IV SA/Wr 314/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 10 marca 2025 r., nr SKO 4101/313/2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na remont budynku gospodarczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją z 10 III 2025 r. (SKO 4101/313/2025) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej "SKO"), po rozpoznaniu odwołania B. K. (dalej "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Kłodzko z dnia 13 II 2025 r. (OPSGK.RŚPS.4204.100.107odm.2024) odmawiającą przyznania skarżącej zasiłku celowego na remont albo odbudowę budynku gospodarczego zniszczonego w wyniku powodzi. Jak wynika z akt administracyjnych powyższą decyzję wydano w następujących okolicznościach sprawy: Podaniem z 25 IX 2024 r. skarżąca zawnioskowała o przyznanie zasiłku celowego na remont lub odbudowę mieszkaniowego oraz budynku gospodarczego położonych w K. nr [...]. We wniosku wskazała, że w wyniku zalania przez powódź budynki gospodarcze takie jak stodoła i łącznik budynków służące do przechowywania rzeczy do użytku codziennego wymagają gruntownego remontu. W toku wywiadu środowiskowego organ I instancji ustalił m.in., że w budynku gospodarczym woda sięgała do wysokości 1,70 m. Zniszczone zostały znajdujące się tam narzędzia: 3 kosiarki, lampa budowlana, szafki warsztatowe, cyrkularka, wkrętarka, sprzęt budowalny i elektronarzędzia. W dniu 24 X 2024 r. sporządzona została ocena uszkodzeń budynku gospodarczego. Ustalono całkowity procentowy udział uszkodzenia budynku na 32,5% (w tym fundamenty – 35%, ściany – 50%, instalacje – 50%). Do akt załączono wydruk z księgi wieczystej oraz akt notarialny rep. A nr [...]/[...], z których wynika, że właścicielką nieruchomości położonej w K. nr [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym i stodołą, jest E. W., zaś skarżącej przysługuje dożywotnia służebność zamieszkiwania i korzystania z całej nieruchomości. Załączono również oświadczenie właścicielki z dnia 31 I 2025 r. wyrażające zgodę na przeprowadzenie remontu przez skarżącą oraz kosztorys inwestorski remontu budynku mieszkalnego (wartość kosztorysowa robót remontowych – 164 410,04 zł brutto). Organ I instancji decyzją z 13 II 2025 r. (OPSGK.RŚPS.4204.100. 107odm.2024) odmówił przyznania skarżącej zasiłku na remont lub odbudowę opisanego wyżej budynku gospodarczego. Powołano się przy tym m.in. na Zasady z dnia 18 X 2024 r., ustalone przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, dotyczące "Udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 roku" – dalej jako "Zasady". Wyjaśniono, że zgodnie z pkt I. 5. Zasad przez "budynek gospodarczy" rozumie się budynek gospodarczy służący zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych rodziny lub osoby samotnie gospodarującej, w szczególności budynek inwentarski tj. budynek przeznaczony, np. do hodowli niewielkiej liczby zwierząt gospodarskich, mający na celu pozyskiwanie żywności na własne potrzeby. Zasiłek na odbudowę budynku gospodarczego nie przysługuje w przypadku innego przeznaczenia tego budynku, np. w ramach działalności rolniczej na cele produkcji rolnej przeznaczonej do sprzedaży rynkowej lub związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym wykorzystywanych, jako np. lokale usługowe, magazynowe lub produkcyjne. W ocenie organu I instancji budynek gospodarczy wykorzystywany przez skarżącą nie spełnia powyższych warunków. Wskazany we wniosku budynek nie jest uwidoczniony w księdze wieczystej i akcie notarialnym jako budynek gospodarczy, co tym samym nie potwierdza tytułu własności. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie. W odwołaniu podniesiono, że budynkiem gospodarczym kwalifikującym się do przyznania zasiłku jest każdy budynek służący zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych. Do odwołania załączono oceny uszkodzeń dwóch budynków gospodarczych (budynku pokrytego papą oraz budynku pokrytego dachówką), datowane na 17 II 2025 r. i sporządzone przez rzeczoznawcę majątkowego. SKO, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 10 III 2025 r. (SKO 4101/313/2025) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej powołano podstawy prawne decyzji, w tym art. 39 ust.1 i 2, art. 40 ust. 2 i 3, art. 18 ust. 1 pkt 4 i art. 110 ust. 2 ustawy z 12 III 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz.1283, ze zm.) dalej "UoPS" oraz Zasady. SKO powtórzyło argumentację organu I instancji podkreślając przy tym, że w świetle Zasad i przy uwzględnieniu art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 UoPS pomoc w postaci zasiłku remontowo – budowlanego przyznawana jest wyłącznie w przypadku konieczności zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej wnioskodawcy lub jego rodziny. W ocenie SKO stodoła, która była przedmiotem oceny komisji nie może zostać uznana za budynek gospodarczy, ponieważ nie służy zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych. Dotyczy to także łącznika. Komisja dokonała bowiem oceny budynku jako całości. Zarówno stodoła jak i łącznik nie są więc budynkami gospodarczymi w rozumieniu Zasad. W skardze na powyższą decyzję skarżąca opisała zakres szkód podkreślając, że budynek gospodarczy był miejscem przechowywania rzeczy służących potrzebom bytowym, w tym węgla i drewna opałowego. Okoliczności te nie zostały wzięte pod uwagę, tak więc decyzja jest dla skarżącej krzywdząca. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko wnosząc o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym i oddalenie. Skarżąca pismem procesowym z 1 VII 2025 r. wyraziła zgodę na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Powinnością organu administracji publicznej, rozstrzygającego władczo w formie decyzji administracyjnej o prawach lub obowiązkach jednostki, jest dokonanie rzetelnej oceny dowodów w sprawie. W myśl art. 80 kpa, organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wynika to z ogólnego obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa). Prawidłowe wykonanie tych obowiązków przez organ w ramach postępowania administracyjnego ma służyć w konsekwencji realizacji naczelnej zasady prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organy podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 kpa). Nieprawidłowości w zakresie ustalenia istotnych okoliczności w sprawie (błąd "braku") bądź też w zakresie oceny dowodów (błąd "oceny") godzą w rezultacie zawsze w zasadę prawdy obiektywnej. W świetle powyższego za przedwczesną należy uznać decyzję administracyjną, wydaną w warunkach istotnych braków dowodowych, jak również decyzję wydaną w oparciu o dowody, które nie zostały poddane przez organ wszechstronnej analizie odpowiadającej zasadzie swobodnej (a więc nie dowolnej) oceny, to jest nie zostały w ogóle ocenione albo też oceniono je nieprawidłowo. Zgodnie z art. 69b ust. 1 ustawy z 1 X 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1473, ze zm.) – dalej "Nowela", zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 UoPS, z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego, jest przyznawany osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej tej osoby albo rodziny. W świetle powołanego przepisu, który stanowi ustawową podstawę do przyznania zasiłku na cele remontowo-budowlane, przedmiotowe świadczenie może być przyznane m.in. na remont budynku gospodarczego służącego osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. Ustalenia w zakresie takiego budynku mają więc istotne znaczenie dla sprawy i muszą odpowiadać standardom dowodowym przewidzianym w przepisach procedury administracyjnej. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy skarżąca już w treści wniosku akcentowała, że na terenie posiadanej przez nią nieruchomości znajdują się dwa budynki gospodarcze, tj. stodoła oraz tzw. "łącznik". Zgodzić się należy z SKO, że stodoła, będąc typowym obiektem produkcji rolnej, nie może być traktowana jako "budynek gospodarczy" wykorzystywany dla potrzeb gospodarstwa domowego. Jednak zarówno SKO jak i organ I instancji nie wyjaśniły, z jakich powodów potraktowały przylegający do stodoły drugi budynek jako integralną część stodoły. Decyzje organów obu instancji są więc w tym zakresie arbitralne. W aktach administracyjnych brak jest zasadniczo dokumentacji zdjęciowej, która pozwalałaby zweryfikować oceny przeprowadzone przez organy w tym zakresie. Jedyne zdjęcie znajduje się w załączonych do odwołania skarżącej ocenach uszkodzeń, które zresztą potwierdzają stanowisko strony co do odrębności budynku gospodarczego i stodoły. Rzeczoznawca majątkowy w ramach sporządzonych ocen jednoznacznie wyodrębnił dwa budynki gospodarcze (jeden pokryty stropodachem i papą, drugi pokryty dachówką wspartą na konstrukcji drewnianej). SKO w zaskarżonej decyzji w ogóle nie oceniło tych dowodów, ograniczając się do stwierdzenia, że ocena dokonana przez komisję w ramach postępowania przed organem I instancji "dotyczyła budynku gospodarczego jako całości". Zaraz potem SKO stwierdziło, że zarówno "stodoła jak i łącznik nie są budynkami gospodarczymi w rozumieniu w/w Zasad". Z kolei organ I instancji zasygnalizował jedynie, że "wskazany we wniosku budynek nie jest uwidoczniony w księdze wieczystej lub akcie notarialnym jako budynek gospodarczy, co tym samym nie potwierdza tytułu własności". Organ I instancji nie wyjaśnił jednak, jakie znaczenie ma powołana okoliczność z pozycji stosowanego art. 69b ust. 1 Noweli, który odwołuje się do stanu faktycznego, a nie prawnego. Z pozycji zaś powoływanych przez organy Zasad, zasiłek remontowo-budowlany może być przyznany nawet na budynek, który dopiero jest w procesie budowy, a więc budynek który z całą pewnością nie będzie ujawniony w księgach wieczystych (pkt I.9). Opisany wyżej stan rzeczy jednoznacznie narusza obowiązki organu administracji wynikające z art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, skutkując przedwczesnością wydanego rozstrzygnięcia. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, jak i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 ppsa. Rozpatrując sprawę ponownie należy uzupełnić materiał dowodowy w zakresie pozwalającym jednoznacznie stwierdzić stan istniejący na nieruchomości skarżącej, a następnie poddać go wszechstronnej ocenie, która znajdzie wyraz w uzasadnieniu decyzji. W przypadku ustaleń negatywnych organy wskażą konkretne okoliczności, z powodu których uznały, że powołany przez skarżącą "łącznik" nie stanowi odrębnego od stodoły budynku gospodarczego. Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa.