IV SA/Wr 307/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie : Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Asesor WSA Alojzy Wyszkowski /sprawozdawca/ Protokolant: Katarzyna Leśniowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 września 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej uchyla decyzję I i II instancji. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. orzeczeniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 29 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 i art. 30a ustawy z dnia 21.11.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241 poz. 2416) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151 poz. 1595) uznała M. S. za niezdolnego do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego - Grupa I kat. "N" Komisja rozpoznała u poborowego: Sezonowy alergiczny nieżyt nosa w zakresie pojęciowym § 30 pkt 3. Orzeczenie to nie zawiera uzasadnienia. W odwołaniu od powyższego orzeczenia M. S. wystąpił z prośbą o wydanie orzeczenia w oparciu o zaświadczenie lekarskie przez niego przedstawione. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji uzasadniając, że po rozpatrzeniu odwołania i analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący M. S. podniósł, że jego niezdolność do zawodowej służby wojskowej przyjęto tylko i wyłącznie z danych z przed [...] lat, a nie aktualnego stanu zdrowia oraz zaświadczenia i aktualnych wyników. Na komisji lekarskiej nie wykonano żadnych badań. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie jako niezasadnej, ponieważ oceny do zawodowej służby wojskowej (w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego) dokonuje się w oparciu o inne przepisy niż w przypadku kwalifikowania do czynnej służby wojskowej poborowego, żołnierza zasadniczej służby wojskowej, żołnierza rezerwy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Ustalając stan faktyczny w sprawie organ administracji związany jest zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego), z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym celu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). Art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ administracyjny obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej". Skargę należy uznać za zasadną. W sprawie będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji naruszono przepisy prawa procesowego. Nie zostały w niej bowiem prawidłowo ustalone przesłanki warunkujące stopień zdolności do służby wojskowej (art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego), co w uzasadnieniu decyzji winno znaleźć odzwierciedlenie przez przedstawienie zebranego pełnego materiału dowodowego i jego oceny dla ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. W zleceniu wykonania badań lekarsko specjalistycznych z dnia [...] r. podano, że przeprowadzający badanie lekarz w pozycji konsultacja internistyczna stwierdził "okresowy alergiczny nieżyt nosa" lekarz specjalista w zakresie psychiatrii. Ponadto Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska nie odniosła się przedstawionego przez skarżącego do odwołania zaświadczenia lekarskiego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179 poz. 1750 ze zm.) zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją. Ust. 7 art. 5 stanowi, że orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza lub innej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w ust. 6, właściwe wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej. Szczególne zasady określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach zostały unormowane rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133 poz. 1422 ze zm.) Stosownie do § 23 powołanego rozporządzenia orzeczenie o zdolności do zawodowej służby wojskowej, o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa, o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych oraz o związku choroby lub ułomności z zawodową służbą wojskową wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów (.....) wykorzystując w szczególności: 3) historie chorób leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego; 4) wyniki pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku służby; 5) kartę badań profilaktycznych i okresowych; Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie (§ 27 ust. 4). Zgodnie z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 1 § 1 pkt 1 k.p.a. Nie może więc budzić wątpliwości, że w zakresie nieunormowanym przepisami szczególnymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w k.p.a. ogólne zasady postępowania administracyjnego (m.in. art. 6, 7, 80, 104 i 107). W sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać rozpoznanie, ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób i ułomności - określenie ich związku lub braku związku z czynną służbą wojskową. Orzeczenie to jako mające charakter decyzji administracyjnej winno też zawierać szczegółowe uzasadnienie orzeczenia i pouczenie o prawie wniesienia odwołania. Elementy formalne decyzji administracyjnej określa art. 107 § 1 k.p.a. Zgodnie z § 31 ust. 1 powołanego rozporządzenia od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej wydanego w pierwszej instancji służy stronie odwołanie na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.). Ust. 2 określa, że odwołanie wnosi się do właściwej wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia wskazanej w § 29, za pośrednictwem komisji, która wydała orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Zgodnie z § 32 ust 2 wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie. Ponieważ powołana ustawa, ani wydane na jej podstawie rozporządzenie wykonawcze nie precyzują, jakie elementy winno zawierać uzasadnienie orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, należy w tym zakresie stosować przepis art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślić przy tym należy, iż z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) wynika obowiązek organów administracji publicznej do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie. Oznacza to, że zarówno organ I jak i II instancji ma obowiązek dokonać merytorycznej i prawnej oceny sprawy, a organ II instancji ma obowiązek dokonać oceny zasadności kwestionowanej przez stronę decyzji organu I instancji i rozpatrzyć wszystkie żądania strony, w tym podnoszone w odwołaniu, oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Z akt niniejszej sprawy wynika, że orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. w ogóle nie zawiera uzasadnienia, mimo że zostało sporządzone według wzoru stanowiącego Załącznik nr 5 do w/w rozporządzenia. Zawiera jedynie słowo "uzasadnienie", po którym żadnego uzasadnienia wydanego orzeczenia nie zamieszczono. Wskazać należy, że uzasadnienie stanowi integralną część decyzji administracyjnej, zaś jego brak należy ocenić jako istotne naruszenie przepisu art. 107 § 1 k.p.a., które to naruszenie winno skutkować uchyleniem owego orzeczenia przez organ II instancji rozpatrujący sprawę ponownie w trybie odwoławczym. Brak ten stanowiący istotne uchybienie procesowe nie mógł być, w związku z dwuinstancyjnością postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 15 k.p.a. usunięty przez organ odwoławczy nawet przez zawarcie w wydanym przez ten organ orzeczeniu najbardziej obszernego i szczegółowego uzasadnienia. Wobec stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 6, art. 7, art. 15, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z w/w przepisami rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133 poz. 1422 ze zm.), które to naruszenia w ocenie Sądu mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało uchylić zarówno zaskarżone orzeczenie, jak i orzeczenie wydane przez organ I instancji, co orzeczono w wyroku. Zgodnie z art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany. W niniejszej sprawie nie orzekano w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia, gdyż orzeczenie o przydatności /lub braku przydatności/ do służby wojskowej nie posiada samodzielnego przymiotu wykonalności.