego, a jedynie o wyrównanie za okres od utraty zasiłku stałego (od czerwca 2015 r.), do czasu zmiany jego sytuacji bytowej i dochodowej wynikającej z podjęcia Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego (do czerwca 2016 r.)". W tym kontekście ponownie podkreślono, że strona "aktualnie (...) nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie zasiłku stałego, z uwagi na wysokość dochodu przekraczającego kwotę kryterium dochodowego uprawniającego do świadczenia". W odwołaniu z kolei podkreślono, że w tym przypadku "niepełnosprawność nie została przerwana", ponieważ zachodzi "ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała (...) w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności". Odwołujący przywołał w tym kontekście orzeczenia sądów administracyjnych na poparcie tezy, że w niniejszej sprawie przepis art. 106 ust. 3 u.p.s. nie ma zastosowania. Przede wszystkim jednak zwrócono uwagę na to, że w okresie od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. wnioskodawca spełniał przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy. W odwołaniu nawiązano też do zmian wprowadzonych ustawą z dnia 2 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 2174, dalej jako nowelizacja ustawy), eksponując fakt dodania art. 106 ust. 7-11 ustawy. Zwrócono także uwagę na treść art. 2 nowelizacji ustawy, tj. na przepis przejściowy przesądzający o tym, że postępowania w sprawie przyznania zasiłku stałego wszczęte (i niezakończone) przed 1 stycznia 2017 r., toczą się według ww. regulacji ustawy (wprowadzonych nowelizacją), a zasiłek ustala się począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie takiego świadczenia (jeżeli w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie nowelizacji strona złoży stosowne potwierdzenie), lub począwszy od miesiąca dostarczenia takiego potwierdzenia (jeżeli dostarczono je później). Rozpatrując przedmiotową sprawę organ odwoławczy dokonał oceny jej stanu faktycznego i prawnego wskazując następnie, iż obowiązujące przepisy nie pozwalają na przyznanie zasiłku stałego na okres od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. w sytuacji, w której o tego rodzaju świadczenie wystąpiono wnioskiem z dnia 28 listopada 2016 r., zaś strona znajduje się (od sierpnia 2016 r.) w sytuacji dochodowej przekraczającej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Przywołując przepisy art. 8 ust. 3 ab initio i art. 106 ust. 3 zd. pierwsze u.p.s. podniesiono, iż nie ulega wątpliwości, że akta sprawy wskazują na to, że skarżący osiąga, począwszy od lipca 2016 r., dochód z tytułu podjęcia Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego (w październiku 2016 r. była to kwota 728,10 zł) oraz to, iż taki stan rzeczy utrzymuje się w trakcie prowadzenia niniejszego postępowania (z Aneksu nr 2 z dnia 30 listopada 2016 r. do Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego nr 971/2016/WCI wynika, że "okres uczestnictwa w Centrum trwa do 31 maja 2017 r."). Zdaniem Kolegium stan faktyczny przesądza o konieczności zastosowania powyższych przepisów - ze skutkiem w postaci weryfikowania sytuacji dochodowej strony według okoliczności z października zeszłego roku (jak i z uwzględnieniem utrzymywania się status quo w tym zakresie) oraz brakiem możliwości rozważania przyznania zasiłku stałego na okres od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. Podkreślono przy tym, że okoliczności sprawy nie pozwalają na zastosowanie poglądów prezentowanych w tych orzeczeniach sądów administracyjnych, które opowiadają się za niestosowaniem przepisu art. 106 ust. 3 zd. pierwsze u.p.s. do postępowań w sprawie przyznania kolejnego zasiłku stałego dla danej osoby, gdyż warunkiem sine qua non ich przydatności jest spełnianie in concreto przez wnioskodawcę - tak w perspektywie przywoływanej treści art. 8 ust. 3 ab initio ustawy, jak i stanu na dzień orzekania w tym kolejnym postępowaniu administracyjnym - także kryterium dochodowego. Zauważono także, iż w momencie orzekania przez organ I instancji (tj. w dniu 30 grudnia 2016 r.) nie obowiązywała jeszcze nowelizacja ustawy (weszła w życie w dniu 1 stycznia 2017 r., a z nią i zmiany wprowadzone do przepisów art. 106 ustawy), zatem organ gminy nie mógł rozważać zastosowania tych nowych przepisów. Dopiero