IV SA/Wr 305/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. W. na Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. w przedmiocie zwrotu wpłaconych świadczeń rodzinnych postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] marca 2021 r. I. W. (dalej: strona, skarżąca) złożyła skargę na Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. (dalej: MOPS, organ) domagając się od organu zwrotu wpłaconych przez nią świadczeń rodzinnych w kwocie [...] zł. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. skarżąca zwróciła się do MOPS-u z prośbą o zwrot nienależnie spłaconych przez nią świadczeń rodzinnych wraz z ustawowymi odsetkami. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] lutego 2021 r., organ wezwał stronę o wyjaśnienie treści jej żądania ze wskazaniem rodzaju i wysokości nienależnie spłaconych świadczeń oraz okresu, którego dotyczą, a także do przedłożenia dokumentów potwierdzających dokonanie przez nią spłaty należności, których zwrotu się domaga, ze wskazaniem kwoty, adresata oraz daty dokonania wpłaty. W piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. strona wyjaśniła, że żąda zwrotu nienależnie wpłaconych przez nią świadczeń rodzinnych za okres od 1 maja 2010 r. do 31 października 2010 r. w kwocie [...] wraz z odsetkami oraz zwrotu kwoty [...] zł wpłaconej w dniu [...] lipca 2011 r. Jednocześnie w dniu [...] lutego 2021 r. skarżąca wpłaciła na konto MOPS-u kwotę [...] zł na poczet nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [...] lutego 2021 r., organ poinformował stronę, że wymieniona przez nią w piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. łączna kwota [...] zł ([...] zł + [...] zł) nie jest świadczeniem nienależnie wpłaconym i brak jest podstaw do jej zwrotu, gdyż dotyczy spłaty nienależnie pobranych przez stronę świadczeń, które zostały orzeczone ostatecznymi decyzjami Burmistrza Miasta L. z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz decyzją Wojewody D. z dnia [...] lipca 2019 r. W piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. (data wpływu do organu [...] marca 2021 r.) strona ponowiła swoje żądanie dotyczące zwrotu nienależnie wpłaconych przez nią świadczeń rodzinnych w kwotach [...] zł i [...] zł, a także zażądała wydania kopii dokumentów w przedmiotowej sprawie. W załączeniu do pisma z dnia [...] marca 2021 r. MOPS przekazał stronie część dokumentów wymienionych w piśmie z dnia [...] lutego 2021 r., informując jednocześnie, że pozostała dokumentacja znajduje się w D. Urzędzie Wojewódzkim we W. w związku z prowadzonym w tym organie postępowaniem o nienależnie pobrane świadczenia rodzinne. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że po zakończeniu przez Burmistrza Miasta L. w dniu [...] czerwca 2011 r. ostatecznymi decyzjami o numerach: [...], [...] oraz [...] postępowania w sprawie nienależnie pobranych przez stronę świadczeń rodzinnych za okres od marca 2010 r. do kwietnia 2010 r., nie prowadzono żadnych kolejnych postępowań o zwrot świadczeń rodzinnych przez skarżącą, ani nie kierowano do strony żadnych wezwań o zwrot świadczeń. Organ poinformował jednocześnie, że ww. decyzje uprawomocniły się w 2011 r., a dokonana w lipcu 2010 r. spłata należności została rozliczona i przekazana do budżetu państwa. Końcowo MOPS poinformował, że przekazywana w 2021 r. do wiadomości strony korespondencja dotyczyła postępowania o nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, które prowadzone jest w D. Urzędzie Wojewódzkim we W. w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W załączeniu do pisma z dnia [...] maja 2021 r. organ przedłożył kserokopie korespondencji e-mailowej strony skierowanej do MOPS, w której skarżąca ponowiła swoje żądanie o zwrot nienależnie wpłaconej przez nią kwoty [...] zł wraz odsetkami oraz odpowiedzi organu na powyższe pismo. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych reguluje art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (art. 3 § 2 p.p.s.a.): 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty a zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. W konsekwencji, sprawy dotyczące aktów lub czynności niewymienionych w art. 3 p.p.s.a., nie są objęte właściwością sądu administracyjnego i zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skargi w tym przedmiocie podlegają odrzuceniu. Rolą sądu administracyjnego jest w pierwszym rzędzie uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych, będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Odnosząc treść przywołanych przepisów do materii objętej niniejszą skargą należy przyjąć, że nie mieści się ona w żadnym z wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. rozstrzygnięć podlegających kognicji sądów administracyjnych. Z treści skargi oraz korespondencji prowadzonej przez skarżącą z MOPS-em wynika, że domaga się ona zwrotu od organu świadczeń rodzinnych za okres od 1 maja 2010 r. do 31 października 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz odsetkami, wpłaconych przez stronę na konto organu w związku z uprawomocnieniem się decyzji Burmistrza Miasta L. z dnia [...] czerwca 2011 r. o numerach: [...], [...] oraz [...] w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami za nienależnie pobrane i decyzji Wojewody D. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] uznającej świadczenia rodzinne wypłacone za okres od 1 maja 2010 r. do 31 października 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł za nienależnie pobrane i zobowiązującej stronę do ich zwrotu łącznie z odsetkami ustawowymi. Tymczasem z przesłanej przez organ dokumentacji wynika jednoznacznie, że od momentu wydania ww. decyzji - których strona nie zaskarżyła w administracyjnym toku instancji - nie prowadzono żadnych postępowań o zwrot przez skarżącą świadczeń rodzinnych. Skarżąca nie kierowała do MOPS-u żadnego pisma, które inicjowałoby wszczęcie postępowania w przedmiocie zwrotu świadczeń rodzinnych, ani nie zostało wydane żadne rozstrzygnięcie objęte regulacją art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., które mogłoby podlegać kontroli przez wojewódzki sąd administracyjny. Obecnie - jak wynika z akt sprawy - prowadzone jest przez Wojewodę D., zgodnie z właściwością uregulowaną w treści art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), postępowanie o nienależnie pobrane świadczenia rodzinne w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dopiero wydana w takim postępowaniu decyzja - po wyczerpaniu środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji - może zostać zaskarżona do sądu administracyjnego w terminie określonym w art. 53 § 1 p.p.s.a. W związku z powyższym, skargę wniesioną do tutejszego Sądu należało odrzucić, ponieważ jej przedmiot nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Nie sprawują one bowiem kontroli nad terminowością, czy też celowością spłaty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych orzeczonych ostatecznymi decyzjami. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.