IV SA/Wr 307/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Asesor WSA Alojzy Wyszkowski /sprawozdawca/ Protokolant: Anna Rudzińska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę S. Ż. wystąpił z wnioskiem z dnia [...] r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. o przyznanie zasiłku celowego na żywność, środki czystości, opał, w wysokości kwoty jak w miesiącu styczniu. Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, 3, 4 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity z 1998 r. Dz. U. Nr 64 poz. 414 ze zm.) odmówił S. Ż. przyznania zasiłku celowego na środki czystości. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin. Rodzaj, forma, rozmiar świadczeń powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osoby, rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Potrzeby pomocy zgłaszane do Ośrodka Pomocy przy braku wystarczających środków finansowych nie pozwalają na udzielenie pomocy na wszystkie zgłaszane wnioski, a jedynie na świadczenia obowiązkowe i w niewielkiej wysokości na zakup żywności. Od powyższej decyzji S. Ż. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wnosząc o przyznanie stałego zasiłku w kwocie [...] zł miesięcznie od [...]r. do uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w W., kwoty [...] zł na opał, kartę wolnego przejazdu komunikacją miejską do miejsca żywienia się . Skarżący w uzasadnieniu podał, że w mieszkaniu ma bardzo zimno, co spowodowało infekcje grypy. Ustawa zapewnia mu minimum socjalne w kwocie [...] zł, a on wnosi o kwotę [...] zł, którą otrzymał w [...] r. Dalej skarżący podnosi, że ma wyłączony gaz, telefon, energię elektryczną. Ponadto skarżący wnosi o : - wywiad środowiskowy z jadłodajni przy ul. M. w W., gdzie jest odnotowany w zeszycie, - dopuszczenie decyzji MOPR z dnia [...]r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania jednego gorącego posiłku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji i podniosło, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb bytowych osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, a w takiej znajduje się niewątpliwie S. Ż. co skutkowało przyznaniem wnioskodawcy zasiłku celowego w kwocie [...] zł na zakup żywności - decyzja z dnia [...]r. nr [...]. Zasiłek celowy jest pomocą fakultatywną, może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej pomocy bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leczenia i leków, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu (art. 32 ust 1 i 2 ustawy). Powyższe potrzeby określone w ustawie mają pierwszeństwo przed innymi, w tym także o przyznanie zasiłku celowego na zakup środków czystości. Jednakże możliwości przyznania pomocy przez organ pomocy są ograniczone jego wielkością posiadanych środków finansowych, o czym stanowi art. 2 ustawy. Dalej organ odwoławczy podał, że duża ilość zgłaszanych potrzeb do Ośrodka Pomocy, przy posiadanych środkach ogranicza ich udzielenie na zgłaszane potrzeby, ponieważ pierwszeństwo posiadają świadczenia obowiązkowe i w niewielkiej wysokości na zakup żywności. Wnioskodawca jest współwłaścicielem ½ domu jak również ojcem trzech córek. W związku z tym ma obowiązek wykorzystać własne środki w postaci domu i pomocy córek podejmując stosowne kroki, a dopiero w ostateczności zwrócić się o pomoc do organu pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. Ż. wniósł o uchylenie przedmiotowych decyzji powtarzając żądania podniesione w odwołaniu. Wyjaśnił ponadto, że nie może korzystać z pomocy dwóch córek, które osiedliły się w Niemczech, gdyż studiują i są na zasiłku socjalnym W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując ustalenia faktyczne i prawne podane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Skarga S. Ż. w niniejszej sprawie nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak również decyzja wydana przez organ I instancji nie naruszają prawa. Sąd podziela uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobom i rodzinom spełniającym określone w ustawie kryterium dochodowe. Prawo do bezzwrotnych świadczeń pieniężnych na zasadach ogólnych przysługuje osobom i rodzinom nie posiadającym żadnego dochodu lub posiadającym dochód nie przekraczający kryterium dochodowego (art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), gdy występuje przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2-11 ustawy o pomocy społecznej, np. niepełnosprawność, bezrobocie. Zgodnie z art. 32 ustawy zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Oznacza to, że sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie jest podstawą przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia. Natomiast w świetle art. 2 ust. 1 w/w ustawy, celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zasiłek celowy zgodnie z wolą ustawodawcy może być przyznany, co oznacza, że organ pomocy społecznej nie ma obowiązku jego udzielania. Jest to świadczenie uznaniowe, którego przyznanie zależy od uznania organu, a przez to należy rozumieć możliwości finansowe pomocy społecznej (art. 2 ust. 4 powołanej ustawy). Organ odwoławczy podał, że ilość zgłaszanych potrzeb do Ośrodka Pomocy, przy posiadanych środkach ogranicza ich udzielenie na zgłaszane potrzeby, ponieważ pierwszeństwo posiadają świadczenia obowiązkowe i w niewielkiej wysokości na zakup żywności, a skarżący wystąpił o przyznanie zasiłku celowego na zakup środków czystości. Ustawodawca przyjął, że celem pomocy społecznej jest udzielanie wsparcia w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych (art. 1 ust. 1 ustawy). Z akt sprawy wynika, że S. Ż. otrzymał m.in. pomoc w formie zasiłku celowego na opał w sezonie grzewczym [...]/[...] w łącznej kwocie [...] zł (decyzja z dnia [...] r. nr [...]), na żywność w kwocie [...] zł (decyzja z dnia [...] r. nr [...]), jak również korzysta z jadłodajni Caritas /co podaje sam skarżący w odwołaniu i skardze/. Skarżący w swoich wystąpieniach tj. wniosku o przyznanie zasiłku , odwołaniu od decyzji organu I instancji czy w skardze do sądu wskazuje na powinność zapewnienia pomocy na cele przez niego wskazane. Z przepisów powyższych nie wynika obowiązek udzielania świadczeń w takiej wysokości, jak domaga się tego skarżący. Należy wskazać, że zasiłki celowe należą do świadczeń wypłacanych w ramach zadań zleconych gminie, dlatego ich wysokość uzależniona jest od rozmiaru środków otrzymanych na ten cel z budżetu państwa. Ośrodki pomocy społecznej muszą przestrzegać zapisu art. 2 ust. 4 powołanej ustawy, zgodnie z którym potrzeby podopiecznych powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. O wysokości przyznanego zasiłku decydują nie tylko potrzeby osób znajdujących się w trudnej sytuacji ale przede wszystkim wysokość środków finansowych będących w dyspozycji tych organów. Cechą wyróżniającą pomoc społeczną, wobec innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, co wynika w szczególności z zasady indywidualizacji leżącej u podstaw koncepcji pomocy społecznej. Prawo do świadczenia pomocy nie opiera się na ogólnej zasadzie roszczeniowości, lecz raczej kieruje się zróżnicowaniem pozycji prawnej świadczeniobiorcy, w zależności od rodzaju świadczenia. W ustawie o pomocy społecznej można wyróżnić świadczenia, które muszą być udzielone (np. zasiłek stały przewidziany w art. 27), które powinny zostać udzielone ( np. schronienie, posiłek i niezbędne ubranie - art. 13 ) oraz takie, które mogą zostać udzielone (np. pomoc mająca na celu ekonomiczne usamodzielnienie osoby lub rodziny). Prawo do zabezpieczenia społecznego nie realizuje się zatem wyłącznie w formie pomocy społecznej, a tym bardziej w szczególnej postaci tej pomocy jaką stanowi zasiłek celowy, który jest jednym ze świadczeń, które ustawodawca przewidział w ramach zabezpieczenia społecznego. Należy przyjąć, że pomoc społeczna jest ostatnim ogniwem w systemie zabezpieczenia społecznego i ma charakter uzupełniający. Polityka udzielania pomocy przez państwo winna brać pod uwagę subsydiarny charakter pomocy w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o znalezienie i podjęcie pracy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270), sąd orzekł jak w sentencji.