wniesienie odwołania przesądziło o poddaniu rozpatrywania i załatwiania przedmiotowej sprawy stanowi prawnemu obowiązującemu od dnia 1 stycznia 2017r. Jednakże i w tym przypadku podkreślono, że warunkiem sine qua non zastosowania art. 106 ust. 7 i n. ustawy jest złożenie wniosku o przyznanie zasiłku stałego bez "(...) orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (...)"; czy też wyroku sądu pracy i ubezpieczeń społecznych wydane w wyniku wniesienia odwołania od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności (art. 106 ust. 7 ustawy). W tym kontekście organ odwoławczy zauważył, że odwołujący złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. we W. z dnia 18 października 2016 r. (sygn. akt U 704/15), dlatego też uznano, iż stan faktyczny sprawy nie wypełnił znamion hipotezy normy prawnej przepisu art. 106 ust. 7 ustawy. W konsekwencji bezprzedmiotowym jest nawiązywanie do unormowań art. 106 ust. 7-11 ustawy, ponieważ punktem wyjścia dla ich stosowania jest sytuacja, w której strona nie złożyła wraz z wnioskiem ww. orzeczenia lub wyroku. Mając powyższe na uwadze Kolegium - podobnie jak organ I instancji - uznało, iż złożony w sprawie wniosek musi zostać załatwiony odmownie. Po pierwsze, z powołaniem się na fakt przekroczenia przez stronę progu dochodowego. Po drugie, z racji braku podstaw prawnych do przyznania i wypłacenia zasiłku stałego za wnioskowany w tym przypadku okres (retroaktywny z punktu widzenia miesiąca wystąpienia o zasiłek stały). Na zakończenie Kolegium zwróciło uwagę na to, że do wydania w tym przypadku rozstrzygnięcia reformatoryjnego obliguje fakt nadania - przez organ I instancji - decyzji odmownej rygoru natychmiastowej wykonalności, gdy tymczasem do wykonania "nie nadają się" (w znaczeniu, o którym mowa w art. 108 § 1 i § 2 k.p.a.) decyzje, którymi stronie odmówiono przyznania uprawnienia, o które się ubiegała. W ocenie Kolegium w rozpoznawanej sprawie brakuje zatem uwarunkowań do orzekania o natychmiastowej wykonalności decyzji negatywnie załatwiających wniosek strony. W skardze do tut. Sądu strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium w całości, zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 106 ust 3 u.p.s. oraz niezastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że na podstawie złożonego wniosku skarżącemu przyznano zasiłek stały decyzją z [...]do dnia 31 maja 2015r., tj. do daty określonej w orzeczeniu PZON, zaś w celu kontynuacji świadczenia skarżący zwrócił się do PZON o wydanie kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Sąd Rejonowy dla W. wyrokiem z dnia 18 października 2016 r., wbrew orzeczeniom PZON i WZON, zaliczył stronę do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności od dnia 17 kwietnia 2015 r. na stałe. Zdaniem skarżącego, tym samym spełnia on także po dniu 31 maja 2015 r. wymaganą przez art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. przesłankę całkowitej niezdolności do pracy, natomiast wymaganą kumulatywnie przesłankę kryterium dochodowego strona spełniała do dnia 30 czerwca 2016 r. Skarżący zarzucił, iż Kolegium nie wzięło pod uwagę, że kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności. Wskazano przy tym, że w orzecznictwie wyrażony został pogląd, że przepis art. 106 ust. 3 u.p.s. nie ma zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek. W szczególności zaś przepis ten nie ma zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała - tak jak w rozpoznawanej sprawie - w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Podsumowując skarżący uważa, że nie ulega wątpliwości, że w okresie od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. spełniał on ustawowe przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., w tym w zakresie kryterium dochodowego, uprawniające do przyznania zasiłku stałego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, że w przedmiotowej sprawie brakuje podstaw prawnych do przyznania i wypłacenia zasiłku stałego za wnioskowany w tym przypadku okres od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. w sytuacji gdy wniosek o przyznanie świadczenia złożono w dniu 28 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając w granicach przyznanych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Dokonując czynności kontrolnych, Sąd zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Należy też dodać, że w myśl art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie u.p.p.s.a.) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Z brzmienia art. 145 § 1 u.p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej wykazało, że nie są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, chociaż doszło w badanej sprawie do naruszenia przepisów postepowania, jednakże nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy. W badanej sprawie spór pomiędzy skarżącym a organami ogniskował się wokół kwestii zasadności odmowy przyznania zasiłku stałego na okres od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 30 czerwca 2016 r., przy czym bezspornym było, iż skarżący wniosek o przyznanie tego świadczenia złożył w dniu 28 listopada 2016 r. wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. we W. z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt U 704/15, zmieniającym orzeczenie WZON z dnia [...] oraz poprzedzające je orzeczenie PZON z dnia [...] odmawiające wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w ten sposób, że zaliczono "wnioskodawcę do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym", z adnotacją: "niepełnosprawność istnieje od - nie da się ustalić, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 17.04.2015 r., orzeczenie wydaje się na stałe". Przypomnieć w tym miejscu należy, że stosownie do treści art. 106 ust. 3 zdanie pierwsze u.p.s. "świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (...)", przy czym w myśl art. 8 ust. 3 tejże ustawy "za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony (...)" . Nie ulega wątpliwości, iż przywołana treść ostatniego z tych przepisów wyznacza przedział czasowy wedle którego ocenia się sytuację majątkową wnioskodawcy. W przypadku osiągania przez wnioskodawcę dochodu będzie to miesiąc poprzedzający złożenie wniosku, a zatem w tym konkretnym przypadku, skoro wniosek złożono w dniu 28 listopada 2016 r., będzie to październik 2016 r. Skarżący nie kwestionował zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak też w ramach skargi, że począwszy od lipca 2016 r. do końca maja 2017 r. osiągał dochód z tytułu podjęcia Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego, z czego w październiku 2016 r. otrzymał kwotę 728,10 zł. Tymczasem kryterium dochodowe zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058) od dnia 1 października 2015 r. wynosi 634 zł. Rację ma organ odwoławczy, wskazując w kontekście argumentacji skargi, iż okoliczności sprawy nie pozwalają na zastosowanie poglądów judykatury opowiadających się za niestosowaniem przepisu art. 106 ust. 3 zd. pierwsze u.p.s. do postępowań w sprawie przyznania kolejnego zasiłku stałego dla danej osoby. Trafnie tutaj Kolegium podniosło, że koniecznym warunkiem ich przydatności jest spełnianie przez wnioskodawcę, zarówno w dacie złożenia wniosku z uwzględnieniem przywoływanej treści art. 8 ust. 3 u.p.s., jak i stanu na dzień orzekania w tym kolejnym postępowaniu administracyjnym — także kryterium dochodowego. Zasadnie również zwrócono uwagę, iż w momencie orzekania przez organ I instancji (tj. w dniu 30 grudnia 2016 r.) nie obowiązywała jeszcze nowelizacja ustawy, dlatego też kwestia zastosowania nowych przepisów, które weszły w życie w dniu 1 stycznia 2017 r., mogła być rozważana dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Trafnie organ II instancji stwierdził, że stan faktyczny sprawy nie wypełnił znamion hipotezy normy prawnej przepisu art. 106 ust. 7 u.p.s., skoro skarżący wraz z wnioskiem złożył prawomocny wyrok sądowy zmieniający orzeczenia WZON i PZON w zakresie stopnia niepełnosprawności, gdy tymczasem bezwzględnym warunkiem zastosowania tej nowej regulacji było złożenie wniosku o przyznanie zasiłku stałego bez "(...) orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (...)"; czy też wyroku sądu pracy i ubezpieczeń społecznych wydane w wyniku wniesienia odwołania od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. W konsekwencji zatem słusznie skonstatowano, że bezprzedmiotowym jest nawiązywanie do unormowań art. 106 ust. 7-11 u.p.s. w brzmieniu wprowadzonym nowelizacją ustawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.