IV SA/Wr 314/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków (spr.) Protokolant Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 października 2008 r. sprawy ze skargi T. J. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. oddala skargę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.) odmówił T. J. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu "Obóz Hitlerowski" na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" cyt. ustawy. W uzasadnieniu wskazał, że strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich, podnosząc, że przebywała w obozie przejściowym w Łodzi, przy ul. Łąkowej 4,w czerwcu 1944r. Art. 4 ust.1 pkt 1 lit. c ustawy z dn. 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz.371 z późn. zm), stanowi: "Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania: w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa." Zgodnie z art. 22 ust.1 powołanej ustawy "o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. (...)". Po analizie przedłożonych przez stronę dokumentów należy uznać, że strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów przebywania w obozie przesiedleńczym. Mając powyższe na uwadze Kierownik Urzędu odmówił przyznania stronie uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu i orzekł jak w rozstrzygnięciu decyzji. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawczyni podniosła, że dobrze pamięta pobyt w obozie, warunki jakie tam panowały, gdyż miała wówczas 11 lat. Źródłem wiedzy z tego okresu były również opowiadania matki. O pobycie w obozie w Łodzi wcześniej nie mówiła, gdyż był to krótki pobyt, epizod z podróży. Obecnie nie ma nic na poparcie swoich twierdzeń, jest bezsilna w poszukiwaniach. Zawnioskowała, aby jako dowód posłużyło jej zeznanie, złożone pod przysięgą, oświadczenie, że w 1944r. wraz z rodzicami i rodzeństwem była w obozie przejściowym w Łodzi. Stwierdziła, że nie może ponosić odpowiedzialności za braki w archiwach. Podniosła, że w czasie poszukiwań w Archiwach dowiedziała się, że zbiory archiwalne służyły w latach pięćdziesiątych jako opał. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] na podstawie art.127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 z późn. zm.) oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c Ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że zainteresowana wystąpiła do Kierownika Urzędu z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich w związku z pobytem na przełomie czerwca i lipca 1944 r. w obozie przejściowym w Łodzi przy ul. Łąkowej, tj. z tytułu określonego w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) Ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 — zwanej dalej jako ustawa o kombatantach). Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu odmówił wnioskodawczyni przyznania uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu, albowiem strona nie przedstawiła dowodów w wystarczający sposób potwierdzających jej pobyt w obozie. W ustawowym terminie zainteresowana złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, z którego treści wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji oraz wnosi o jej zmianę. Według organu II instancji wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie bowiem organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że zainteresowana nie przedstawiła dostatecznych dowodów potwierdzających, że podlegała represjom, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) Ustawy o kombatantach. W aktach sprawy brak jest urzędowego lub prywatnego dokumentu potwierdzającego pobyt zainteresowanej w obozie przesiedleńczym w Łodzi. W sprawie organ przeprowadził wnikliwe postępowanie wyjaśniające. Pismem z dnia 10 grudnia 2007 r. zwrócił się do Archiwum Państwowego w Łodzi oraz do Instytutu Pamięci Narodowej, Oddziałów w Łodzi i w Poznaniu z prośbą o potwierdzenie podnoszonych przez stronę okoliczności. Archiwum Państwowe w Łodzi (pismo z dnia 31 grudnia 2007 r.) poinformowało, iż na podstawie fragmentarycznie zachowanych dokumentów nie jest możliwe potwierdzenie faktu wysiedlenia i pobytu rodziny strony w obozie przesiedleńczym w Łodzi. Instytut Pamięci Narodowej w Łodzi (pisma z dnia 18 grudnia 2007 r. i 8 stycznia 2008 r.) wskazał, iż nie posiada dokumentów mogących potwierdzić okoliczność wysiedlenia strony wraz z rodziną do obozu przejściowego w Łodzi. W 1997r. strona złożyła do Kierownika Urzędu wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz. U. z dnia 23 lipca 1996 r. Nr 87 poz. 395 z późn. zm./. Ubiegając się o przyznanie w/w świadczenia strona nie wspomniała o okoliczności pobytu w obozie w Łodzi. Wnioski o przyznani świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej złożyło również rodzeństwo zainteresowanej (E. L. w 1999 r. i J. L. w 2004 r.). W aktach administracyjnych rodzeństwa strony brak jest również informacji o pobycie w czasie okupacji w obozie hitlerowskim w Łodzi. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. Poza swoim oświadczeniem nie przedstawiła na okoliczność pobytu w obozie w Łodzi jakichkolwiek dowodów. Jakkolwiek oświadczenie strony może być dowodem w sprawie, to jednak jego wiarygodność podlega ocenie na zasadach ogólnych, a więc gdy oświadczenie strony nie zostało zweryfikowane żadnym z dowodów wskazanych w sprawie, nie może ono stanowić wyłącznej podstawy do wydania merytorycznej decyzji i budzić musi uzasadnione wątpliwości co do trafności jego oceny. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2005 r. sygn. akt IV SA/Gl 897/04). W ocenie Organu do strony nie może mieć zastosowania przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okres powojennego, który stanowi, że represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W skardze na powyższą decyzję strona podniosła, że nie może ponieść konsekwencji tego, że akta archiwalne były przez wiele lat niszczone. Wniosła również o przesłuchanie w charakterze świadka, męża, który urodził się w tej samej miejscowości co skarżąca i zna losy wojenne jej rodziny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie uzasadniając ten wniosek przywołał argumentację zawartą w uzasadnianiu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca wnioskiem z dnia 30 lipca 2007r. wystąpiła do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnień kombatanckich. Jako podstawę faktyczną uzasadniającą wniosek wskazała pobyt od końca czerwca do 20 lipca 1944r. w obozie przesiedleńczym w Łodzi. Podstawą materialnoprawną do rozpatrzenia tego wniosku stanowi ustawa z 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). Artykuł 1 tej ustawy stanowi co jest uznawane za działalność kombatancką, art. 2 jaką działalność ustawodawca uznaje za działalność równorzędną z działalnością kombatancką. Według zaś art. 4 ust. 1 pkt 1 przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami zaś w rozumieniu ustawy są między innymi okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych: a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, b) w innych miejscach odosobnienia w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Według organu wskazany przez odwołującą się stan faktyczny wskazuje, że jej wniosek, należałoby rozpoznać w oparciu o treść art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c). Z tą oceną należy się zgodzić. Obóz przejściowy w Łodzi przy ulicy Łąkowej miał bowiem charakter obozu przejściowego, a wnioskodawczyni w roku 1944r. miała 11 lat. Zgodzić się również należy z organem wydającym zaskarżoną decyzję, że po myśli art. 22 ust. 1 powołanej ustawy skarżąca winna do wniosku dołączyć dowody potwierdzające naprowadzone przez nią fakty. Tymczasem dołączyła ona decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] przyznającą uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 37, poz. 395), a także pismo Archiwum Państwowego w Łodzi z dnia 5 lipca 2007r., w którym stwierdzono, że przeprowadzono poszukiwania w aktach Centrali Przesiedleńczej w Poznaniu, Oddział w Łodzi z lat 1939 - 1945 i na listach osób i rodzin wysiedlonych w latach 1944r. nie odnaleziono rodziny o nazwisku L. (nazwisko panieńskie skarżącej). Zawarto również informację, że akta są zachowane fragmentarycznie i nie zawierają wszystkich nazwisk osób wywiezionych. Utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje, że w celu rzetelnego rozpoznania wniosku organy we własnym zakresie przeprowadzają postępowanie dowodowe. Tak też uczynił organ w niniejszej sprawie, zwrócił się do Archiwum Państwowego w Łodzi oraz IPN Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w Poznaniu i w Łodzi z prośbą o udzielenie informacji czy mieszkańcy Ż. – miejscowości, w której mieszkała w czasie wojny skarżąca – byli wysiedleni, w jakim okresie, gdzie wysiedlono mieszkańców tej miejscowości i czy można potwierdzić fakt wysiedlenia z tej miejscowości wnioskodawczyni. Zwrócił się również do skarżącej o przedłożenie dokumentów potwierdzających fakt pobytu w obozie. Organy do których zwrócił się Urząd w odrębnych pismach poinformowały, że nie odnaleziono dokumentów dotyczących wysiedlenia z miejscowości Ż., jak również brak jest dokumentów potwierdzających pobyt w obozie przejściowym rodziny L. Wskazane wyżej dokumenty jak również dołączone przez Urząd kwestionariusze wypełnione przez skarżącą i jej rodzeństwo: braci J. i E. L. o przyznanie uprawnień do wskazanego wyżej świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996r. ,w których nie ma żadnej wzmianki o pobycie od czerwca do lipca 1944r. w obozie przejściowym w Łodzi, w sposób oczywisty nie mogły być inaczej oceniane niż to uczynił organ. Nie potwierdzają one okoliczności pobytu skarżącej w obozie przejściowym w Łodzi, oceny tej nie może zmienić fakt, o którym mowa w piśmie Archiwum Państwowego w Łodzi z 18 lipca 2007r., że akta przesiedleńcze, zachowane fragmentaryczne nie zawierają wszystkich nazwisk osób wysiedlonych. Niepełność i fragmentaryczność akt przesiedleńczych jest podstawowym zarzutem skargi i odwołania wnioskodawczyni, a także podstawą do twierdzeń, że za taki stan rzeczy nie może odpowiadać. Istotne tak jest, ale fragmentaryczność akt nie jest jednoznaczna z usunięciem wpisów dotyczących przesiedlenia rodziny wnioskodawczyni. Ustawodawca w powołanym wyżej art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach wyraźnie ustanowił, że twierdzenia zawarte we wniosku, czyli oświadczenia osoby wnoszącej o przyznanie uprawnień kombatanckich muszą być uprawdopodobnione, czyli poparte innymi dowodami. W przypadku wnioskodawczyni organ nie posiadał takich dowodów. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych – sądy te mają za zadanie kontrolę, czy zaskarżone decyzje nie naruszają prawa materialnego i przepisów postępowania (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Sąd eliminuje decyzje wydane z naruszeniem prawa. Decyzja będąca przedmiotem osądu w niniejszej sprawie nie posiada wad, o których mowa wyżej. Organy zastosowały właściwe prawo materialne, właściwie je zinterpretowały. Nie dopuściły się również uchybień procesowych. Podjęły kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i interes strony czym zrealizowały zasadę praworządności określoną w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego; przeprowadziły wszystkie dowody, które mogły wyjaśnić sprawę i właściwie je oceniły. Wniosek o przesłuchanie męża wnioskodawczyni pojawił się na etapie skargi. Z tych względów skargę jako nieuzasadnioną należało na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalić.